biologik jarayonlar kinetikasining nazariy asoslari. gunberg-vaage qoidasi.

PPT 18 pages 570.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 570.0 KB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

farg’ona vodiysida po’stloqxo’rlarni (coleoptera, scolytidae) o’rganishning ahamiyati va ularga qarshi mexanik kurash usuli reja: 1.biologik jarayonlar kinetikasining nazariy asoslari. gunberg-vaage qoidasi. 2.kinetikada birinchi, ikkinchi, uchinchi va nolinchi tartibli reaksiyalar. 3.reaksiyalar tezligiga temperaturaning ta’siri 3-mavzu:biologik jarayonlar kinetikasi kimyoviy kinetika nazariyasi asosida kimyoviy reaksiyalar tezligi reaksiya kirishuvchi reagentlarning faol massasiga proporsionaldir, deb ta’kidlovchi gunberg-vaage fundamental qoidasi yetadi. bu qoidani reaksiyaning umumiy tezligini tasvirlovchi ifodaga qo`llash har bir faol massa yoki faollikni reaksiyaning stexnometrik tenglamasidagi koeffisiyentiga mos keladigan darajaga ko’tarishga olib keladi. eng oddiy misol sifatida quyidagi reaksiyani olamiz. biologik jarayonlar kinetikasining nazariy asoslari. gunberg-vaage qoidasi. kinetikada birinchi, ikkinchi, uchinchi va nolinchi tartibli reaksiyalar. kinetikada reaksiyalar birinchi, ikkinchi, uchinchi, nolinchi va hatto kasr tartibli reaksiyalarga ajratiladi. reaksiyaning tartibi bu reaksiya tezligining tasvirlovchi tengnamadagi reagentlar konsentrasiyasi darajalarining yig’indisidan iborat kattalikdir. masalan, agarda dp/dt = k[a]1 bo’lsa, bu yerdagi a ning darajasi 1 ga teng va shuning uchun bunday reaksiya birinchi tartib kinetikaga binoan amalga …

2 / 18

nsentrasiyasidan shunchalik katta bo’ladiki, buning natijasida katalizator hamma vaqt reagentga "to’yinib", reaksiya maksimal tezlikda kechadi va reagent konsentrasiyasining navbatdagi oshirilishi reaksiya tezligiga ta’sir eta olmaydi. reaksiyalar tezligiga temperaturaning ta’siri temperatura ko’tarilganida ximiyaviy reaksiya tezligi ko’p darajada ortib boradi. chunonchi, temperaturaning 100 daraja ko’tarinishi reaksiya tezligining 2 – 4 baravar ortishiga sabab bo’ladi. temperaturaning 100ga o’zgarishida ko’riladigan solishtirma tezliklar nisbati reaksiya tezligining temperatura koefsenti deb ataladi: bu yerda kt0- t0 temperaturadagi tezlik konstantasi, kt0+10 – temperatura 100ga ko’tarilganda tezlik konstantasi. koeffsiyent qiymatining past (1,5 gacha) bo’lishi fizik prosesslar (masalan, diffuziya prosseslari) ga xarakterli ekannigi aniqlangan. 3 ga teng yoki bundan ko’ra ortiqroq bo’ladigan bir muncha yuqori koeffisentlar ximiyaviy reaksiyalar bo’layetganiga aloqador ko’rsatkich hisoblanadi. biologik prosesslar muayyan temperaturalar doirasidagina yuzaga chiqishi mumkin. shu doiralarda prosesslarning tezligi temperaturaga ko’p darajada bog’liq bo’ladi. temperaturaning ko’tarilishi biologik reaksiyalar tezligining bir qadar ortib borib, ma’lum bir optimal temperaturada eng katta miqdorga yetishiga sabab bo’ladi. temperaturaning yanada …

3 / 18

ergiya va sarf bo’lgan energiya o’zaro teng bo’lsa, bu holga issiqlik muvozanati holati deyiladi. tezlik konstantasi, aktivlanish energiyasi e va absolyut temperatura t o’rtasidagi miqdoriy munosabat arrenius tenglamasi bilan bengilanadi: bu yerda r – gaz doimiysi; k – tezlik konstantasi. t1 dan t2 gacha bo’lgan temperaturalar doirasida arrenius tenglamasini quyidagi shaklda yozish mumkin: aktivlanish energiyasi e ni aniqlash uchun shu tenglamadan foydalansa bo’ladi. buning uchun ximiyaviy reaksiya tezligining ma’lum bir temperaturalar intervalidagi konstantasi aniqlanadi va l gk ning 1/t ga bog’liqligini ifodalaydigan grafik tuzilib, bu grafikdagi ordinatalar o’qiga lg qiymati, absissalar o’qiga esa 1/t – boyagi konstanta aniqlangan absolyut temperaturaga teskari miqdor qo’yiladi. odatda to’g’ri chiziq hosil bo’ladi. to’g’ri chiziq og’ish burchagining tangensiga qarab e miqdorini, demak aktivlanish energiyasi e ni aniqlash mumkin. biologik tizimlarning matematik modellashtirish. ochiq biologik sistemalarning eng muhim o’ziga xosliklaridan biri, ularda stasionar holatning (sistema parametrlari doimiyligining) qaror topishidir. stasionar holatlararo o’tish jarayonlarining kinetik tiplari o’zaro …

