ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari

PPT 22 pages 15.1 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.1 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

слайд 1 sinf: 11-sinf biologiya mavzu: ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari. muallif: xorazm viloyati yangiariq tumani 22-son umumiy o’rta ta’lim maktabi biologiya fani i toifali o’qituvchisi axmedova sapargul baxtiyarovna 2-mavzu: ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari. tayanch bilimlaringizni qo’llang! nima uchun insonga atrofdagi organizmlarning hayot tarzi haqidagi bilimlar zarur deb o’ylaysiz? bu bilimlardan qayerda foydalaniladi? qanday ekologik muammolarni bilasiz? nima uchun jamiyatning har bir a’zosi ekologik bilimlarga ega bo’lishi kerak? o’simlik va hayvonlarga atrof muhitning ta’sirini o’rganish haqidagi adstlabki fikrlar qadimgi yunon faylasuf olimlarining asarlarida aks etgan. zahiriddin muhammad bobur o’zining “boburnoma” nomli tarixiy asarida o’rta osiyo va hindistonning turli o’simlik va hayvonlari, ularning tarqalishi, ko‘payish davrlari haqida ko‘pgina ma’lumotlar keltirgan. x-xii asrlarda o’rta osiyoning ulug’ allomalari al-xorazmiy, al-farobiy, abu rayhon beruniy, ibn sino asarlarida yerning tuzilishi, dorivor o’simliklar, hayvonlarning yashash joylari haqida ma’lumotlar berilgan. al-xorazmiy zahiriddin muhammad bobur abu rayhon beruniy al-farobiy ibn sino xx asrning boshlarida botanika, zoologiya va …

2 / 22

shlandi. ekologiya bo‘limlari. ekologiya biologik tizimlar turiga qarab quyidagi bo‘limlarga ajratiladi: autekologiya (faktorial ekologiya), demekologiya (populatsiyalar ekologiyasi), sinekologiya - (jamoalar ekologiyasi), biogeotsenologiya (ekotizimlar ekologiyasi), global ekologiya (biosfera ekologiyasi), evolutsion ekologiya, tarixiy ekologiya autekologiya (“auto”-o’zim) autekologiya organizmning tashqi muhit bilan munosabatlari, masalan, hayotiy sikli, muhitga moslanishdagi xulq-atvori kabilarni o‘rganadi. demekologiya (“demos”-xalq) demekologiya - populatsiyalar ekologiyasi, populatsiyada individlar sonining o‘zgarishi, populatsiyadagi guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganuvchi bo‘lim. demekologiya doirasida populatsiyalarning shakllanish shart-sharoitlari o‘rganiladi. demekologiya tashqi muhit ta’siri ostida individlar sonining o‘zgarish sabablarini o‘rganadi. biogeotsenologiya biogeotsenologiya - biogeotsenozlarning tuzilishi va xususiyatlarini o‘rganadi. sinekologiya (“sine”- birgalikda) sinekologiya - har xil turga mansub organizmlar jamoalarining o‘zaro va tashqi muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi. bunda ayrim hudud- larda yashaydigan mikroorganizmlar, o‘simlik, hayvon turlarining xilma- xilligi, tarqalishi, ular orasidagi raqobatlar va boshqa ekologik muammolar o‘rganiladi. evolutsion ekologiya evolutsion ekologiya - sayyoramizda hayotning paydo bo‘lishi bilan birga ekologik sistemalarning o‘zgarishini, biosfera evolutsiyasiga insonning ta’sirini o‘rganadi. evolutsion ekologiya paleontologik ma’lumotlardan va …

