диалектика – методология ва тараққиёт назарияси

DOC 114.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443690010_61386.doc диалектика – методология ва тараққиёт назарияси режа: 1. диалектика фалсафий метод сифатида диалектика диалектиканинг тарихий ривожи 2. диалектик тафаккурнинг асосий методологик тамойиллари ривожланиш принципи объективлик принципи фаоллик ҳартомонламалик принципи ривожланиш принципи детерминизм тарихийлик принципи ягонанинг қарама-қаршиликка ажралиш принципи таҳлил ва синтез бирлиги принципи тизимийлик принципи миќдорий ва сифатий тавсифларнинг ўзаро алоќалари принципи диалектика сўзи юнон тилида «суҳбатлашув санъати», «баҳслашув санъати» деган маънони билдиради. турли нуқтаи-назарларни изоҳлаш, ўз фикри тўғрилигини исботлаш маҳорати суқрот ва афлотунда яққол намоён бўлган. уларнинг таъкидлашича, ҳақиқатнинг қандайдир янги нарса, яъни баҳснинг бошланишида бўлмаган, лекин муҳокама жараёнида пайдо бўлган нарса сифатида туғилишига мулоқот ёрдам беради. шу тариқа тафаккурнинг ижодий асоси шаклланади. лекин, нима учун инсоннинг ижодий тафаккури диалектикдир? борлиқнинг зиддиятлилиги борлиқ ҳақидаги фикрларнинг зиддиятлилигида ўз аксини топади. борлиқнинг ўзи доимо ўзгариш ва ривожланишда бўлганлиги учун одамлар кўпинча шу ҳақда баҳслашадилар. узоқ вақтгача, дунё ўзгармасдир, деб келинган эди. кейинчалик унинг ўзгарувчанлиги ҳақидаги ғоя пайдо бўлди. гераклитнинг бир …

орта предмет ҳаракатини бошланғич нуқтасидан сўнгги нуқтасигача қараб чиқади. у қуйидаги тарзда фикр юритади: ҳаракатланувчи предмет дастлаб ўз йўлининг ярмидан ўтади, сўнгра қолган ярмининг ярмидан ўтади ва шу тариқа йўлда чексиз давом этаверади. шунинг учун ҳамиша йўлнинг предмет ўта олмайдиган бирон бир қисми қолаверади. зенон шунга асосланиб, ҳаракатдаги предмет қандай тезлик билан ҳаракатланмасин ҳеч қачон сўнгги нуқтага ета олмайди, чунки, йўлнинг ўтилган қисмлари узунлигининг ҳар қандай йиғиндиси ҳеч қачон йўлнинг бутун узунлигига тенг бўлолмайди, деб ўйлаган. шунинг учун у ҳаракат умуман мумкин эмас, деган хулосага келади. албатта, зенон ҳаракат мумкин эмаслигининг мантиқий исботи билан унинг мумкинлигини ҳиссий идрок этиш ўртасидаги тафовутни кўрган. шуни айтиш керакки, бугунги кунда ҳам бу зиддиятни фан тўлалигича бартараф эта олган эмас. мазкур муаммонинг ҳозирги замон тадқиқотларида (б.рассел, а.грюнбаум) бу дихотомия дифференциал операциялар ва интеграл операциялар қарама-қаршилиги асослари тўғрисидаги муаммо сифатида таърифланади. диалектика элементлари қадимги ҳиндистон ва хитой фалсафасида ҳам мавжуд бўлган. масалан, даосизм фалсафасига кўра, …

р бир нарса бошқа нарсага: мармар ҳайкалга, дарахт столга айланиши мумкин ва ҳакозо. диалектик ғоялар ўрта асрлар фалсафаси доирасида ҳам ривожланиб борди, айниқса, фалсафа теология хизматкорига айлантирилган ғарбий европага қараганда яқин ва ўрта шарқда кўпроқ ривожланди. янги замонда умуман xvii-xviii асрлар фалсафасида тафаккур усулини метафизик усул деб тавсифлаш мумкин бўлсада, декарт, спиноза, лейбниц ва бошқаларда диалектик ғояларни учратиш мумкин. диалектика немис классик фалсафаси доирасида ва энг аввало хегел фалсафасида кучли ривожланди. агар антик диалектика ақлий фаразларга (масалан, дунёнинг ўзгарувчанлиги, зиддиятлилиги тўғрисидаги ғояларга) асосланган бўлса, хегел диалектикаси асосан ўз замонасининг илмий ютуқларига таянди ва назарий ғояларнинг мукаммал тизими сифатида гавдаланди. хегел энг аввал диалектиканинг асосий тушунчаларини – унинг категориал аппаратини таърифлаб берди, бу аппарат бугунги кунда ҳам муваффақиятли амал қилиб турибди. хегел диалектикасининг асосий тушунчалари ва қонунлари тизими алоқалар, ўтишлар, ўзгаришларнинг турли-туманлигини ва умуман ривожланишни жараён сифатида акс эттира олар эди. хегел биринчи бўлиб тараққиётнинг асосий қонунларини: сифат ва миқдор ўзгаришларининг …

