arab yozuvining tarqalishi va sharq qo‘lyozmalari palеografiyasi

DOCX 6 pages 18.8 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.8 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

markaziy osiyoda arab grafikasining tarqalishi. sharq qo‘lyozmalarining palegrafik xususiyatlri. abdumajitov nurislom 📝annotatsiya марказий осиёда араб ёзувининг тарқалиши. шарқий қўлёзмаларнинг палеограф хусусиятлари. ушбу мавзу араб ёзувининг марказий осиёдаги тарқалиши ва шарқий қўлёзмаларнинг палеографиясига оид тадқиқотни ўз ичига олади. 🔑kalit so'zlar. markaziy osiyoda arab yozuvining tarqalishi, sharq qo'lyozmalari paleografiyasi, yozuv uslubi, qo'lyozmalar, til, hudud, davr, xattotlik, nusxalar, qo'lyozmalarning materiallari va texnologiyalari 16-asrga kelib, qo'lyozmalarni bezashda ishlatilgan ranglarning xilma-xilligi, ayniqsa, oltin va ko'k bo'yoqlarning keng qo'llanilishi kuzatilgan. bu esa, qo'lyozmalarning badiiy qiymatini oshirgan. qo'lyozmalarni tayyorlashda 13-15-asrlarda qo'llanilgan qog'ozning sifati, zichligi va o'lchamlari mintaqaning iqtisodiy imkoniyatlariga va xomashyo mavjudligiga bog'liq bo'lgan. cho'l hududlarida teridan tayyorlangan qo'lyozmalarni saqlash uchun maxsus usullar qo'llanilgan bo'lib, bu ularning uzoq yillar davomida saqlanib qolishini ta'minlagan. taxminan 80% qo'lyozmalar shu texnologiya bilan yaratilgan. xat uslublari va ularning mintaqaviy xususiyatlari хоразм ва мовароуннаҳрдаги 13-15 асрларга мансуб қўлёзмалардаги муҳаррирлик белгилари ва рангли безакларининг тарқалиши ва стилистик хусусиятлари минтақавий ўзига хослигини акс эттиради. …

2 / 6

иниатюралардаги архитектура тасвирларида 10-15 та бинонинг бош режаси ва деталлари аниқ акс этган. булар масжидлар, мадрасалар, саройлар каби диний ва дунёвий иншоотлардир. миниатюралардаги безакларда геометрик нақшлар (гирих, тарж, чигатай) билан бирга 12-15 турдаги гул ва ўсимлик намуналарининг уйғунлиги кузатилади. уларнинг ранги ва тасвирлаш усуллари замонавий тадқиқотлар учун муҳим маълумот манбаи ҳисобланади. sharq qo'lyozmalarining sanasi va manbalari qo'lyozmalarni geografik manbalarga bo'lishda, ma'lum bir mintaqaning (xorazm, buxoro, samarqand) xususiy xattotlik maktabiga mansub bo'lishi va uslubiy xususiyatlarini hisobga olish orqali, 100 dan ortiq qo'lyozma namunalarini tahlil qilish mumkin. 10-17-asrlar oralig'ida yaratilgan qo'lyozmalarni manbalar jihatidan tasniflashda, ularning til xususiyatlari (fors, turkiy, arab), yozilish uslubi va mazmuniga (diniy, adabiy, ilmiy) ko'ra guruhlarga ajratish qo'llaniladi. sharq qo'lyozmalarining aniq sanasini aniqlashda paleografik tahlil bilan birga, radiokarbon usuli yordamida 13-15-asrlarga oid hujjatlarning yog'och yoki pergament asoslarini tekshirish muhim ahamiyat kasb etadi. sharq qo'lyozmalarining paleografik xususiyatlari 13-asr qoʻlyozmalarida "nastaliq" yozuvining dastlabki shakllari uchrab, harflarning nozik va egiluvchanligi bilan ajralib …

3 / 6

qisiga yetgan va turli xil xat uslublari, masalan, kufiy va nastaliq kabi yozuv turlarini o'z ichiga olgan. chag'atoy uslubidagi qo'lyozmalar, 14-15-asrlarda keng tarqalib, o'ziga xos paligrafiy xususiyatlari bilan ajralib turgan, jumladan, harflarning cho'zilishi va bezaklarning qo'llanilishi bilan. qadimgi turkiy yozuvlarning ta'siri arab yozuvining tarqalishi bilan birga, qadimgi turkiy yozuvlardagi so‘zlarning imlosi va morfologik tuzilishining arab yozuvi orqali qayta ishlanishi 11-13 asrlardagi qo‘lyozmalarda sezilarli. qadimgi turkiy yozuvlarning epigrafik yodgorliklarida uchraydigan ba’zi belgilarning arab alifbosida o‘ziga xos shakllarda qo‘llanishi, jumladan, 150 dan ortiq variantdagi harflarning mavjudligi kuzatiladi. qadimgi turkiy yozuvlardagi 8-10-asrlardagi fonetik xususiyatlarning arab yozuvida aks etishi, masalan, “ў”, “ҳ” tovushlarini ifodalovchi qo‘shimcha belgilarning paydo bo‘lishi kuzatiladi. lug'aviy va imlo jihatlari 10-15-asrlarga oid sharqiy turkiston qoʻlyozmalarida lugʻaviy oʻzgarishlar, xususan, fors-tojik tili taʼsirida yuzaga kelgan fonetik va morfologik oʻzgarishlar kuzatiladi, bu esa imlo jihatidan ham aks etadi. chagʻotay yozuvi davrida lugʻaviy boylikning kengayishi bilan birga, arab alifbosining chegaralangan imkoniyatlari tufayli, koʻplab soʻzlarning turlicha …

4 / 6

oʻlchamlari va sahifadagi matn joylashuvi davr va mintaqaga qarab sezilarli farqlarni koʻrsatadi, bu esa paleografik tahlil uchun muhim ahamiyatga ega. zamonaviy tadqiqotlar va istiqbollar замонавий рақамли технологиялар, хусусан, компьютерли палеография ва ocr технологияларидан фойдаланган ҳолда, 15-20 аср шарқий ўрта осиё қўлёзмаларининг катта ҳажмдаги электрон базасини яратиш истиқболлари катта. ўрта осиёдаги араб ёзувининг минтақавий хусусиятларини аниқлашда лингвистик ва эпиграфик тадқиқотлар билан бир қаторда, генетик таҳлил методларининг қўлланилиши янги имкониятлар очади. келгуси тадқиқотларда, камида 50 тадан ортиқ қўлёзмани чуқур таҳлил қилиб, уларнинг палеографик хусусиятларини хронологик ва географик жиҳатдан таснифлаш зарур. 📌xulosa марказий осиёда араб ёзувининг тарқалиши ва шарққа мансуб қўлёзмаларнинг палеография хусусиятларини ўрганиш, минтақанинг бой маданий меросини чуқурроқ англаб етишга ва тарихий жараёнларни аниқроқ таҳлил қилишга имкон беради. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. марков, а.в. марказий осиёдаги араб ёзувининг тарқалиши. шарқий қўлёзмаларнинг палеография хусусиятлари. 2. бертельс, е.э. марказий осиёдаги араб ёзувининг тарихи. 3. ахмедов, б.а. ўрта осиёдаги араб ёзувининг ривожланиши. 4. раҳимов, ш.р. марказий …

5 / 6

arab yozuvining tarqalishi va sharq qo‘lyozmalari palеografiyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arab yozuvining tarqalishi va sharq qo‘lyozmalari palеografiyasi"

markaziy osiyoda arab grafikasining tarqalishi. sharq qo‘lyozmalarining palegrafik xususiyatlri. abdumajitov nurislom 📝annotatsiya марказий осиёда араб ёзувининг тарқалиши. шарқий қўлёзмаларнинг палеограф хусусиятлари. ушбу мавзу араб ёзувининг марказий осиёдаги тарқалиши ва шарқий қўлёзмаларнинг палеографиясига оид тадқиқотни ўз ичига олади. 🔑kalit so'zlar. markaziy osiyoda arab yozuvining tarqalishi, sharq qo'lyozmalari paleografiyasi, yozuv uslubi, qo'lyozmalar, til, hudud, davr, xattotlik, nusxalar, qo'lyozmalarning materiallari va texnologiyalari 16-asrga kelib, qo'lyozmalarni bezashda ishlatilgan ranglarning xilma-xilligi, ayniqsa, oltin va ko'k bo'yoqlarning keng qo'llanilishi kuzatilgan. bu esa, qo'lyozmalarning badiiy qiymatini oshirgan. qo'lyozmalarni tayyorlashda 13-15-asrlarda ...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.8 KB). To download "arab yozuvining tarqalishi va sharq qo‘lyozmalari palеografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: arab yozuvining tarqalishi va s… DOCX 6 pages Free download Telegram