ekonometrika va ekonomik modellashdirish

PPT 18 pages 273.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 273.5 KB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

слайд 1 1-ma’ruza. “ekоnоmеtrika tushunchasi. ekonometrika masalalari. ekonometrik mоdеllаshtirishning asosiy tushunchalari va muammolari. reja: 1. ekоnоmеtriya fаnining mоhiyati. 2. ekonometrik mоdеllаshtirish. 3. eng sоddа iqtisоdiy mоdеllаr. ekоnоmеtriya fаnining mоhiyati. hozirgi davrda iqtisodiy ta’lim sohasida ekonometrikaning roli tobora ortib bormoqda. buning sababi ikki tomonlamadir: bir tomondan, tajribaga asoslangan tadqiqotlar usulini chuqur tushuna olishi iqtisodchilarning ta’lim sohasiga qo’yilayotgan talablardan asosiysi bo’lib qolmoqda, ikkinchi tomondan esa matematika va statistikaning iqtisodiy ta’limdagi o’rni yanada ortib bormoqda. biroq endi faqat matematik statistikaga asoslangan tadqiqot usullari yetarli emasligini hayotning o’zi ko’rsatmoqda. yetuk iqtisodchilar matematik statistika va ehtimollar nazariyasi usullaridan, optimallashtirish va dinamik dasturlash, o’yinlar nazariyasi va matematikaning boshqa sohalaridan unumli foydalanganliklari sababli ularning yuqori ilmiy salohiyatlari dunyoda tan olingan. ekоnоmеtriya fаnining mоhiyati. har bir iqtisodchi o’z faoliyati davomida turli statistik ma’lumotlarni tahlil qilib chiqish masalasi bilan to’qnashadi. masalan, mahsulotning sotilish hajmiga ijobiy (salbiy) ta’sir ko’rsatuvchi omillarni o’rganib chiqish; mavsumiy sotuv hajmiga ob-havoning ta’siri; mamlakat yaimining o’sishiga …

2 / 18

trika – bu iqtisodiy o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganish uchun statistik usullarni ishlab chiqish va undan foydalanish bilan shug‘ullanuvchi iqtisodiyotning bo‘limidir (s. fisher va boshqalar). ekonometrikaning asosiy vazifasi aprior iqtisodiy mulohazalarni empirik mazmun bilan to‘ldirishdir (l. klein) ekonometrik modellashtirish. ekonometriyaning maqsadi iqtisodiy qonunlarni empirik chiqarishdir (e. malenvo) r. frish ekonometrika uchta tarkibiy qism - statistika, iqtisodiy nazariya va matematikaning birligi ekanligini ta'kidlaydi. s.a. ayvazyan ekonometrika iqtisodiy nazariya, iqtisodiy statistika va matematik statistika vositalari asosida sifat bog'liqliklariga miqdoriy ifoda beruvchi usullar va modellar majmuasini birlashtiradi, deb hisoblaydi. iqtisodiy stavkalar uchun miqdoriy bog‘liqliklarni olish uchun ma’lumotlar yoki “kuzatishlar” ni qo‘llaymiz. ma’lumotlar, odatda, eksperimental emas, chunki iqtisodiyotimizda biz ko‘plab tajribalar o‘tkaza olmaymiz. ekonometrik modellashtirish. barcha iqtisodiy faoliyatlarda modellardan foydalanish muhim ahamiyatga ega. eynshteynning so‘zlariga ko‘ra, modellar “imkon qadar oddiy bo‘lishi, ammo sodda bo‘lmasligi kerak”. ko‘pgina hollarda iqtisodiy qonunlar oddiy matematik shaklda ifodalanadi. misol uchun, iste’mol vazifasini ko‘rib chiqaylik: bu yerda c – muayyan bir …

3 / 18

sientlarni aniqlashdan iborat bo‘ladi. ammo bu yagona masala emas. boshqa ko‘plab savollar tug‘ilishi mumkin, masalan, tenglamaga kiritilishi kerak bo‘lgan o‘zgaruvchilar bormi (masalan, nooziq-ovqat tovarlari narxi)? ba’zi bir o‘zgaruvchilarni tenglamadan chiqarib tashlash mumkinmi? ma’lumotlarimiz qanchalik yaxshi o‘lchanadi, bizning fikrimizcha ular vakillik qilishlari kerakmi? modeli chiziqli ekanligi aniqmi? iqtisodiy nazariyasi to‘g‘rimi? model to‘liqmi? (ushbu misolda, biz talab tenglamasi bilan ish olib boramiz va taklif tengligini hisobga olmaymiz. bir vaqtning o‘zida talab va taklifni o‘rgansak nima bo‘ladi?) yuqoridagi model statik. balki, dinamik model yanada mos kelishi mumkindir. misol uchun, o‘tgan yilgi daromad joriy yil iste’mol darajasiga ta’sir qiladi deb taxmin qilish mumkin. bunday holda, biz uni tenglamaga qo‘shishimiz kerak bo‘ladi. ekonometrika barcha bu masalalarni to‘la-to‘kis ko‘rib chiqadi. shu bilan birga, muayyan sharoitlarga va vaziyatga bog‘liq ravishda turli modellar shakllanishi mumkin: bir omilli, ikki omilli va ko‘p omilli. ular asosan klassik regressiya modellari asosida shakllantiriladi. model turlari matematik modellar biznes, iqtisod, ijtimoiy fanlar, iqtisodiy …