3 / 22

asi, cho‘l ekologiyasi, botqoq ekologiyasi, ko‘l ekologiyasi va hokazo. ba’zan ekologiya organizmlar va atrof-muhit o‘rtasidagi munosabatlarning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadigan umumiy va bir qancha xususiy bo‘limlarga: o‘simliklar ekologiyasi, hayvonlar ekologiyasi, mikroorganizmlar ekologiyasi, baliqlar ekologiyasi, sutemizuvchilar ekologiyasi va boshqalarga ajratiladi. ekologiyada ko‘pgina amaliy yo‘nalishlar ham mavjud. landshaftlar ekologiyasi inson faoliyati va tabiatni oqilona boshqarish bilan bog‘liq ekologik o‘zgarishlarni bashorat qilish uchun ilmiy asoslarni ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi. sanoat ekologiyasi ekologik toza mahsulotlarni ishlab chiqarish va chiqindisiz texnologiyalarni qo‘llash bilan shug‘ullanadi. ijtimoiy ekologiya atrof-muhitning insonga va jamiyatning tabiatga ta’sirini o‘rganadi. matematik ekologiya sayyoramizning turli tabiiy hududlarida organizmlarning son jihatdan taqsimlanish qonuniyatlarini ko‘rib chiqadi. atrof-muhitni o‘rganish metodlari. atrof-muhitni o‘rganishda qo‘llaniladigan barcha metodlar uchta katta guruhga bo‘linadi. dala metodi. ekologik tajribalar metodi matematik modellashtirish metodi dala metodi. dala metodi yordamida tabiiy sharoitda populatsiyalarga muhit omillarining kompleks holda ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganiladi. dala metodidan foydalanish tabiiy muhit sharoitida biosistemalarning rivojlanishi va hayotiy faoliyatiga atrof-muhitning ta’sirini o‘rganish imkonini …

4 / 22

ar majmua tarzda ta’sir etadi. bu maqsadni amalga oshirish uchun odatda birorta tabiiy sistema modellashtiriladi. masalan, akvarium chuchuk suv havzasining modeli hisoblanadi. matematik modellashtirish metodi matematik modellashtirish metodi ekosistemaning yashovchanligi va kelajagini oldindan aniqlashga yordam beradi. bu usulni amalga oshirish- da kompyuterdan keng foydalaniladi. metodning mohiyati shundaki, o‘rganilayotgan tizimning xususiyatlari matematik belgilarga aylantiriladi. keyin, ayrim ko‘rsatkichlarning qiymatlari o‘zgartirilib, o‘rganilayotgan tizimda qanday o‘zgarishlar sodir bo‘lishi o‘rganiladi. mazkur ekotizim modellari tabiiy va laboratoriya sharoitlarida to‘plangan ko‘plab ma’lumotlar asosida shakllantiriladi. bunday matematik modellar tajribada tekshirish qiyin bo‘lgan holatlarni o‘rganishga yordam beradi. ular iqlim o‘zgarishlari va antropogen omillar ta’sirida ekotizimlarning rivojlanishini oldindan bilish imkonini beradi. ko‘pincha ekologiyada qo‘llaniladigan tadqiqot metodlari atrof-muhitni tadqiq etish uchun birgalikda qo‘llaniladi. topshiriq darslikning 9-13 betida berilgan 2- mavzuni qayta o’qib o’rganish, savollarga javob yozish. o’rganilgan bilimlar asosida mavzu oxirida berilgan jadvalni to’ldirish.

5 / 22

ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari - Page 5

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari"

слайд 1 sinf: 11-sinf biologiya mavzu: ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari. muallif: xorazm viloyati yangiariq tumani 22-son umumiy o’rta ta’lim maktabi biologiya fani i toifali o’qituvchisi axmedova sapargul baxtiyarovna 2-mavzu: ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari. tayanch bilimlaringizni qo’llang! nima uchun insonga atrofdagi organizmlarning hayot tarzi haqidagi bilimlar zarur deb o’ylaysiz? bu bilimlardan qayerda foydalaniladi? qanday ekologik muammolarni bilasiz? nima uchun jamiyatning har bir a’zosi ekologik bilimlarga ega bo’lishi kerak? o’simlik va hayvonlarga atrof muhitning ta’sirini o’rganish haqidagi adstlabki fikrlar qadimgi yunon faylasuf olimlarining asarlarida aks etgan. zahiriddin muhammad bobur o’zining “boburnoma” nomli tarixiy asarida o’r...

This file contains 22 pages in PPT format (15.1 MB). To download "ekologiyaning rivojlanishi, bo’limlari va metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiyaning rivojlanishi, bo’… PPT 22 pages Free download Telegram