ғарб уйғониш даври фалсафаси

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663536635.doc ғарб уйғониш даври фалсафаси режа: 1. ғарб уйгониш даврининг ижтимоий ва гносеологик илдизлари. 2. уйгониш даври гуманизмининг мохияти ва хусусиятлари. 3. николай кузанский, жордано бруно, галилео галилейларнинг олам ва уни билиш хақидаги фалсафий қарашлари. 4. уйгониш даврида социологик таълимотларнинг ривожланиши. таянч тушунчалар номинализм, уйғониш даври, ғарб уйгониш даврининг ижтимоий илдизлари, уйгониш даври гуманизми, схоластик фалсафа танназули, табиатшунослик, гелиоцентрик назария, утопик социализм. 1. уйғониш даври оврўпода xiv асрнинг иккинчи ярмидан то xvii асрнинг бошларигача бўлган даврни ўз ичига олади. мохият жихатдан уйғониш даври индивидуал ва ижтимоий онгнинг илм-фан асосида ривожланиши билан боғланиб, табииётшунослик фанлари ва у билан боғлиқ ҳолда фалсафий фикрлар христианлик таъсиридан чиқиб боришни ифодалайди. ижтимоий онгдаги бу ўзгаришлар географик ва техник кашфиётлар оврупо халқининг бу давр маънавий ҳаётида туб ўзгаришларга сабаб бўлди. черков маънавий ҳокимияти заифлашди, дунёвий фанлар ривожи учун кенг йўл очила бошланди. xiv асрларда дастлаб италияда вужудга келган бу янги маданият гуманизм номини олади. умуман гуманизм …

й ва маданий-илмий ҳаётдаги кескин ўзгаришлар ўз навбатида уйғониш даври фалсафасининг ривожланиш хусусиятларини белгилаб берди. ўз моҳияти жихатидан бу фалсафий ривожланиш нисбатан илмий йўналишда бўлиб, унинг асосий мақсади схоластикага тобора кўпроқ зарба бериш эди. бу зарба шундан иборат эдики, фалсафа гуманистик маданиятнинг таркибий қисмларидан бири сифатида илоҳиётнинг хизматкори бўлишдан бутунлай воз кечади. xv-xvi асрлардан фан тобора илоҳиёт билан ўз алоқасини уза бошлаб аста-секин мустақил ривожланиш йўлига ўтиб дин, черков ҳукмронлигига қарши чиқа бошлайди. ўша пайтда жамиятнинг илғор табақалари техниканинг назарий асоси ва диний мафкурага қарши курашда қурол бўлган табииётшуносликнинг ривожланишидан манфаатдор эдилар. чунки саноатни ривожлантириш учун фан керак эди. бу фан физик жисмлар табиат кучларининг намоён бўлиши шаклида тахлил қилинар эди. табииётшуносликнинг ривожланиб бориши кескин кураш билан боғлиқ эди. xv аср охири ва xvi аср бошларида ғарбий европа мамлакатларида феодализм емирлиб, капиталистик ишлаб чиқариш муносабатлари шакллана бошлади. янги географик йўлларнинг очилиши ишлаб чиқаришни янада ривожлантирди, ҳунармандчиликдан мануфактурага ўтишни таъминлади, бу …

, табиатнинг экспериментал математик тадқиқот усуллари вужудга келган эди. поляк астрономи николай коперник (1473-1543 йй.) оламнинг гелиоцентрик системасини яратди. бу назарияда айтшшшича, оламнинг маркази қуёш бўлиб, унинг атрофида бошқа сайёралар билан бир қаторда ер ҳам айланиб туради. уиинг бу таълимоти птоломейнинг геоцентрик системаси билан алоқанинг ўзилишини билдирарди. бу назария, шунингдек, оламни худо яратганлиги ҳақидаги диний афсонага ҳам зарба берди. коперникнинг гелеоцентрик назарияси материалистик дунёқараш умумий ривожининг табиий илмий замини бўлди. немис астронсши иоканн кеплер (1571-1630 йй.) гелеоцентризм назариясидан келиб чиқиб, сайёралар ҳолатини кузатиш асосида сайёралар ҳаракатининг уч қонунини кашф қилади. бу коперникнинг қуёш системаси тузилиши манзарасини аниқлаштиришга ва бутун оламнинг тортилиш қонунини очишга имкон беради. шунинг билан бир қаторда кеплернинг кашфиётлари дунёга диний нуқтаи назардан қарашга путур етказади. лекин шуни ҳам эсдан чиқармаслик керакки, кеплернинг дунёқараши диний идеалистик тушунчалардан ҳам ҳоли эмасди. италия олими жордано бруно (1548-1600 йй.) ҳам "уйғониш даври" нинг йирик вакилларидан бўлиб, схоластик фалсафага ва рим католик …

