23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar

PPT 16 sahifa 10,9 MB Bepul yuklash

16 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 10,9 MB

Fayl turi PPT

Sahifalar 16

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 16

22-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar 23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar reja: pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar eruptiv oʻzgaruvchan yulduzlar oʻtayangi yulduzlar (supernovalar) fizik o’zgaruvchan yulduzlar pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar - ravshanliklarining bir maromda (me’yorda) oʻzgarishi bilan xarakterlanadi. bu xildagi oʻzgaruvchan yulduzlarning ravshanliklarining oʻzgarishi, asosan, ularning sirt qatlamlarining pulsatsiyalanishi hisobiga boʻlgani uchun ham ular shunday nomlanadi. pulsatsiyalanish tufayli bunday yulduzlarning radiuslari ortayotganda, ularning yorqinligi va temperaturasi maksimumga erishadi, aksincha kichrayayotganda (ya’ni yulduz siqilayotganda) esa, yorqinligi va harorati kamayadi. pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar, davrlarining uzunligi va ravshanliklarining oʻzgarish darajasiga koʻra quyidagi tiplarga boʻlinadi: sefeidlar ravshanliklarining egriligi alohida shaklga ega bo‘lib, ularning asosiy fizik kattaliklaridan hisoblangan ko‘rinma yulduz kattaliklarining vaqt bo‘yicha o‘zgarish davri bir necha sutkadan bir necha o‘nlab sutkagacha boradi. bunday yulduzlar ravshanligrning egriligi sefey yulduz turkumi δ yulduzining o‘zgarishiga o‘xshaganligi tufayli ular sefeidlar deb ataladi. spektr yorqinlik diagrammasidagi o‘rni sefeidlar f va g sinflarga …

2 / 16

nflar bilan chegaralanadi. bu tipdagi yulduzlarning ravshanliklarining o'zgarish davri 0,05 sutkadan 1,2 sutkagacha bo'lib, juda katta aniqlik bilan kuzatiladi. kit yulduz turkumidagi mira tipidagi yulduzlar (miridlar) uzun davrli o'zgaruvchan yulduzlardan bo'lib, ularning o'zgarish davri 80 sutkadan 1000 va undan ortiq sutkagacha boradi. ravshanligining o'zgarish amplitudasi esa 2,5 yulduz kattaligigacha yetadi. bunday yulduzlar yorqinligining maksimumida uning spektrida ravshanligining minimumida kuzatilgan metall chiziqlari o'rnini vodorodning emission chiziqlari oladi. eruptiv o‘zgaruvchi yulduzlar eruptiv o‘zgaruvchan yulduzlar nisbatan kichik yorqinlikka ega bo‘lgan yulduzlar (asosan, mitti yulduzlar) bo‘lib, ularning o‘zgaruvchanligi vaqt-vaqti bilan qaytalanuvchi chaqnash ko‘rinishida sodir bo‘ladi. bunday chaqnashlar mazkur yulduzlardan plazmaning uloqtirilishi (erupsiyasi) bilan tushuntirilgani uchun ham ular eruptiv o‘zgaruvchan yulduzlar deb yuritiladi. eruptiv o‘zgaruvchan yulduzlar quyidagi tiplarga boʻlinadi: rw aravakash tipidagi oʻzgaruvchan yulduzlar eruptiv o'zgaruvchan yulduzlarning yarmidan ko'pi rw aravakash tipidagi oʻzgaruvchan yulduzlardir. bunday tipdagi o'zgaruvchan yulduzlarning ravshanligi shu qadar noto'g'ri o'zgaradiki, natijada hech qanday qonuniyat bilan bu o'zgarishni belgilab bo'lmaydi. rw aravakash tipidagi …

3 / 16

ravshanligi 1-2 kun ichida 2 dan 6 yulduz kattaligigacha ortadi va bir necha kundan so'ng o'z holatiga qaytadi. yangi yulduzlar yangi yulduzlar eruptiv o‘zgaruvchan yulduzlarning ma’lum bosqichini o‘zida aks ettirib, «yangi» degan nom ularga shartli ravishda berilgan. bunday yulduzlar aslida eskidan mavjud bo‘lib, xiraliklari tufayli ko‘rinmay, o‘z evolutsiyasining ma’lum bosqichida chaqnash tufayli ravshanligi 10-13 yulduz kattaligigacha uzgarib, oddiy ko‘z bilan ko‘rinadigan ravshan yulduzga aylanadi. o‘z chaqnashlarining maksimumida ular absolut yulduz kattaliklarining o‘rtacha 8,5 yulduz kattaligigacha borib, bunda ular a-f spektral sinflarga mansub o‘ta gigant yulduzlar ko‘rinishiga juda o‘xshab ketadi. o‘tayangi yulduzlar (supernovalar) o‘tayangi yulduzlar ham eruptiv o‘zgaruvchan yulduzlarga kirib, gigant massiv yulduzlardan sanaladi. yorqinliklari keskin o‘zgaruvchi (chaqnovchi) bunday yulduzlarning chaqnashlari portlash hisobiga bo‘ladi. portlash tufayli bunday yulduzlarning ravshanligi bir necha kun davomida o‘nlab million marta ortadi. yulduz o‘z ravshanligining maksimumiga erishganda, o‘zi joylashgan galaktika ravshanligiga, ba’zan undan ham bir necha marta ko‘p ravshanlikka ega bo‘ladi. ravshanligining maksimumida, uning absolut yulduz …

4 / 16

e13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 16

23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 16 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar" haqida

22-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar 23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar reja: pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar eruptiv oʻzgaruvchan yulduzlar oʻtayangi yulduzlar (supernovalar) fizik o’zgaruvchan yulduzlar pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar pulsatsiyalanuvchi oʻzgaruvchan yulduzlar - ravshanliklarining bir maromda (me’yorda) oʻzgarishi bilan xarakterlanadi. bu xildagi oʻzgaruvchan yulduzlarning ravshanliklarining oʻzgarishi, asosan, ularning sirt qatlamlarining pulsatsiyalanishi hisobiga boʻlgani uchun ham ular shunday nomlanadi. pulsatsiyalanish tufayli bunday yulduzlarning radiuslari ortayotganda, ularning yorqinligi va temperaturasi maksimumga erishadi, aksincha kichrayayotganda (ya’ni yulduz siqil...

Bu fayl PPT formatida 16 sahifadan iborat (10,9 MB). "23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yulduzlar: sefeidlar, yangi va o‘ta yangilar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 23-mavzu. fizik o‘zgaruvchi yul… PPT 16 sahifa Bepul yuklash Telegram