mikroorganizmlarning oziqlanishi

PPTX 31 pages 9.7 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.7 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

қишлоқ хўжалик биотехнологияси фанига кириш 2 mikroorganizmlarning oziqlanishi mikroorganizmlarga ham boshqa tirik mavjudotlar singari oziqa moddalari zarur. oziqa modda deb odatda tirik organizmga tushib yoki energiya manbai bo‘lib yoki hujayrani tarkibiy qismlarini qurish uchun ishlatiladigan moddalarga aytiladi. oziqa moddalar esa hujayraga tashqi muhitdan keladi. mikroorganizmlar hujayrasi ichiga oziqa moddalar kirishi va hayot faoliyatining oxirigi moddalarini tashqi muhitga ajralib chiqishi ularning butun tanasi orqali sodir bo‘ladi, shuning uchun bu prosess juda tez boradi. mikroorganizmlar oziqa moddalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zlashtirishi mumkin yoki ularni o‘zgartirib, o‘zlashtirishga yaroqli holga keltirishi mumkin. ovqatlanishning usullari mishustin (1987) tomonidan quyidagicha talqin qilinadi, ya’ni tirik organizmlarda ikki xil oziqlanish usuli mavjud: golozoy va golofit. golozoy usulida ovqatlanishda ovqatning qattiq zarralari organizm tomonidan yutiladi, so‘ngra ovqat hazm qilish yo‘lida hazm qilinadi. bu xildagi ovqatlanish hayvonlarga xosdir. golofit usulida ovqatlanishda ovqatni yutish va hazm qiluvchi maxsus organlari bo‘lmagan tirik organizmlarga xos bo‘lib, ular suvda erigan oziqa moddalarni kichik molekulalar holida so‘rib …

2 / 31

nizm hujayrasini qurishi uchun kerak bo‘lgan hamma elementlar, mikroorganizm o‘zlashtiradigan oziqa moddalarning mikroorganizm hujayrasiga kirishi. holatda bo‘lishi kerak. suvda erigan oziqa moddalari bakteriya hujayrasiga har xil usullar yordamida kiradi. hujayraga ularning o‘tishida hujayra devori barerlik vazifasini bajarsa, sitoplazmatik membrana aktiv tanlovchi rolini o‘ynaydi. oziqlanish tipiga ko‘ra, mikroorganizmlar juda xilma-xil guruhlarga bo‘linadi va quyidagi atamalar bilan nomlanadi: geterotroflar – faqat tayyor organik birikmalardan uglyerod manbalari sifatida foydalanadi. geterotroflar (organotrof) ikkita katta guruhga bo‘linadi: 1.saprofitlar. (metatrof) 2.parazitlar (paratrof) mikroorganizmlarning oziqlanish tiplari geterotroflar (organotrof) ikkita katta guruhga bo‘linadi: parazit (parasitos) lotincha so‘z bo‘lib, boshqa tirik organizmlarning sathida yoki ichida yashab, shu tirik organizm hisobidan oziqlanadi. saprofit – (sapros - chirish va phyton- o‘simlik) lotincha so‘z bo‘lib, o‘lgan substratlarda yashaydi, degan ma’noni bildiradi. tayyor organik birikmalardan foydalanadi va yer yuzidagi mikroorganizmlarning ko‘pini tashkil qiladi. 9 avtotrof (o‘z-o‘zini ovqatlantiruvchi) tipida ovqatlanish kerakli energiyani va uglerodni organik moddalardan o‘zi oladigan mikroorganizmlarga xosdir. bularga tuproqdagi ba’zi mikroorganizmlar …

3 / 31

n oladigan mikroorganizmlarga xosdir. bularga tuproqda va boshqa substratlarda yashovchi aerob va anaerob mikroorganizmlar kiradi. 11 hozirgi yangi klassifikasiyaga ko‘ra avtotroflar litotroflar deb nom olgan. oziqlanish jarayonida fermentlarning ahamiyati katta. chunki mikroorganizmlar turli organik moddalarni ximiyaviy ravishda parchalab, shu yo‘l bilan oziqlanadi va ba’zilari shu jarayonda nafas oladi. mikrob parchalangan organik moddalarni qabul qilib, so‘ngra ularni o‘z xujayrasida qaytadan sintez qiladi va tanasining ayrim qismlarini tuzadi. mikroorganizmlarni nafas olishi to‘g‘risida tushuncha. ma’lumki, atmosfera tarkibida taxminan 78 % azot, 20 % kislorod va 0,03 – 0,09 gacha karbonat kislota (karbonat gazlar) bor. shu gazlarda asosiy rolni kislorod o‘ynaydi. chunki mikroorganizmlarning nafas olishi murakkab biologik jarayon bo‘lib, mikroorganizmlarga turli organik birikmalarni sintezlash uchun kerakli energiya shu tufayli hosil bo‘ladi. mikroorganizmlar xam hayvonlar va o‘simliklar kabi nafas olishda kisloroddan foydalanadi 14 demak, mikroorganizmlar xujayrasining rivojlanish va o‘sishi uchun zarur bo‘lgan oziqlanish jarayoni bilan birga mikroorganizmlar organizmda moddalar almashinuvining nafas olish jarayoni ham doim …

