билишда ҳақиқат муаммоси

PPT 596,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425467483_60437.ppt билишда ҳақиқат муаммоси * билишда ҳақиқат муаммоси www.arxiv.uz www.arxiv.uz * ҳақиқат www.arxiv.uz аристотель: ҳақиқат-мулоҳаза ва амалдаги ҳолат платон: ғоялар дунёсига мос келувчи ғайритабиий мустақил идеал моҳият, инсон билими жоннинг шу ғоялар дунёси билан муштараклиги фома аквинский: ҳақиқат - ёлғон нарсаларда эмас, балки ақлда мавжуд бўлади, ҳамма нарса ўзи боғлиқ бўлган ақлга муносабати даражасидагина ҳақиқий нақшбандий: ҳақиқат бу - аллоҳни англашдир беруний: ҳақиқат - билимнинг воқеликка мувофиқлигидир гегел: ғоя ўзининг тўлиқ ва муайян кўринишида «ўзида ва ўзи учун борлиққа эга бўлган ҳақиқат»дир www.arxiv.uz * амалиёт-жараён ҳақиқат-жараён ҳақиқат жараён сифатида икки моментдан иборат нисбий момент (нисбий ҳақиқат) мутлоқ момент (мутлоқ ҳақиқат) нисбий ҳақиқат: тўлиқ бўлмаган, якунланмаган ҳақиқат тугалланмаганлиги учун амалиётда илмий тадқиқотни исботлаш ва тасдиқлашни талаб қилади ҳамда билиш жараёнида иштирок қилади мутлоқ ҳақиқат: фанда исботланган ва амалиётда тасдиқлангани учун ҳеч қачон инкор этилмайди ўзида тўлиқ билимни ифода қилганлиги учун билиш жараёнида иштирок қилмайди ҳақиқат - тарихан асосланган жараён билим - …

тўғридан-тўғри эксперимент тушунчаси билан боғланади когерент (назарий) концепция эса экспериментга мувофиқ бўлиши, унга зид келмаслиги, унинг натижаларини башорат қилиш имконини бериши лозим www.arxiv.uz * исботлаш фаннинг у ёки бу қоидасининг ҳақиқийлиги ёки сохталиги, аниқ-равшан бўлмайди кўрсатиш мумкин бўлган нарсани исботлашнинг ҳожати йўқ www.arxiv.uz www.arxiv.uz * исботлаш ва рад этиш фаннинг у ёки бу қоидасининг ҳақиқийлиги ёки сохталиги, аниқ-равшан кўриниб турмайди. фақат энг содда мулоҳазалар ўзининг ҳақиқийлигини тасдиқлаш учун сезги идрокидангина фойдала- нишни талаб қилади: кўрсатиш мумкин бўлган нарсани исботлашнинг ҳожати йўқ. фаннинг аксарият қоидалари сезги аъзолари орқали билиш даражасида ва бошқа ҳақиқатлар- дан алоҳида эмас, балки мантиқий тафаккур даражасида, бошқа ҳақиқатларга боғланган ҳолда, яъни исботлаш йўли билан ҳақиқий деб қабул қилинади. исботлаш – илмий тафаккурнинг му- ҳим воситаси. ҳар қандай исботда тезис, исботлаш учун асослар (далиллар) ва исботлаш усули мавжуд. ҳақи- қийлиги ёки сохталиги исботлаш йўли билан аниқланаётган қоида тезис деб аталади. тезиснинг сохталигини аниқлаш рад этиш деб аталади. исботлашда …

сосий тушунчаларининг таъ- рифлари киради. бу мазкур фаннинг барча тушунчалари таърифланиши лозим деган маънони англатмайди. таърифлаш – номаълумни маълумга, мураккабни соддага боғлаш демак. исботланаётган тезис таянадиган исботлаш учун асослар қаторига фаннинг асосий тушунча- лари таърифлари ва аксиомалардан ташқари тезисни асослаш учун зарур бўлган фаннинг ил- гари исботланган қоидалари ҳам киради. фан ўз қоидаларининг далил-исботларини қанча кўп ривожлантирса, ҳар бир янги қоидани исботлаш учун олдинги асослар сони шунча кўпаяди. www.arxiv.uz www.arxiv.uz * www.arxiv.uz эмоциялар–ҳодисалар ва ҳолатлар аҳамиятини бевосита ҳис этиш деб аталади. ижобий эмоциялар – лаззатланиш, қувонч, ҳайрат, муҳаббат ва ш.к. салбий эмоциялар – қўрқув, ҳайиқиш, нафрат, қайғу ва ш.к. www.arxiv.uz * . . –. ирода инсон руҳиятининг ҳар хил шакллари орасида – субъектнинг ўз фаолиятини ўзи тартибга солиши муҳим аҳамиятга эга идеал ишонч пировард келажакнинг муайян образи эмас, балки қайта кўрилиши мумкин бўлган ҳар хил назарий ва бошқа тасаввурларнинг келажакка қаратилган мажмуи инсоннинг қадриятлари ва мўлжаллари дунёсида бирон-бир нарса ёки …

