kislota-asosli muvozanat

PPTX 27 pages 5.1 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

ўзбекистон республикаси фанлар академияси академик о.с. содиқов номидаги биоорганик кимё институти o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi impuls tibbiyot instituti tibbiy kimyo 2-ma’ruza: kislota-asosli muvozanat. bufer sistemalar. kimyoviy termodinamika asoslari. kompleks birikmalar. ma’ruza o’qituvchisi: qirg’izbayev husniddin hasanbayevich (kimyo fanlari nomzodi phd) kislota-asosli muvozanat. bufer sistemalar. 1923-yilda daniyada j.n.brensted va buyuk britaniyada t.m.louri kislota va asoslarga berilgan ta’rifni kengaytirdilar. ularning ta’rifiga ko’ra, kislotalar o’zidan h+protonini bera oladigan moddalardir. asoslar esa h+ protonini qabul qiluvchi moddalardir. masalan, ammiak nh3, suv bilan reaksiya kirishganda h+ni qabul qilib asos kabi ta’sir qiladi. azot atomi suvdagi kislorodga nisbatan h+ga moyilligi kuchliroq bo’lgani uchu suv h+berib, kislota kabi ta’sir qiladi. suv kislota xossasini namayon qiladi. kislota-asosli muvozanat. bufer sistemalar. konsentratsiyaning o’zgarishi muvozanat siljishiga ta’siri tashqi ta’sir o’zgarishlar siljish yo’nalishi reagent qo’shish to’g’ri reaksiya tezligining ortishi mahsulotlar reagent olish to’g’ri reaksiya tezligining kamayishi reagentlar maxsulot qo’shish teskari reaksiya tezligining ortishi reagentlar mahsulot olish teskari reaksiya …

2 / 27

rdobi 7.36 7,36 - 7,47 2. orqa miya suyuqligi 7,6 7,35 - 7,8 3 ko’zni namlovchi suyuqlik 7,4 7,4 4 jigar hujayralarining ichki suyuqligi 6,45 6,4 - 6,5 5 so’lak 6,75 5,6 - 7,6 6 oshqozon shirasi 1,65 0,9 - 2,0 7 sut 5,5 6.9 - 7.5 8 ingichka ichak suyuqligi 7,35 5,2 - 7,1 9 o’t yo’llarida safro 6,8 6,2 - 6,8 10 o’t pufagidagi safro 5,8 5,6 - 5,9 11 siydik 7,2 4,5 - 7,0 12 axlat 7,7 7,0 - 7,5 13 teri turli qatlamlardagi hujayra suyuqligi - 6.2 - 7.5 14 ko’z yoshi suyuqligi 6,75 7,3 - 7,5 bufer sistamalar bufer sistamalar ph qiymatlari bufer sistamalar ph qiymatlarining o’zgarishi organizmdagi bufer sistemalar kompleks birikmalar yoki kordinatsion birikmalar reja: kompleks birikmalarning olinishi kompleks birikmalarning nomlanishi kompleks birikmalarning eritmadagi holati va barqarorligi kompleks birikmalarning fazoviy tuzilishi va geometriyasi kompleks birikmalarning kimyoviy bog’ining tabiati kompleks birikmalar nh3(g) + hcl(g) = …

3 / 27

r rangli koordinatsion birikmalar asoslar, kislotalar, tuzlar holatida bo’lishi mumkin. ular ichida elektrolit bo’lmagan moddalar ham bor. asoslar kislotalar tuzlar [ni(nh3)4](oh)2 h2[snf6] [ni(nh3)4]so4 [cu(nh3)2](oh)2 h[aucl4] k3[fe(cn)6] [ag(nh3)2]oh h2[ptcl6] na3[alf6] elektrolit emas moddalar: [pt(nh3)2cl], [ni(co)4], [fe(co)5]. kompleks hosil qiluvchi elementlar yoki ionlar kompleks hosil qiluvchi ionlar asosan d.i.mendeleyev davriy jadvalidagi d-elementlarning ionlaridir. ular: ag1+, au1+, au3+, cu2+, cu1+, zn2+, cd2+, co2+, ni2+, fe2+, fe3+, pt2+, pt4+, pd2+, pd4+. ligandlar sifatida: a) dipol xarakterga ega bo’lgan molekulalar: h2o, nh3, no, co , n2h4, nh2c2h4nh2 va boshqalar; b) ionlar ham olinib, odatda, ular kislotalarning qoldiqlaridir: sn-, no2-, cl-, br-, i-, oh-, co32-, so42-, ch3coo-, so32-, po43-, cns-, cro42-; ligandlarning kompleks hosil qiluvchi ion atrofida nechta joyni egallashiga qarab ularning dentantligi yoki koordinatsion sig’imi aniqlanadi. monodentant ligandlar, odatda bir valentli kislota qoldiqlaridir. ular metall ioniga bir juft elektron berib donor-akseptor bog’ hosil qiladi. bidentant ligandlarga ikki valentli kislota qoldiqlari kirib, ularga etilendiamin (nh2-ch2ch2nh2), glitsin …

