modda va energiya almashinuvi

PPT 15 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPT

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

слайд 1 modda va energiya almashinuvi va uning oqibatlari. reja moddalar va energiya almashinuvi haqida umumiy tushuncha moddalar almashinuvi hayotning asosiy funksiyasi ekanligi assimilyaziya va dissimilyaziya jarayonlari. anabolizm va katabolizm. oqsilar yoglar va uglevodlar almashinuvi. energiya almashinuvi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1.moddalar va energiya almashinuvi haqida umumiy tushuncha odam tashqi muhitdan ovqat va suv qabul qilishi,organizimda uning o’zgarishi,hazm qilinishi,hosil bo’lgan qoldiq moddalarning tashqi muhitga chiqarilishi moddalar almashinuvi deb ataladi. ovqat tarkibidagi organik moddalning kimiyoviy,mehanik,termik o’zgarishi natijasida ulardagi potentsial energiya issiqlik,mexanik va elektr energiyasiga aylanadi. hosil bo’lgan energiya hisobiga to’qimalarva organlar ish bajaradi,hujayralar ko’payadi, ularning eskirgan tarkibiy qisimlari yangilanadi yosh oganizim o’sadi va rivojlanadi.ana shu energiya hisobiga odam tana haroratining doimiyligi taminlanadi shunday qilib, moddalar va energiya almanashinuvi bir biriga chambarchas bog’liq. tirik organizmda moddalar va energiya almashinuvi uzluksiz davom etibturadi, yani moddalar va energiya almashinuvi tirik organizmning yashash belgisi hisoblanadi. tirik organizmning fiziologik hususiyati bo’lgan bu jarayonlar materiya va energiyaning saqlanish qonuni …

2 / 15

k moddalarning oksidlanishi, parchalanishi bajariladi. organlarning ishi doimiy ravishda ularning yangilanishi bilan birgalikda kechadi: ayrim hujayralar o’ladi, boshqalari ularni o’rnini almashtiradi. voyaga yetgan odamlarda bir kecha-kunduz davomida teri epiteliyasi hujayralarining 1/20 miqdori, ovqat hazmi trakti epiteliyasining hamma hujayralarining yarmi, 25 grammga yaqin qon va boshqalar o’ladi va almashinadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz organizm hujayralarining yangilanishi, o’sishi faqatgina organizmga tinimsiz ravishda kislorod va to’yimli moddalar tushib turgandagina amalga oshishi mumkin. to’yimli moddalar – bular organizmni tarkibiy qismlari hosil bo’ladigan asosiy plastik materiallardir. organizmning yangi hujayralari hosil bo’lishi uchun, ularning tinimsiz yangilanishi, yurak, oshqozon-ichaklar trakti, nafas organlari, buyraklarni ishlashi uchun, hamda odamlar tomonidan maxsus va zarur ishlarni bajarishi uchun energiya zarur. odam bu energiyani moddalar almashinuvi jarayonida yuz beradigan oksidlanish va parchalanishi reaksiyalari hisobidan oladi. shunday qilib organizmga tushuvchi to’yimli moddalar faqatgina plastik qurilish materiali bo’lib qolmasdan balki hayot uchun zarur bo’lgan energiya manbai bo’lib ham xizmat qiladi. moddalar almashinuvi deganda, moddalarning ovqat hazmi …

3 / 15

i ta’minlaydi hujayralar eskirgan tarkibiy kismlarining parchalanishi (emirilishi) dissamilyatsiya yoki katabolizm deb ataladi. buning natijasida energiya hosil bo’ladi va bu energiya assimilyatsiya jarayoni uchun sarflanadi. dissimilyatsiya jarayoni natijasida hosil bo’gan qol diq moddalar ayirish organlari orqali tashqariga chiqariladi (karbonat angidrit, suv, azot qoldiqlari va boshqala). www.arxiv.uz www.arxiv.uz shunday qilib, odam organizmida assimiliyatsiya va dissimi-lyatsiya jarayonlari bir-biriga bogliq holda davom etadi. soglom bo’gan katta odamlarda bu ikkala jarayonlar bir-biriga teng muvoza-natda bo’ladi. yosh organizimda assimilyatsiya jarayoni ustunroq bo’-lib, buning natijasida o’sish va rivojlanish ta’minlanadi. keksa odam-lar organizmida esa dissimilyatsiya jarayoni ustun bo’ladi. shuning uchun ham keksalarning terisi salqin bo’lib, yuzlarida ajin paydo boladi, tana muskulari o’shashib, ularning hajmi kichirayadi va qorni osilib qoladi. ogir kasalliklar vaqtida dissimilyatsiya jarayoni kuchayadi. shuning uchun, hatto yosh odamning rangi so’liydi, terisi quriydi, yuzida ajinlar paydo bo’ladi, muskullari bo’shashadi, tana massasi kamayadi. demak, organizmda assimilyatsiya va dissimilyatsiya jarayonlari uzluksiz davom etadi. ilmiy tadqiqotlarda aniqlanishiga qo’ra, odam …