4 / 18

ta’sirlashishlariga doir ma’lum bo’lgan qonuniyatlar asosida, uning hatti - harakatini zamonaviy tekshirish bilan shug’ullanadi. kinetik sistemani, o’lchanishi mumkin bo’lgan kattaliklar orqali ifodalangan vaqtning har bir momentida, muayyan son kattaliklari ega bo’luvchi o’zgaruvchi kattaliklar va bir qator parametrlar majmuali tarzda xarakterlash mumkin. parametrlar sistema ustida o’tkazilayotgan kuzatishlar davomida o’zgarmasdan saqlanadigan kattaliklardadir, vaqt davomida o’zgaradigan kattaliklar o’zgaruvchandir. biologik sistemalardagi o’zgaruvchi kattaliklarga o’lchanishi mumkin bo’lgan kattaliklar: biokimyoda - metabolitlar konsentrasiyasi, mikrobiologiyada - mikroorganizmlar soni yoki ularning biomassasi, ekologiyada - turlarning soni, biofizikada - membranaviy jarayonlar membrana potensiali kattaligi va h.k. parametrlarga ega harorat, ph, membrananing elektr sig’imi, namlik va h.k. misol bo’ladi. tenglamalar sonini qisqartirish tamoyillari. tenglamalar sonini qisqartirish. sistema stasionar holatlarning bir qator muhim xossalarini, tenglamalarning aniq analitik yechimlari emas, ularning o’ng tomon xossalarini tekshirish orqali oshkor etish mumkin. yuqorida keltirilgan tenglamalar sistemasidan iborat modellar umumiy xarakterga ega bo’lib, muhimi shundaki, tuzilgan model kechayotgan jarayonni to’la aks ettira olishi lozim. boshqacha aytganda …

5 / 18

butun bir sistemaning fe’l-atvorini belgilaydi. nafaqat modellashda umuman, murakkab jarayonlarni boshqarishda ularning eng sekin kechadigan sohasiga ta’sir etish juda ham samarali bo’lib chiqadi. iyerarxiyaviy prinsip. ushbu prinsip ham har xil tabaqadagi biologik sistemalarni tahlil etishda ularni soddalashtirishga imkon beradi. iyerarxiyaviy sistema deganda, keng ma’noda, o’zaro ta’sirlashuvchi subbirliklar ketma- ketligidan tashkil topgan ansambl qismlarining ta’sirlanishi tushuniladi. hatto, o’zaro ta’sirlashuvchi reaksiyalar zanjiri doirasida tezliklari bilan farqlanuvchi bosqichlar har doim topiladi. yaxlit biologik sistemada bir vaqtning o’zida tez- kechar fermentativ- kataliz jarayonlari (fermentning xarakterni davri, vaqti 0,01- 100 ms) fiziologik jarayonlar (xarakterni vaqti - minutlar) va reproduksiya jarayonlar (xarakterni vaqti- minutlar, soatlar) kechadi. matematik modellash amaliyoti shuni ko’rsatdiki, sistemaning shu xil soddalashtirilgan tenglamalar sistemasi tekshirish, o’sha sistemaning umumiy dinamik xossalarini aks ettiruvchi to’la modelini tahlil qilishga qaraganda ancha to’liq tasavvurlar bera oladi. bunday hol sistemaning faoliyat sharoiti o’zgarganda uning fe’l- atvori va xarakterini oldindan aytib berishda o’ta muhim. kinetik model fe’l-atvori tekshirilganda, birinchi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik jarayonlar kinetikasining nazariy asoslari. gunberg-vaage qoidasi."

farg’ona vodiysida po’stloqxo’rlarni (coleoptera, scolytidae) o’rganishning ahamiyati va ularga qarshi mexanik kurash usuli reja: 1.biologik jarayonlar kinetikasining nazariy asoslari. gunberg-vaage qoidasi. 2.kinetikada birinchi, ikkinchi, uchinchi va nolinchi tartibli reaksiyalar. 3.reaksiyalar tezligiga temperaturaning ta’siri 3-mavzu:biologik jarayonlar kinetikasi kimyoviy kinetika nazariyasi asosida kimyoviy reaksiyalar tezligi reaksiya kirishuvchi reagentlarning faol massasiga proporsionaldir, deb ta’kidlovchi gunberg-vaage fundamental qoidasi yetadi. bu qoidani reaksiyaning umumiy tezligini tasvirlovchi ifodaga qo`llash har bir faol massa yoki faollikni reaksiyaning stexnometrik tenglamasidagi koeffisiyentiga mos keladigan darajaga ko’tarishga olib keladi. eng oddiy misol sifatida...

This file contains 18 pages in PPT format (570.0 KB). To download "biologik jarayonlar kinetikasining nazariy asoslari. gunberg-vaage qoidasi.", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik jarayonlar kinetikasin… PPT 18 pages Free download Telegram