4 / 18

riy (mavsumiy) komponenta, – tasodifiy (stoxastik) komponenta; trend va mavsumiylik modellari: (additiv) yoki (multiplikativ), bu yerda t(t) – parametrik shaklda berilgan vaqt trendi, s(t) – davriy (mavsumiy) komponenta, – tasodifiy (stoxastik) komponenta; bir tenglamali regression modellar bunday modellarda bog‘liq (tushuntiriluvchi) o‘zgaruvchi y funksiya sifatida namoyon bo‘ladi, bu yerda erkli (tushuntiruvchi) o‘zgaruvchilar va parametrlar. funksiyaning turiga qarab modellar chiziqli va chiziqsizlarga bo‘linadi. masalan, muzqaymoq talabini vaqt, havo harorati, o‘rtacha daromad darajasi funksiyasi ekanini yoki ish haqining yoshga, jinsga, ta’lim darajasiga, xizmat ko‘rsatish darajasiga va hokazolarga bog‘liqligini tekshirish mumkin. bunday modellar doirasi, hatto chiziqli bo‘lganlari ham, vaqt qatorlari modellariga qaraganda ancha kengroqdir. bir vaqtli tenglamalar sistemasi ushbu modellar tenglama tizimlari tomonidan tavsiflanadi. tizimlar ayniyat va har biri tushuntiruvchi o‘zgaruvchi bilan birga boshqa tenglamaning tushuntiriluvchi o‘zgaruvchisini o‘z ichiga olgan regression tenglamalardan tashkil topgan bo‘lishi mumkin. shunday qilib, bu yerda tizimning tenglamalari bilan bog‘liq bo‘lgan tushuntiriluvchi o‘zgaruvchilar majmuasi mavjud. misol sifatida, quyida keltirilgan talab …

5 / 18

обие /и.и. елисеева. с.в. курышева, д.м. гордиенко и др. - м.: финансы и статистика, 2005. nasriddinov g. ekonometrka 1. o’quv qo’llanma. o’zmu. toshkent. iqtisod-moliya. 2008 y. кремер н.ш., путко б.а. эконометрика: учеб. / под ред. н.ш. кремера. – м.: юнити-дана, 2002 г. – 311 с. e’tiboringiz uchun rahmat! 012 lnlnln cyp bbb =++ ( ) ( ) t yttt e =+ ( ) ttabt =+ t e ( ) ( ) t ytst e =+ ( ) ( ) ( ) t ytttst e =++ ( ) ( ) ( ) t ytttst e =+ 1212 (,,...,,,,...,) kp yfxxx bbb = 1 ,..., k xx 1 ,..., p bb

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrika va ekonomik modellashdirish"

слайд 1 1-ma’ruza. “ekоnоmеtrika tushunchasi. ekonometrika masalalari. ekonometrik mоdеllаshtirishning asosiy tushunchalari va muammolari. reja: 1. ekоnоmеtriya fаnining mоhiyati. 2. ekonometrik mоdеllаshtirish. 3. eng sоddа iqtisоdiy mоdеllаr. ekоnоmеtriya fаnining mоhiyati. hozirgi davrda iqtisodiy ta’lim sohasida ekonometrikaning roli tobora ortib bormoqda. buning sababi ikki tomonlamadir: bir tomondan, tajribaga asoslangan tadqiqotlar usulini chuqur tushuna olishi iqtisodchilarning ta’lim sohasiga qo’yilayotgan talablardan asosiysi bo’lib qolmoqda, ikkinchi tomondan esa matematika va statistikaning iqtisodiy ta’limdagi o’rni yanada ortib bormoqda. biroq endi faqat matematik statistikaga asoslangan tadqiqot usullari yetarli emasligini hayotning o’zi ko’rsatmoqda. yetuk iqtisodchilar mat...

This file contains 18 pages in PPT format (273.5 KB). To download "ekonometrika va ekonomik modellashdirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrika va ekonomik modell… PPT 18 pages Free download Telegram