ан қаттиқ танқид остига олиниб, черков судининг ҳукми билан у 1600 йил 17 февралда римдаги гуллар майдонида гулханда ёндирилган. италян олими галилео галилей (1564—1642 йй.) ҳам "уйғониш даври" нинг, буюк олимларидан биридир. у оламдаги барча нарса ва ҳодисалар моддий асосга эга, олам бениҳоя, материя абадий, табиат ягона бўлиб, меҳаника қонунларига бўйсунади, деб тушунган. галилей қадимги юнон мутафаккири демокритни устоз деб тан олиб, оламдаги нарса ва ҳодисаларнинг моддий асосини атом ташкил қилади деган ғояни қўллаб-қувватлаган. галилей инсон табиат қонунятларини билишга қодир, кузатиш, тажриба, табиатни билишнинг бошланғич нуқтасидир, ҳодисаларнинг ички моҳиятини билиш эса билишнинг олий босқичидир, билиш жараёни — ҳиссий ва ақлий билимдан иборат, деб ҳисоблайди. илмий тажрибага асосланган математик усулнинг асосчиларидан бири бўлгап галилей механика ва астраномия соҳаларида муҳим дунёқараш аҳамиятига эга бўлган бир неча илмий кашфиётлар қилган. унинг кашфиётлари гелиоцентризм назариясининг тўғрилигини, оламнинг чексизлиги ғоясини, ер ва инсон жисмларининг моддий жиҳатдан бир-бирига ўхшашлигини, табиатнинг мавжуд қонунлари ва уларни бўлиш мумкинлигини …

енитети хақидаги ғоялар вужудга келади. лекин «табиий-хуқуқ» ва «халқ суверенитети» ғоялари ўша даврда воқеаликда ўз аксини топа олмади. омманинг инқилобий портлашидан қўрққан янги мулкдорлар кучли давлат хокимияти хақидаги таълимотни асослаб беришни талаб қилардиларки, бу давлат фақат ер эгаларининг қаршилигини эмас, балки халқнинг инқилобий харакатини бостиришга хам қодир бўлсин. бундай социологик назариянинг типик вакилларидан бири николо макиавелли (1469-1527) эди. 4. уйғониш даврида халқ қуйи табақаларининг орзу-умидлари ва интилишларини акс эттирувчи илғор мутафаккирлар камол топа бошлади. шулар жумласига йирик сиёсий арбоб ва мутафаккирлар томас мор ва томмазо кампанелла киради. улар дастлабки ижтимоий - ҳаёлий жамият хақидаги таълимотнинг асосчиларидир. адабиётлар: 1. каримов и. бунёдкорлик йўлидан. — т. ўзбекистон 1998. 2. каримов и. истиқлол ва маънавият. — т. ўзбекистон, 1994. 3. каримов и. маънавий юксалиш йўлида. — т. ўзбекистон, 1998. 3. антология мировой философии в 4-х томах. том 3. м. 1971. 4. мир философии в 2-х томах. т. 2. м.1990. 5. основа философии. т. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ғарб уйғониш даври фалсафаси"

1663536635.doc ғарб уйғониш даври фалсафаси режа: 1. ғарб уйгониш даврининг ижтимоий ва гносеологик илдизлари. 2. уйгониш даври гуманизмининг мохияти ва хусусиятлари. 3. николай кузанский, жордано бруно, галилео галилейларнинг олам ва уни билиш хақидаги фалсафий қарашлари. 4. уйгониш даврида социологик таълимотларнинг ривожланиши. таянч тушунчалар номинализм, уйғониш даври, ғарб уйгониш даврининг ижтимоий илдизлари, уйгониш даври гуманизми, схоластик фалсафа танназули, табиатшунослик, гелиоцентрик назария, утопик социализм. 1. уйғониш даври оврўпода xiv асрнинг иккинчи ярмидан то xvii асрнинг бошларигача бўлган даврни ўз ичига олади. мохият жихатдан уйғониш даври индивидуал ва ижтимоий онгнинг илм-фан асосида ривожланиши билан боғланиб, табииётшунослик фанлари ва у билан боғлиқ ҳолда фалса...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "ғарб уйғониш даври фалсафаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ғарб уйғониш даври фалсафаси DOC Бесплатная загрузка Telegram