стенциал диалектика инсон «мен»ининг ривожланиш қонуниятини тушунишга уринади. мессианлик диалектикаси ўз таълимотига практика тушунчасини асос қилиб олади ва бутун дунёга социология категориялари нуқтаи-назаридан қарайди. xx аср диалектик фалсафасининг маълум йўналишларидан бири машҳур франкфурт мактабининг намоёндаларидан бири т.адорнонинг негатив диалектикасидир. бу мактабнинг асосий ғоясига кўра, ривожланиш бузишдир, ҳаммани ва ҳамма нарсани инкор этишдир. т.адорнонинг «негатив диалектикаси»га кўра, қарама-қаршиликлар кураши, миқдорнинг сифатга ўтиши, турли тизимларнинг ўсиши ва мураккаблашувига эмас, балки аксинча, унинг парчаланишига, ўлишига йўналган. адорно ижтимоий тизимларнинг ривожланишига диққатни жалб қилади ва ривожланишнинг асоси регрессив ижтимоий ўзгаришлардир (рефлексиянинг ўлиши, унинг стереотип реакциялар, фикрлаш шаблонлари билан алмашиниши ва ҳакозолардир), деб билади. жамиятда бу оммавий маданиятнинг ривожланиши ва ёйилиши, инсоний муносабатларнинг стандартлашуви, ўзига хосликларнинг йўқотилиши орқали ифодаланади. «негатив диалектика»да инкор ҳар қандай тушунчалар тизимидан воз кечиш, қандайдир позитив модель бўлмаган утопиянинг конкрет имкониятларини деб ҳар қандай диалектикликни инкор этиш сифатида кўринади. диалектика соҳасида француз файласуфи г.башлярнинг неорационализми вужудга келади. у билиш жараёнида рационализм …

алсафий назариянинг энг умумий, тизимий элементларидир. бир томондан, бундай тамойиллар тизимининг шаклланиши бу фалсафий тафаккурнинг юқори даражада ривожланганлигининг кўрсаткичидир. чунки бундай тизим таркибида фалсафа ва фан тараққиётида яратилган билимлар йиғилади ва синтез қилинади. иккинчи томондан фалсафий назариянинг квинтэссенциясини, моҳиятини ва энг асосий мазмунини ташкил қилувчи методологик тамойиллар тизими фалсафа келгуси ривожининг сермахсул қуроли ва воситаси бўлиб ҳизмат қилади. фалсафий таълимотнинг методологик тамойиллар тизими унинг ялпи бойлиги ва эвристик аҳамиятини энг кучли, синтетик ва умумлашган тарзда ифода этади. турли фалсафий тизимлар турли фалсафий методологик тамойилларга асосланади. биз диалектик фалсафанинг методологик тамойилларини баён қилишга ҳаракат қиламиз. диалектик фалсафада методологик тамойиллар элементлари ўзаро боғланган ва ўзаро таъсир қилувчи бирбутун изчил тизимни ташкил қилади. бу тамойиллар мазмуни ўзгармас, қотиб қолган эмас ва фалсафа, фан, амалиёт ютуқлари асосида янгиланиб, бойитилиб ва конкретлаштириб борилади. асрлар мобайнида инсоният онгида ривожланиш ғояси шаклланиб келгандир. дастлаб бу ғоя бир ҳодисанинг вужудгакелиши ва бошқасига айланиши ҳақидаги тасаввур шаклида уйғонган. бундай …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "диалектика – методология ва тараққиёт назарияси"

1443690010_61386.doc диалектика – методология ва тараққиёт назарияси режа: 1. диалектика фалсафий метод сифатида диалектика диалектиканинг тарихий ривожи 2. диалектик тафаккурнинг асосий методологик тамойиллари ривожланиш принципи объективлик принципи фаоллик ҳартомонламалик принципи ривожланиш принципи детерминизм тарихийлик принципи ягонанинг қарама-қаршиликка ажралиш принципи таҳлил ва синтез бирлиги принципи тизимийлик принципи миќдорий ва сифатий тавсифларнинг ўзаро алоќалари принципи диалектика сўзи юнон тилида «суҳбатлашув санъати», «баҳслашув санъати» деган маънони билдиради. турли нуқтаи-назарларни изоҳлаш, ўз фикри тўғрилигини исботлаш маҳорати суқрот ва афлотунда яққол намоён бўлган. уларнинг таъкидлашича, ҳақиқатнинг қандайдир янги нарса, яъни баҳснинг бошланишида бўлмаган, лек...

DOC format, 114.5 KB. To download "диалектика – методология ва тараққиёт назарияси", click the Telegram button on the left.

Tags: диалектика – методология ва тар… DOC Free download Telegram