мирзо голиб дунёкараши

DOC 127,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1403323958_44441.doc мирзо голиб дунёкараши (1796-1869) форсий ва урду тилларида ижод килган гиндистоннинг кызга кыринган адиби ва мутафаккири мирзо асадуллахон голибдир. унинг асл насл насаби ырта осиёдан былиб, унинг катта буваси +ыконбекхон, буваси турсунбекхон, отаси абдуллабекхон самаркандлик былиб, кейинчалик отаси самаркандни тарк этиб гиндистонга бобурийлар сулоласи гукмронлик килган даврда харбий кымондон былиб хизмат килган. бу гакда мирза голиб ыз байтларидан бирида шундай ёзади: голиб ызим мукаддас турон тупро\иданман билсангиз тагим, икбол кучо\иданман ота-бобом касб-кори дегкончилик азалдан самарканд фукароси орасиданман касб коримиз дегкончиликдир. мирза голиб 1796 йили гиндистоннинг агра шагрида таваллуд топади. кейинчалик ыспиринлик чо\ида ота онаси билан дегли шагрига кычиб келишади. унинг болалик йиллари беташвишликда ытди. онасининг отаси (буваси) набирасининг таълим тарбиясига катта эътибор берди. былажак шоирни аградаги таникли шоирлар назир акбарободий ва мавлавий мугаммад аъзамлар унинг калбида форс тили ва адабиётига зыр гавас уй\отдилар. мирза голиб болалик чо\иданок шарк шеъриятини катта гавас билан ыргана бошлади. айникса, унда форс шеъриятига гаваси …
2
даст шоирлари урфий, назирий кабиларнинг ижодлари билан якиндан танишади. айникса, у машгур шоир мир такий мирни катта гурмат билан эслайди. шоир гаётида кып кийинчиликларга дучор былади. амакиси мирзо насруллогбекхон инглиз лорди ликнинг идорасида амалдорлик лавозимида гизматда былган ва 400 отликка бошлик эди. унинг вафотидан кейин инглиз гукумати бу оилага йилига 10 минг рупиялик нафака тайинлаган эди. бу нафака 1826 йилдан ярмига кискартирилган. бундан норози былган голиб, инглиз маъмуриятининг калькуттадан кароргогига ташриф буюрди. бу шагарда шоир 3 йил колиб кетади. бу ерда у ост-инд компанияси олиб бораётган талончилик ва боскинчилик сиёсатларини ыз кызи билан кыргач, уларга нисбатан нафрати янада ошади ва ыз шеърларида боскинчи инглизларни аёвсиз танкид остига олади. ыз ватандошларини озодликка даъват этади. шоирнинг иктисодий агволи танг былганини кырган бир инглиз зиёлиси уни томас номли коллежга форс тили профессори лавозимига таклиф килганда, у рад этади. бу даврга келиб, катта обрыга эга былган шоир деглида багодир шог зафар саройида хизмат кила …
3
этади. гаётбахш гуманизм, хормай-толмай янгиликларни ахтариш инсон гак-гукукини гимоя килиш, инсоннинг акл идрокига ишонган мирза голиб ижодининг лейтмотивини ташкил этади.у ыз шеъриятида келажак ёш авлод калбида ту\ён уражакига ишонарди. мирза голиб шеъриятни эгаллашда геч кимга шогирд тушмаган. бу гакда ызи бир мактубда шундай ёзади: «мен шоир былиб танилдим, лекин геч кимга шогирд былиб тушмаганман. бирок мулла абдул самад порсий менга форс тилини ырганишимга ёрдам берган, улар туфайли форс тилини кунт билан ыргандим». мирза голиб ызидан кейин куйидаги асосий асарларни ёзиб колдирган. форсий тилида назм ва наср куллиётини урду тилида «девон э голиб», «+итъалар» тыпламини, «панч э оганг», «достонубу», «мегре нимрыз» (пешин куёши), «урду муалла», «мактублар» каби асарларини колдирган. мирза ыолиб подшог багодиршог зафар илтимосига кыра, амир темурдан то бобур мирзонинг ы\ли гумоюн шог давригача былган вокеаларни ыз ичига олган тарихини «мегре нимрыз» (пешиккуёши) номли асарида ифода этган. афсус бу асар охиригача етказилмаган. шуни айтиш лозимки мазкур асарнинг бир кисми таникли …
4
ди: яъне он каски газрати инсонро, масжид тасаввур накунад малъун аст. таржимаси: гар кимки, газрати инсонни саждага сазовор демаса, у малъундир. голибнинг фалсафий-аглокий карашлари шаклан ва кисман мазмунан ислом ругида былган. лекин жамиятда дин гукмронлик ролини ыйнашдан катъий назар у ызини диний догматизимдан гамда фанатизмдан халос былиш йылини ахтарди. унинг бу фикрини талайгина замондошлари ва биографлари хур фикр эгаси деб аташган. мирза голиб шог валиуллог сингари барча динларнинг могияти бир лекин уларнинг турли шаклларида кыринишини турли жой вакти ва турлича талкин килишидан иборат деган. голиб дунёкарашининг марказида диний монизм ётади. унинг диний монизми икки асосий принципни тан олган: тавгид-бирлик вахдат ал вужуд-борликнинг бирлиги яъни оллогнинг бирлиги. бу принциплар голибни динга, фалсафага, табиатга ва инсонга былган муносабатини англатади. бу принципга биноан ыолиб барча динларнинг могияти бир деган хулосага келади. голиб бир неча бор гар оллог бир экан, унда эътикодларнинг ва динларнинг турлича былиши факат кишилар ыртасига нифок солади, деган. шунинг учун …
5
дир. унинг реаллиги шундаким, табиат бу худо демакдир. моддий дунёнинг барча кыриниши бу гакикий, ишкий могиятнинг кыринишидир. борликнинг борлиги бу оллогнинг бирлигидир. бу айнан сыфийларнинг назариясидир. лекин голиб сыфизм таълимотини тыла кабул этмай, аксинча ундан чекинади. дунёнинг эманацияси худодан деб билди. голиб фикрича борликнинг реаллигининг мезони унинг ругий могиятини билишдир. баъзан у инсоннинг худо билан мистик мулокатда былишдан бош тортиб, бир неча бор аклнинг ролига катта эътибор беради. голибнинг диний монизми уни реал нарсаларни факат ыз онгида мавжудлигини тан олишга ундади. факат номинал равишда олам мавжуд дея оламан. нарсаларнинг реаллиги факат онгимиздадир. гарчанд голиб табиатда илогий могиятнинг гакикийлигини кырган былса гам нариги дунё гакидаги фикр пуч деб билади. голиб шунингдек табиат конунларини билишни инкор этмади. бу билан у мусулмон акидапарастларнинг фикрларига шак келтирганини биламиз. голибнинг дунёкараши ызига хос тартибга эга. голиб борликни, дунёнинг могиятини таърифлар экан у уларни сира котиб колган голда кырган эмас. олам доим ызгаришда, карама-каршилик годисаларнинг бирлиги …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"мирзо голиб дунёкараши" haqida

1403323958_44441.doc мирзо голиб дунёкараши (1796-1869) форсий ва урду тилларида ижод килган гиндистоннинг кызга кыринган адиби ва мутафаккири мирзо асадуллахон голибдир. унинг асл насл насаби ырта осиёдан былиб, унинг катта буваси +ыконбекхон, буваси турсунбекхон, отаси абдуллабекхон самаркандлик былиб, кейинчалик отаси самаркандни тарк этиб гиндистонга бобурийлар сулоласи гукмронлик килган даврда харбий кымондон былиб хизмат килган. бу гакда мирза голиб ыз байтларидан бирида шундай ёзади: голиб ызим мукаддас турон тупро\иданман билсангиз тагим, икбол кучо\иданман ота-бобом касб-кори дегкончилик азалдан самарканд фукароси орасиданман касб коримиз дегкончиликдир. мирза голиб 1796 йили гиндистоннинг агра шагрида таваллуд топади. кейинчалик ыспиринлик чо\ида ота онаси билан дегли шагрига кыч...

DOC format, 127,0 KB. "мирзо голиб дунёкараши"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: мирзо голиб дунёкараши DOC Bepul yuklash Telegram