и танлашга нисбатан виждонан ёндашиши, шахсий манфаатдорликни сиқиб чиқариши, ҳақи- қатни гуруҳ манфаатларидан устун қўйишини назарда тутади. айрим илмий концепциялар эскиришига қараб ўзига хос «тимсол» белгиларини касб этади. эскирган концепциялардан воз кечиш кўпинча уларни яратувчиларнинг қар- шилигини бартараф этиш билан боғлиқ. олим баъзан фанда инқилобга йўл очувчи янги ғояларни афзал кўришга ўзида куч топа олмай, эскича ёндашувлар асири бў- либ қолиши мумкин. билим ва ҳақиқат амалда айний тушунчалардир. билиш – нарсаларнинг ҳақиқий ҳо- латига мос келувчи ишончли ахборотга эга бўлиш демак. ҳақиқий билимга эришиш мумкинми? қандай билимни ҳақиқий деб ҳисоблаш мумкин? билим ҳақиқийлиги- нинг объектив ва мутлақ мезонлари мавжудми? бу саволларга жавоблар фан ва фалсафанинг ривожланишига доимо йўлдош бўлган. масалан, аристотель ҳақиқат- ни борлиқ билан тенглаштирган. унинг фикрича, ўзгармас нарсаларгина ҳақиқийдир, ҳақиқат борлиқнинг олий шаклидир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz * ёлғон ёлғон ҳақиқатнинг қарама- қаршиси. ёлғон одатда нотўғрилиги аён бўлган тасаввурларни била туриб ҳақиқат даражасига кўтариш сифатида тушунилади. верификация тамойили бу тамойилга …

эмпирик назарий диний фалсафий www.arxiv.uz www.arxiv.uz * хулоса 1. ҳақиқат билишнинг мезонидир. инсон амалий фаолияти ҳақиқатни аниқлашга йўналтирилган. бироқ ҳақиқат ёлғон билан ёнма-ён туради. ёлғон инсон ҳаётининг таркибий қисми сифатида амал қилади. 2. амалиёт ва билишнинг ривожланиши у ёки бу янглишишлар эртами, кечми бартараф этилиши: ё саҳнадан тушиши (масалан, «абадий двигатель» ҳақидаги таълимот каби), ё ҳақиқий билимга айланиши (алхимиянинг кимёга айланиши)ни кўрсатади. янглишишларни юзага келтирган ижтимоий шароитларни ўзгартириш ва такомиллаштириш, ижтимоий-тарихий амалиётнинг етуклиги, билимнинг ривожланиши ва теранлашуви янглишишларни бартараф этишнинг муҳим омилларидир. бу эса борлиққа нисбатан апологетик (ҳимояловчи-оқловчи) ёндашувни эмас, балки конструктив-танқидий ёндашувни, «синовлар ва хатолар» методини амалга оширишни (поппер) тақозо этади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "билишда ҳақиқат муаммоси"

1425467483_60437.ppt билишда ҳақиқат муаммоси * билишда ҳақиқат муаммоси www.arxiv.uz www.arxiv.uz * ҳақиқат www.arxiv.uz аристотель: ҳақиқат-мулоҳаза ва амалдаги ҳолат платон: ғоялар дунёсига мос келувчи ғайритабиий мустақил идеал моҳият, инсон билими жоннинг шу ғоялар дунёси билан муштараклиги фома аквинский: ҳақиқат - ёлғон нарсаларда эмас, балки ақлда мавжуд бўлади, ҳамма нарса ўзи боғлиқ бўлган ақлга муносабати даражасидагина ҳақиқий нақшбандий: ҳақиқат бу - аллоҳни англашдир беруний: ҳақиқат - билимнинг воқеликка мувофиқлигидир гегел: ғоя ўзининг тўлиқ ва муайян кўринишида «ўзида ва ўзи учун борлиққа эга бўлган ҳақиқат»дир www.arxiv.uz * амалиёт-жараён ҳақиқат-жараён ҳақиқат жараён сифатида икки моментдан иборат нисбий момент (нисбий ҳақиқат) мутлоқ момент (мутлоқ ҳақиқат) нисбий ҳақ...

Формат PPT, 596,5 КБ. Чтобы скачать "билишда ҳақиқат муаммоси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: билишда ҳақиқат муаммоси PPT Бесплатная загрузка Telegram