4 / 27

tiladi markaziy atomning qo’shimcha valentliklari fazoda ma’lum yo’nalishga ega bo’lishga intiladi. ularning soni esa, koordinatsion son (k.s.) deyiladi. kompleks birikmalarda koordinatsion son qiymati 2-12 chegarasida bo’ladi. koordinatsion birikmalarning nomlanishi koordinatsion birikmalarda tuzlarga o’xshash dastlab kation, so’ngra anion nomlanadi. agar ligandlar bir necha marta takrorlansa yunoncha di(2), tri(3), tetra (4), penta(5), geksa(6) so’zlari ishlatilib, avval manfiy zaryadli ligandlar, keyin neytral ligandlar o’qiladi. manfiy zaryadli ligandlar oxiriga “o” qo’shimchasi qo’shiladi. f- - ftoro, cl- - xloro, br- -bromo,i- -yodo, cn- - siano, so42- -sulfato, s2o32- -tiosulfato, co32--karbonato, ch3coo--asetato,oh- -gidrokso, -o-o- - perokso, h-gidrido va hokazo. neytral ligandlar suv -akva, ammiak - ammin, co- karbonil, no-nitrozil, i2-iodo, s-tio va hokazo. koordinatsion birikmalarning nomlanishi . ligandlarni nomlashda avval anion, so’ngra neytral ligandlar va oxirida tashqi sfera ionlari o’qiladi. ular ikki so’zni hosil qiladi, masalan, [cu(nh3)4]so4-tetrammin-mis(ii) sulfat; [pt(nh3)5cl]cl3- xloropentaamminplatina(iv) xlorid; [co(nh3)5br]so4 -bromopentaamminkobalt (iii) sulfat. o’zgarmas oksidlanish darajasida bo’lgan (ag, al, mg, zn): [ag(nh3)2]no3 diamminkumush nitrat; …

5 / 27

nxromat(iii). koordinatsion birikmalarning nomlanishi . neytral koordinatsion birikmalarni nomlashda dastlab ligandlar soni va nomi o’qilib, so’ngra markaziy atom o’qiladi, lekin uning valentligi yoki oksidlanish darajasi ko’rsatilmaydi. neytral koordinatsion birikmalar bir so’z bilan nomlanadi. masalan: [cr(h2o)3po4] - fosfatotriakvaxrom; [cu(nh3)2(scn)2] - dirodanidodiamminmis; [fe(co)5] - pentakarboniltemir; [pt(nh3)2cl4]-tetraxlorodiamminplatina. koordinatsion birikmalarning molekular tuzilishini aniqlash . agar cocl3·5nh3 birikmaga sovuq holda kumush nitrat ta’sir ettirilsa 2 mol agcl cho’kadi. bu esa kompleks birikma formulasi [co(nh3)5cl]cl2 bo’lishi mumkinligini ko’rsatadi. cocl3·5nh3 + 2 agcl = [co(nh3)5cl]cl2 tarkibida 1 mol ptcl4*6nh3 tutgan eritmaga ortiqcha miqdorda agno3 eritmasidan qo’shilsa, 4 mol agcl cho’kmaga tushgan. demak, hamma cl - ionlari tashqi sferada joylashgan. [pt(nh3)6]cl4 = [pt(nh3)6]4++ 4cl- geksaaminplatina (iv) xlorid agar crcl3• 6h2o eritmasiga ortiqcha agno3 qo’shilsa, 3 mol agcl cho’kmaga tushgan. demak, kompleks quyidagi formulaga ega: [cr(h2o)6]cl3=cr(h2o)63+ +3cl- geksaakvaxrom (iii) xlorid. ptcl4•2nh3 eritmasiga kumush nitrat eritmasidan qo’shilsa, cho’kma hosil bo’lmaydi, chunki xlor ionlarining hammasi ichki sferada joylashgan. [pt(nh3)2cl4] diamintetraxloroplatina -neytral …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kislota-asosli muvozanat"

ўзбекистон республикаси фанлар академияси академик о.с. содиқов номидаги биоорганик кимё институти o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi impuls tibbiyot instituti tibbiy kimyo 2-ma’ruza: kislota-asosli muvozanat. bufer sistemalar. kimyoviy termodinamika asoslari. kompleks birikmalar. ma’ruza o’qituvchisi: qirg’izbayev husniddin hasanbayevich (kimyo fanlari nomzodi phd) kislota-asosli muvozanat. bufer sistemalar. 1923-yilda daniyada j.n.brensted va buyuk britaniyada t.m.louri kislota va asoslarga berilgan ta’rifni kengaytirdilar. ularning ta’rifiga ko’ra, kislotalar o’zidan h+protonini bera oladigan moddalardir. asoslar esa h+ protonini qabul qiluvchi moddalardir. masalan, ammiak nh3, suv bilan reaksiya kirishganda h+ni qabul qilib asos kabi ta’sir qiladi. azot atom...

This file contains 27 pages in PPTX format (5.1 MB). To download "kislota-asosli muvozanat", click the Telegram button on the left.

Tags: kislota-asosli muvozanat PPTX 27 pages Free download Telegram