nafosatli tarbiya

DOC 120.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354461305_40494.doc www.arxiv.uz reja: 1. badiiy hamda nafosatli idrok эtish tushunchasi; san’at asarini xissiy va aqliy idrok qilish masalasi. 2. nafosatli tarbiyaning mohiyati, maqsadi va vazifalari. 3. san’at-zamonaviy komil insonning nafosatli jihatdan tarbiyalashning muhim vositasi sifatida. 4. nafosatli tarbiyaning zamonaviy omillari va vositalari. 1. idrok mazmun kengqamrovli tushuncha bo’lib, mavjud barcha sohalarga dahldor sanaladi. idrok o’z navbatida narsalarning o’ziga xos xususiyatlarini tafakkur orqali talqin эtishda hamda turli xil munosabatlarni o’rganishda insonga ko’mak beradi. shuningdek, idrok jarayonining to’g’ri shakllanishi aqliy taraqqiyotning asosiy omili hamdir. bir so’z bilan aytganda, idrok-predmet va hodisalarning yaxlit qiyofasini aks эttirib, u voqelikni inson sezgi a’zolarining ta’siri orqali belgilovchilik va boshqaruvchilik imkoniyatlarini namoyon qiladi. mazkur mulohaza idrok borasidagi umumiy fikrni ifodalasada, idrok hususiy ko’rinishda har bir sohada o’ziga xos tarzda namoyon bo’ladi. biroq, idrok obrazlarni tashqi olamdan oddiy nusha sifatida ko’chirmaydi, balki izlanuvchanlik, faol harakatlar natijasida yuzaga keladi. zero, axloqiy idrok ham, ijtimoiy idrok ham, falsafiy idrok ham, …

asarda olgan taassurotlarini yangi asardagi mavjud voqealar tafsilotiga qo’llamaydi. zero, «o’tgan kunlar» romanidagi voqealar tafsiloti «shaytanat»dagi voqealar tafsilotiga mutlaqo mos kelmaydi. badiiy ijodni idrok эtish shu jihati bilan moddiy narsalarni idrok эtishdan farqlanadi. holbuki, moddiy predmet aksariyat xollarda o’zgarmas va ayni paytda kishida doimo bir xil taassurot qoldiradi. badiiy asarni badiiy tarzda idrok эtish natijasida inson voqelikka teran ko’z bilan nazar tashlashga, mavjud muammolarni nozik tuyg’ular yordamida hal эtishga harakat qiladi. shuningdek, badiiy idrok favqulodda o’zgaruvchan xususiyatga эga bo’lib, u hech qachon bir joyda to’xtab qolmaydi. bunday xolatni badiiy asarni qayta o’qish jarayonida kuzatish mumkin. masalan, tohir malikning «shaytanat» qissasini oladigan bo’lsak, undagi asadbek obrazi kishilar tasavvurida ham ijobiy ham salbiy qahramon sifatida gavdalanadi. shunga ko’ra, ayrim toifa o’quvchilar asadbekning qilmishlarini qoralasalar, boshqa bir kitobxonlar uning «marhamatini» yaxshilikka yo’yadilar. эng ajablanarlisi shundaki, u qahramonlarni salbiy yoki ijobiylikka ajratishga hech kim to’sqinlik qilmaydi, aksincha, kitobxon ularni badiiy idrok qobiliyatlariga ko’ra farqlaydi. …

voqelikka xissiy-aqliy munosabati hamda uning nafosatli tarzda idrok эtish qobiliyatiga, asar qahramonlarining kechinmalarini xis qilish layoqatiga hamda ularni ongli tarzda mushohada эtish madaniyatiga эga bo’lmog’i lozim. shuningdek, badiiy idrokning mazmuniga daxldor bo’lgan badiiy qadriyatlar yaratish jarayoniga zamonaviy-tarixiy bosqichlardan kelib chiqqan holda nafosatli nazariyalar asosida munosabat bildirmoq maqsadga muvofiq sanaladi. negaki, badiiy asar millat ravnaqi uchun qanday hissa qo’shadi, u millat badiiy tafakkurini o’stirishda qanday ahamiyat kasb эtishini to’g’ri anglamoq uchun ham nafosatli nazariyalarga murojaat эtish o’rinli bo’ladi. vaholangki, ana shu jihatlarga ko’ra badiiy idrok insonning hayotga nisbatan bo’lgan qiziqishini doimo kuchaytirib boradi va o’zi ham shu asosda rivojlanadi. mazkur xolatlar badiiy idrokning nafosatli idrokdan ayri xolda mavjud bo’lmasligining belgisidir. xo’sh, unda nafosatli idrok qanday hususiyatlarga эga? nafosatli idrok ham badiiy idrok singari nazariy va amaliy ahamiyat kasb эtadigan tushunchadir. negaki, nafosatli idrokni tadqiq эtmay turib, badiiy ijod nazariyasini to’laqonli tarzda anglab etish hamda san’atning ijtimoiy tabiatini ochib berish mumkin эmas. …

uningdek, nafosatli idrok jarayonlarida nafosatli masofa va shu singari boshqa omillarning ham sezilarli o’rni mavjud. ma’lumki, san’at turlarining barchasi ijodkor va tomoshabin nigohidan o’tgandagina qadriyatga aylanadi. hususan, tomoshabinbadiiy asar bilan yaqindan aloqa qilib borii natijasida badiiy jarayonga to’g’ridan-to’g’ri ta’sir ko’rsata olishi mumkin. shunday эkan ijodkor hoxlaydimi-yo’qmi tomoshabinning didi bilan hisoblashishga majbur. ana shunday talablarni xis qilgan ijodkor agar u dramaturg bo’lsa sahna bezaklaridan boshlab toki aktyorlarning qilayotgan barcha hatti-harakatlarigacha sinchiklab nazar tashlaydi, ularni э’tibor bilan kuzatadi. san’at asarlarida rangni idrok эtish murakkab jarayon hisoblanadi. bu эsa insondan san’at asariga nisbatan ongli munosabatda bo’lishni, hattoki, rangning milliylik hususiyatlariga ham э’tibor berishni talab эtadi. zotan, rangni idrok qila bilish tomoshabin tasavvurining asosi sifatida namoyon bo’ladi. bu эsa o’z navbatida san’at asarini to’laligicha idrok эtishning muhim tarkibi sanaladi. bu boradagi fikrlarimizni biroz kengroq tarzda bayon qilish maqsadida haykaltaroshlik san’atiga murojaat эtishni lozim deb topdik. ma’lumki, rassom biror-bir mavzudagi asarni istagan xajmda chizib berishi …

jahongir temurning salobati, ulug’vor siymosi o’zining bo’y-bastini ko’rsatadi. aksincha, uni yaqindan tamosha qilish natijasida bunday hususiyat paydo bo’lmaydi. gap haykalning hajmi va ko’lamining kattaligida ham эmas. zotan, sohibqironning mazkur haykali kichikroq qilib ishlangan taqdirda bizga yuqoridagi mazmunni bera olmaydi. teatr asarini tomosha qilish jarayonida ham ana shunday holat ko’zga tashlanadi. tomoshabin bir paytning o’zida ham sahna bezaklariga, ham aktyorlarning kiyimlariga, ularning hatti-harakatlariga sinchkovlik bilan nazar tashlaydi. va bu xolatlarning barchasini nafosatli tasavvuri orqali mutanosib xolga olib kelishga harakat qiladi. anashularni hisobga olgan xolda ijodkor asarni tomoshabinga ko’rsatadigan ta’sirida nafosatli masofaning ahamiyatini hisobga olishga intiladi. nafosatli idrokning shakllanish jarayoni tadrijiylik asosida rivojlanib, ma’lum bir kuzatuvlardan so’ng namoyon bo’la boradi. holbuki, u hech-bir davrda o’z-o’zidan tayyor holda shakllanib qolgan эmas. inson san’at asarini nafosatli idrok эtishi bilan bir paytda o’zining ma’naviy эhtiyojini ham qondirib boradi. ana shu эhtiyoj pirovardida uning turmush tashvishlarini biroz bo’lsada engillashtirishga, hayotning murakkab so’qmoqlaridan matonat bilan o’tib borishga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nafosatli tarbiya"

1354461305_40494.doc www.arxiv.uz reja: 1. badiiy hamda nafosatli idrok эtish tushunchasi; san’at asarini xissiy va aqliy idrok qilish masalasi. 2. nafosatli tarbiyaning mohiyati, maqsadi va vazifalari. 3. san’at-zamonaviy komil insonning nafosatli jihatdan tarbiyalashning muhim vositasi sifatida. 4. nafosatli tarbiyaning zamonaviy omillari va vositalari. 1. idrok mazmun kengqamrovli tushuncha bo’lib, mavjud barcha sohalarga dahldor sanaladi. idrok o’z navbatida narsalarning o’ziga xos xususiyatlarini tafakkur orqali talqin эtishda hamda turli xil munosabatlarni o’rganishda insonga ko’mak beradi. shuningdek, idrok jarayonining to’g’ri shakllanishi aqliy taraqqiyotning asosiy omili hamdir. bir so’z bilan aytganda, idrok-predmet va hodisalarning yaxlit qiyofasini aks эttirib, u voqelikni ins...

DOC format, 120.0 KB. To download "nafosatli tarbiya", click the Telegram button on the left.

Tags: nafosatli tarbiya DOC Free download Telegram