nafosatshunoslikning mushtarak mezoniy tushunchalari

DOC 96,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354461230_40493.doc www.arxiv.uz reja: 1. go`zallik. 2. ulug`vorlik. 3. fojealilik. 4. kulgililik. go`zallik- nafosatshunoslikning asosiy tushunchasi. zero, go`zallik- nafosat olamining mag`zi, bosh xossasi, mohiyati, asosini tashkil qiladi. shuning uchun bo`lsa kerak, эstetika, nafosatshunoslik, go`zallik falsafasi tarzida ham talqin эtib kelinadi. go`zallik muammosiga murojaat эtgan barcha mutafakkirlar go`zallik haqida fikr yuritib va uni tadqiq qilish nihoyat darajada mashaqqatli masala эkanligini doimo ta`kidlaydi. mazkur qiyinchilik, birinchi navbatda, go`zallik tushunchasining o`zaro hech bir umumiyligi bo`lmagan turli-tuman hodisalarning keng doirasiga taalluqliligi bilan bog`liqdir. go`zal bo`lgan, ya`ni bizda ijobiy tuyg`u qo`zg`atgan narsani ko`rsatib berish nisbatan ancha oson. lekin nima uchun mazkur narsa go`zal эkanligini tushuntirib berish ancha mushkul. xuddi shu tarzda go`zallik muammosiga falsafiy yondoshish tarixan shakllangan. go`zallik bu voqelik (tabiat, jamiyat, san`at) hodisasi bo`lib, aniq hissiy ta`sir o`tkazish orqali insonda jismoniy va ma`naviy kuchlar oqimining ko`payishiga, shodlik, zavqlanish, to`la ma`naviy qoniqish holati vujudga kelishiga imkon yaratadi. go`zallik doimo foydalidir, lekin bu foydalilik jamiyat taraqqiyoti uchun …

li talqin эtish imkoniyati mavjud. inson hamma erda va har qanday darajada mavjud tabiiy hamohanglik bilan to`qnashar эkan, u albatta tabiatning go`zalligidan zavq-shavq oladi, ongli yoki anglamagan holda sevinadi, ma`naviy boylik orttiradi. ijtimoiy orzuga muvofiq kelish tabiatda insondagi go`zallikdan zaifroq ko`rinadi, ammo bu erda ham o`sha qonuniyat amal qiladi. inson tabiatdagi u yoki bu davr, u yoki bu ijtimoiy guruh ijtimoiy orzusiga muvofiq keladigan hodisalarni go`zallik sifatida baholaydi. hamma vaqt tabiatga nafosatli munosabat va tabiatni nafosatli o`zlashtirish uni «insoniylashtirish», tabiat hodisalariga inson talab-эhtiyojlarini, maqsad-orzularini tadbiq эtish bilan bog`lanib ketgan. shu munosabat bilan bu erda atoqli yozuvchilarni tabiat manzaralari tasvirini rango-rang bo`yoqlarda inson qiyofasi, orzu-umidlari, intilishlari bilan uzviy-badiiy bog`lab ifodalashlarini эslatib o`tish o`rinlidir. (oybekning «navoiy» romani boshlanishi, qodiriyning «o`tgan kunlar» romanidagi otabekning marg`ilonga borib kelishi badiiy tasviri shular jumlasidandir). insonda tabiatga qanday munosabatda bo`lish tuyg`usi birdaniga paydo bo`lmagan, albatta, u sekin-asta, inson zoti va tabiati rivojlanib borgani sari shakllanib borgan, ibtidoiy …

lgilab berdi. birinchi paytlarda u o`zida go`zallik va foydalilik tomonlarinig teng-barobar bo`lishini o`zida ifodaladi. odamlar qurg`oqchilikka qarshi mashaqqatli kurash olib borgan davrlarda er yuzida suv bilan bog`liq bo`lgan hamma narsa go`zallik kasb эtadi. yil davomida ko`pchilik kunlar yog`ingarchilik bilan o`tgan erlarda quyosh эng go`zal hodisa sifatida qabul qilindi. tabiatdagi go`zallikka manfaat nuqtai nazaridan yondoshish, odamlarning hozirgi kunda ham asalari va oddiy arilarga berayotgan bahosidan qarama-qarshi his-tuyg`ularga ko`rinadi. bir vaqtning o`zida ular ikkalasi ham jon og`ritib chiqishlariga qaramay, odamlar uchun asalarida go`zallik, oddiy arilar hunuklik tasavvurlari bilan bog`langandir. go`zallikni yuksak darajadagi foydalilik tarzida idrok эtish tushunarli, albatta. lekin bunday qarash go`zallikning ko`rinishlaridan faqat bittasini o`z ichiga oladi. biz yashab turgan asrda insoniyat ulkan vayron qilish qudratiga эga bo`lgan ishlab chiqarish kuchlariga ham эga bo`lib qoldi. shu narsa aniq-ravshan bo`lib bormoqdaki, tabiatga faqat moddiy manfaatdorlik nuqtai nazaridan munosabatda bo`lish butunlay istiqbolsizdir. insoniyat hozir tabiatni, atrof-muhitni himoya qilib, undan oqil tarzda foydalanib, ayni …

munosabatlarga ko`pincha biz san`atning buyuk ijodkorlari ko`zi bilan qarashga o`rganib qolganmiz. bizni hayratga soladigan, ajoyib tabiat hodisalari bilan to`qnashganimizda beixtiyor: «qanday go`zal, xuddi van gogdagidek-a | levitandagidek, rembrantdagidek, goyyadagidek va h.|» deb xitob qilamiz. bunday hayratli holatga kelish tasodifiy эmas, chunki van gog, levitan, rembrant, goyya va b. o`zlari yashab in`ikos эtgan tabiatni, uning bag`ridagi odamlar va hayvonalrni umumlashtirilgan, ramziy shakllardagi ob`ektiv go`zalliklarini ochib namoyish qilganlar va ularni idrok эtish bilan bog`liq ko`pchilikka xos kechinmalarni ifoda эtganlar. san`at hayotning beqiyos boyligini va xilma-xilligini, go`zallik va hunuklikni, yuksaklik va pastkashlikni aks эttirishi hamda bu vazifasini aniq эstetik orzu mavqeida turgan holda amalga oshirishi lozimdir. san`atdagi go`zallik ko`p qirrali, ko`p o`lchovli tomonlarga эga bo`lib, ular orasida эstetik orzu belgilovchi ahamiyat kasb эtadi. san`at go`zal va hunuk hodisalarni aks эttirishi mumkin. lekin uning o`zi hamma vaqt ham go`zaldir, chunki u o`z tarkibiga ajralmas qism sifatida эstetik orzu, ya`ni go`zallikning zaruriy hossasini singdirgan tasavvurni …

h orqali qaror toptirishning ikkinchi yo`li birinchisidan kam bo`lmagansamarali va эstetik ahamiyatlidir. buyuk so`z ustalaridan biri san`at orzu |ideal|dagi odamlarni эmas, balki ijodkorning o`zida orzu bo`lishini taqozo эtadi, deb haq gapni aytgan эdi. shunday orzu bo`lgan taqdirda эng mudhish, hunuk, pastkash hayot hodisalarni tasvirlash ham san`at asarlarining ijobiy эstetik qiymatini tushurib yubormaydi. san`atda ilg`or эstetik orzuning bo`lishi san`at go`zalligi bilan bog`liq zaruriy, lekin yagona bo`lmagan omildir. san`at go`zalligi uning haqqoniyligidan ajralmagan holda qaror topadi. badiiy haqiqat siz san`atda go`zallik bo`lishi mumkin эmas. haqiqat va go`zallik birligi san`at taraqqiyotining qonuniyatlaridan biridir. mazkur qoidani nozik fahmlash, ifoda qilar эkan, shekspir o`zining sonetlarida biri: «go`zallik qimmatli haqiqat bilan yakunlanib, yuz chandon go`zallik kashf эtadi», — deb yozgan эdi. go`zallikni hayot haqiqatidan ajratib tashlashga har qanday urinish san`atga halokatli ta`sir qilib, uning faol, o`zgaruvchan ahamiyatini pasaytiradi. san`atdagi go`zallikni haqli ravishda shaklli va mazmuniy birligi bilan bog`lab mushohada эtadilar. kamolotga, go`zallikka intilish ko`p jihatlardan эng …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nafosatshunoslikning mushtarak mezoniy tushunchalari"

1354461230_40493.doc www.arxiv.uz reja: 1. go`zallik. 2. ulug`vorlik. 3. fojealilik. 4. kulgililik. go`zallik- nafosatshunoslikning asosiy tushunchasi. zero, go`zallik- nafosat olamining mag`zi, bosh xossasi, mohiyati, asosini tashkil qiladi. shuning uchun bo`lsa kerak, эstetika, nafosatshunoslik, go`zallik falsafasi tarzida ham talqin эtib kelinadi. go`zallik muammosiga murojaat эtgan barcha mutafakkirlar go`zallik haqida fikr yuritib va uni tadqiq qilish nihoyat darajada mashaqqatli masala эkanligini doimo ta`kidlaydi. mazkur qiyinchilik, birinchi navbatda, go`zallik tushunchasining o`zaro hech bir umumiyligi bo`lmagan turli-tuman hodisalarning keng doirasiga taalluqliligi bilan bog`liqdir. go`zal bo`lgan, ya`ni bizda ijobiy tuyg`u qo`zg`atgan narsani ko`rsatib berish nisbatan ancha oson...

Формат DOC, 96,0 КБ. Чтобы скачать "nafosatshunoslikning mushtarak mezoniy tushunchalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nafosatshunoslikning mushtarak … DOC Бесплатная загрузка Telegram