4 / 31

eradi. ammo ba’zi mikroorganizmlar kislorodsiz muhitda ham yashashlari mumkin. turli mikroorganizmlarning erkin kislorodga muhtoj emasligi 1861 yilda l.pastyer tomonidan aniqlandi. l.pastyer ba’zi mikroorganizmlarda hayot faoliyati uchun kerakli energiya bijg‘ish jarayonida hosil bo‘lishini isbotladi. mikroorganizmlar nafas olish tiplari. mikroorganizmlar kislorodga muhtoj yoki muhtoj emasligiga ko‘ra quyidagi guruxlarga bo‘linadi: 1) aeroblar – havodagi erkin kislorod bilan nafas oluvchi mikroorganizmlar (aer – havo so‘zidan olingan); 2) anaeroblar – havodagi erkin kisloroddan nafas olmaydigan mikroorganizmlar (an-yo‘q, aer – havo so‘zidan olingan). 3)fakultativ anaeroblar – molekulyar kislorodning bor-yo‘qligiga qaramay yashaydi va rivojlanadi (ko‘pincha patogen va saprofit mikroblar). 17 bakteriyalarning turli darajadagi kislorodga bog'liq bo'lgan suyuq oziqada o'sish xususiyatlari микроорганизмларнинг нафас олиши бир неча босқичда ўтади: 1 босқич- глюкоза парчаланиб узум кислотаси хосил қилади бу жараённи гликолиз деб аталади. 2 босқич – узум кислотаси парчаланиб, карбонат ангидрид ва сув хамда бошқа (лимон, янтар, сирка) кислоталар хосил бўлади. бу жараён кребс цикли деб аталади. 19 mikroorganizmlar ham …

5 / 31

lekulasidir (u replikon ham deyiladi). mikroorganizmlarda ham dnkning replikasiyasi, dnk-polimeraza va boshqa fermentlar orqali amalga oshadi. tayoqchasimon bakteriyalar bo‘linishidan oldin bo‘yiga o‘sadi va ikkiga bo‘lina boshlaydi. tayoqcha o‘rtadan sal torayadi va ikkiga bo‘linadi. agar hujayra ikkita bir xil bo‘laklarga bo‘linsa, bunga izomorf bo‘linish deyiladi.ba’zan ular bir xil bo‘lmaydi bularni getyeromorf bo‘linish deb ataladi. ba’zi baktyeriyalarda jinsiy jarayon ham kuzatilib, unga kon’yugasiya deyiladi. kon’yugasiyaning genetik analizini 1947 yilda lederbyerg va tatum aniqlagan. ular bu hodisani elektron mikroskopda kuzatganlar. kon’yugasiyalanadigan hujayralarning biri uzunchoq, ikkinchisi ovalsimon ekanligi aniqlangan. uzunchoq hujayra erkak tip bo‘lib, f+ (donor) deb belgilanadi, ovalsimon hujayra urg‘ochi tip bo‘lib, f- (resipient). kon’yugasiya vaqtida bular bir-biriga yaqinlashadi va orasida ko‘prikcha hosil bo‘ladi. hosil bo‘lgan ko‘prikcha orqali donor hujayrasidan genetik faktorlar resipient hujayrasiga ma’lum bir tartibda (pililar yordamida) o‘tadi shunday qilib, o‘sishi va ko‘payishi natijasida mikroorganizmlar koloniyasi hosil bo‘ladi. ularning ko‘payishi juda katta tezlikda amalga oshadi. generasiya vaqti mikroorganizm turi, yoshi, tashqi …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning oziqlanishi"

қишлоқ хўжалик биотехнологияси фанига кириш 2 mikroorganizmlarning oziqlanishi mikroorganizmlarga ham boshqa tirik mavjudotlar singari oziqa moddalari zarur. oziqa modda deb odatda tirik organizmga tushib yoki energiya manbai bo‘lib yoki hujayrani tarkibiy qismlarini qurish uchun ishlatiladigan moddalarga aytiladi. oziqa moddalar esa hujayraga tashqi muhitdan keladi. mikroorganizmlar hujayrasi ichiga oziqa moddalar kirishi va hayot faoliyatining oxirigi moddalarini tashqi muhitga ajralib chiqishi ularning butun tanasi orqali sodir bo‘ladi, shuning uchun bu prosess juda tez boradi. mikroorganizmlar oziqa moddalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zlashtirishi mumkin yoki ularni o‘zgartirib, o‘zlashtirishga yaroqli holga keltirishi mumkin. ovqatlanishning usullari mishustin (1987) tomonidan quyidagicha...

This file contains 31 pages in PPTX format (9.7 MB). To download "mikroorganizmlarning oziqlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning oziqlanishi PPTX 31 pages Free download Telegram