4 / 15

ww.arxiv.uz www.arxiv.uz 4.oqsillar almashinuvi. oqsillar, ya’ni proteinlar odam organizmining sogligi, normal o’sishi va rivojlanishida muhim rol o’ynaydi. ular organizmda ikki xil fiziologik vazifani o’taydi: plastik va energetik. oqsillarning plastik ahamiyati shundan iboratki, ular barcha hujayralar va to’qimalarning tarkibiy qisimga kiradi, ya’ni hujayralarning eskirgan qisimlari yangilanib turishadi va ularning ko’payishiga asosiy rol o’ynydi. oqsillarning energetik vazifasi shundan iboratki, ular organizmda kislorod ishtirokida oksidlanib, parchalanadi va o’zidan energiya ajratadi. 1g. oqsil parchalanganda 4,1kkal energiya ajratadi. bu energiya odam tanasi haroratining doiymiyligini saqlash, ichki organlarning normal ishlashini ta’minlash, odamning harakatlanishi va har xil ishlar bajarish uchun sarflanadi. oqsillar aminokislotalardan tuzilgan. ular molekulasi tarkibida 20 ta aminokislota bo’ladi. ularning 10 tasi almashtirib bo’maydigan-eng zarur (lizin, triptofan, gistidin, metionin, treonin, leytsin, izoleytsin, valin, tsistein, fenilalanin) aminokislotalardir. ular organizmda bahsqa moddaladan sintes qilimaydi. qolgan 10 tasi almashtirish mumkin bo’gan aminokislotalardir. oqsillar molekulasidagi aminokislotalar soniga qarab, ikki hil bo’ladi: sifatli va sifatsiz oqsillar. sifatli oqsillar tarkibida yuqorida …

5 / 15

agi oqsillarning 50 %i sifatli va 50 %i sifatsiz bo’lishi mumkin. katta odam kundalik ovqatining tarkibida 80-120g oqsil bo’lishi kerak. www.arxiv.uz www.arxiv.uz yoglar almashinuvi. yoglar ham oqsillarga o’xshash odam organizmida plastik va energetik ahamiyatga ega. 1g yog organizmida kislorod ta’sirida oksidlanib, 9,3 kkal energiya ajratadi. yoglar ikki xil bo’ladi: hayvon yoglari (dumba, charvi yoglari, sariyog, baliq yogi, tuxum sarigi tarkibida yog kabilar); o’simlik yoglari (paxta, kungaboqar, zig’ir, kunjut, makkajo’xori, zaytun moylari). dumba, charvi va tuxum sarig’i tarkibidagi yog’larda xolesterin moddasi ko’p. bu modda ateroskleroz (qon tomirlarning qattiqlashib, mo’rtlashib va toraib qolishi) kasalligi kelishiga sabab bo’ladi. shuning uchun yoshi 40dan oshgan odam hayvon yog’i va tuxumni kamroq iste’mol qilishi kerak. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1 kg tirik vaznga zarur bo’lgan yog’ning miqdori.( a.g.xripkova bo’yicha) www.arxiv.uz yoshi yog’ga bo’lgan talab (g.da) emadigan bola 5,5-6 1 yoshdan 4 yoshgacha 4-3,5 4 dan 7 yoshgacha 3-2,5 7 yoshdan katta 2,5-3 10-11 yoshgacha 1,5 10-18 yoshgacha 1 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "modda va energiya almashinuvi"

слайд 1 modda va energiya almashinuvi va uning oqibatlari. reja moddalar va energiya almashinuvi haqida umumiy tushuncha moddalar almashinuvi hayotning asosiy funksiyasi ekanligi assimilyaziya va dissimilyaziya jarayonlari. anabolizm va katabolizm. oqsilar yoglar va uglevodlar almashinuvi. energiya almashinuvi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1.moddalar va energiya almashinuvi haqida umumiy tushuncha odam tashqi muhitdan ovqat va suv qabul qilishi,organizimda uning o’zgarishi,hazm qilinishi,hosil bo’lgan qoldiq moddalarning tashqi muhitga chiqarilishi moddalar almashinuvi deb ataladi. ovqat tarkibidagi organik moddalning kimiyoviy,mehanik,termik o’zgarishi natijasida ulardagi potentsial energiya issiqlik,mexanik va elektr energiyasiga aylanadi. hosil bo’lgan energiya hisobiga to’qimalarva organl...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPT (1,1 МБ). Чтобы скачать "modda va energiya almashinuvi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: modda va energiya almashinuvi PPT 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram