сўз заргари - абдулла каҳҳор(суз заргари - абдулла каххор)

DOC 45,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662746708.doc сыз заргари сўз заргари адабиёт ва фольклор анъаналари муносабатлари теран ва ҳар тарафлама. ўзбек мумиоз адабиётини қўя турайлик, фақат хх аср ўзбек адабиётининг шаклланиши, ривожланиши бевосита фольклор анъаналари билан боғлиқ ҳолда кечди. кўплаб адибу шоирлар ижодини кўздан кечириш шуни кўрсатадики, ҳақиқий истеъдод соҳиблари ўзларининг ғоявий-эстетик принципларини шакллантиришда ўз иқтидорлари ва услубий йўналишлари даражасида фольклор анъаналардан бахраманд бўлганлар. ижодкорнинг фольклор анъаналаридан ижодий фойдаланиши деганда унинг асарлари асосида бутунисича фольклор материали ётиши керак, деб тушунмаслик керак. бунда, энг аввало, унинг асаридаги халқчиликнинг даражаси ва уни рўёбга чиқарган воситаларни назарда тутиши зарур. ўзбек адабиётининг забардаст намояндаси а. қаҳҳор ижодининг фольклор анъаналарига муносабати масаласи худди шундай нигоҳни талаб этади. а. қаҳҳорнинг адабиётимиз ривожидаги буюк хизматларидан бири унинг реалистик бадиий насрнинг шаклланиши ва ривожига баракали улуш қўшганлигидадир. ҳикоя жанрининг xx асрнинг 30-йилларидан кейинги тараққиёти бевосита а.қаҳҳор номи билан боғлиқ. унинг ҳикояларидаги чуқур халқчиллик, ҳажв тиғининг ўткирлиги, бир томондан, адибнинг индивидуал маҳорати билан изоҳласа, иккинчи …

аларни эпиграф қилиб келтиради. эпиграф эса ижодкорнинг нияти, асарнинг мазмунини изоҳлайди. бинобарин, мақол ва қўшиқлардан олинган эпиграфлари адибнинг ғоявий-бадиий мақсадини рўёбга чиқаришга хизмат қилган. масалан, анорга бошқоронғи бўлган хотинига анор топа олмаслиги ҳақида ҳикоя қилувчи “анор” асарига “уйлар тўла нон, оч-наҳорим, болам. ариқлар тўла сув ташназорим, болам” каби халқ қўшиғига мансуб мисралар ҳикоянинг бош ғоясини очишга хизмат қилган. дарҳақиқат, бутун юртимиз анорга тўлиб-тошган бир пайтда бечора кимсаларнинг ана шу нарсани сотиб олишга кучи етмаганлигини юқоридаги эпиграф жуда таъсирчан етказади ўқувчига. нон тўла уйда оч-наҳор, ариқлар тўла сув бўлганда, ташназор бўлиш ночорликнинг энг қуйи даражасидир. демак, туробжон ана шу ночорлик даражасида умргузаронлик қиладиган бечораҳол инсон эканлиги келтирилган эпиграфдан ҳеч қандай изоҳсиз сезилиб туради. “кўр кўзининг очилиши” ҳикоясига “мулла умар сизмисиз”? тўнғиз ўқи еримсиз?”, “ўғри” ҳикоясига “отнинг ўлими итнинг байрами”, “бемор” ҳикоясига “осмон йироқ, ер қаттиқ”, “башорат” хикоясига “ола қарға қағ этади, ўз вақтини чоғ этади” каби халқ қўшиқ ва мақолларини эпиграф …

исида чеховнинг менга берган сабоқларидан бири ҳам шу эди. кунлардан бир кун ёндафтаримга халқнинг ҳазил мутойибаларидан “йўқолмасдан илгари бормиди” деган иборасини ёзиб қўйган эдим. беғараз ҳазил тарзида айтиладиган бу иборани минг ҳўкизи йўқолиб, арзга келган мўйсафид деҳқонга айтганда, ҳеч кутилмаган даражада ўткир ва чуқур маъно касб этди, менинг ихтиёримдан ташқари ижтимоий кучга эга бўлди, айни чоғда шахс характерини очиб юборди. бу ҳикояни мен бошдан-оёқ деталлар, характерли савол-жавоб асосига қурдим. бир вақт қарасам, аслида йўқ кекса деҳқон ҳам, уни калака қилувчи амалдор ҳам воқеликдан кўчириб ёзган илгариги қаҳрамонларимга қараганда жонлироқ чиқибди. буни кўриб ҳайрон бўлдим ва суюниб кетдим”.28 тириклиги фақат шу биргина ҳўкизи билан ўтадиган деҳқоннинг хонавайрон бўлганлиги, оиласи билан кулфат доғида изтироб чекканлиги ҳикояда таъсирчан ва ҳаётий тасвирланган. ҳикояда қобил бобонинг элликбоши, амин, азайимхон, пристав, тилмоч томонидан таланиши ўтмишда барча маҳкамаларда порасиз асло иш битмаслиги фош этилган. адибнинг мақсади адолатсиз тузумда меҳнаткаш халқнинг оғир ва жафоли ҳаётини кўрсатишдан иборат эди. …

у вазиятда хўрлаш, ҳақорат мазмунини билдиради. қобил бобонинг аянчли ҳолатига гўё ачингандек бўлиб айтилган аминнинг “нега йиғланади? а? йиғланмасин” дея киборларча муносабатида мазахловчи маъно етакчилик қилади. ҳикоядаги вазиятдан маълумки, амин қобил бобони одам сифатида кўрмайди. биргина шу тафсилнинг ўзи адибнинг халқ тилининг бойликларига таяниб характер яратиш маҳоратининг юксаклигидан далолатдир. хуллас, абдулла қаҳҳорнинг “ўғри” ҳикоясида унинг халқ орасида юриб тўплаган халқ иборалари, мақоллари муҳим воситалар сифатида вазифа адо этган. адибнинг маҳорати шундаки, у ўзи яратган характерлар руҳиятини халқ тилининг имкониятлари асосида таъсирчан ёрита олган. фольклордан синтез қилиш орқали фойдаланиш халқ ижодига мансуб сюжетларни қайта ишлашга қараганда анча мураккабдир. а.қаҳҳор эса ана шу мураккаб ишнинг уддасидан чиққан. қисқача қайд этилган юқоридаги далилларнинг ўзи кўрсатиб турибдики, сўз санъатининг ибтидосини ташкил этувчи фольклор ва унинг барҳаёт анъаналари ўзбек реалистик адабиётининг парвозини, фалсафий қамровини, ҳаётийлиги ва халқчиллигини ҳамиша таъминлашга қодир безавол манбалик вазифасини ўтайди. туғилган кунига 100 йил тўлиши кенг нишонланаётган улуғ адибимиз абдулла қаҳҳор …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "сўз заргари - абдулла каҳҳор(суз заргари - абдулла каххор) "

1662746708.doc сыз заргари сўз заргари адабиёт ва фольклор анъаналари муносабатлари теран ва ҳар тарафлама. ўзбек мумиоз адабиётини қўя турайлик, фақат хх аср ўзбек адабиётининг шаклланиши, ривожланиши бевосита фольклор анъаналари билан боғлиқ ҳолда кечди. кўплаб адибу шоирлар ижодини кўздан кечириш шуни кўрсатадики, ҳақиқий истеъдод соҳиблари ўзларининг ғоявий-эстетик принципларини шакллантиришда ўз иқтидорлари ва услубий йўналишлари даражасида фольклор анъаналардан бахраманд бўлганлар. ижодкорнинг фольклор анъаналаридан ижодий фойдаланиши деганда унинг асарлари асосида бутунисича фольклор материали ётиши керак, деб тушунмаслик керак. бунда, энг аввало, унинг асаридаги халқчиликнинг даражаси ва уни рўёбга чиқарган воситаларни назарда тутиши зарур. ўзбек адабиётининг забардаст намояндаси а...

Формат DOC, 45,5 КБ. Чтобы скачать "сўз заргари - абдулла каҳҳор(суз заргари - абдулла каххор) ", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: сўз заргари - абдулла каҳҳор(су… DOC Бесплатная загрузка Telegram