мустақиллик ва истиқлол даври адабий танқидчилигининг ўзига хос хусусиятлари

DOC 101,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662747113.doc мустақиллик ва истиқлол даври адабий танқидчилигининг ўзига хос хусусиятлари режа: 1.мустақиллик ва истиқлол даври ижтимоий ҳаётининг ўзига хос тадрижий тараққиёт тамойиллари ҳақида. 2.мустақиллик даври бадиий адабиётининг эстетик ва мафкуравий йўналишлари ҳақида. 3.бадиий адабиёт ва адабий танқидчиликда замон, қаҳрамон муаммоси. 4.хх1 аср адабиёти ва адабиётшунослиги қай йўналишда ривожланиши ҳақида адабий танқидчиликда билдирилаётган уй, баҳс ва мулоҳазалар ҳақида. 5.хулоса. мустақиллик даврида бадиий адабиётнинг эстетик тамойиллари ўзгарди. мустақиллик адабиёти деган атама пайдо бўлди. янгича ифода усуллари, янгича шакллар, дунёни идрок этишнинг янги йўналишлари адиблар ижодий фаолиятларига тадбиқ этилмоқда. бироқ ана шундай ранг-баранг асарлар ғоявий мазмунининг асосини миллий мафкура, миллий ғурур мухтасар айтганда миллийлик ташкил этиши даркор (1999 7 май № 9. “ўзас”). зотан, бугун замон ўзгарди, ижтимоий, сиёсий вазият ўзгарди. янги жамият қурилди. кечаги салбий қаҳрамон бугун ижобий қаҳрамонга айланди. кечаги ижобий қаҳрамон эса салбий бўлиб қолди. бироқ адабиёт ривожланишдан тўхтаб қолган эмас. янги-янги романлар пайдо бўлаяпти. бундан кейин миллий насримиздаги тамойиллар, …

такчилик қилади. инсон туйғуларини тадқиқ қилишга, унинг тақдиридаги мураккабликларни маҳорат билан кўрсатишга эришилган қиссалар жуда оз. шу нарсани ҳам алоҳида қайд этиш лозимки, истиқлол даври адабиёти истиқлолдан кейин пайдо бўлган, деб қараш унчалар тўғри эмас. бу давр адабиёти қанчалар ғалати кўринмасин, истиқлолдан олдинроқ шакллана бошлаган ва муайян даражада мустақиллигимизнинг амалга ошишига ҳам таъсир кўрсатган, дейиш мумкин. чунки миллат миқёсида рўй берган ҳар қандай ижтимоий ҳодиса аввал миллатнинг руҳида, шуурида, тафаккурида содир бўлади ва сўнггина келажакка айланади. миллий руҳиятдаги эврилишлар эса маълумки, адабиётда бўй кўрсатади. шу маънода истиқлол даври мустақиллик адабиётининг меваси сифатида пайдо бўлди, дейиш ҳам мумкин (“ўзас”, 2000 йил 4 август). машраб бобоевнинг таъкидлашича, бугуннинг қаҳрамони ҳам ҳар бир даврнинг қаҳрамони сингари инсон, жонли инсон бўлиши керак. шўролар давридаги қишлоқ ҳаётидан ёз, саноатни ёз, деган мафкуравий йўриқлар йўқ. мана шу йўриқлар жуда кўп ҳолларда ёзувчиларимизни йўлдан адаштирган, улар замон талабига жавоб бераман, деб сунъий қаҳрамонлар сиймосини чизган эди. энди, …

г қаҳрамони ким?” деган саволга жавоб беради: эшикдан кириб келган беморнинг ҳамёнига эмас, дардига эътибор қилган шифокор, операция лозим тақдирда аввал ҳақ масаласини ҳал қилишни ўйлаб ўтирмай ишга киришадиган жарроҳ бугунги куннинг қаҳрамони. тарозидан урмаган, бирни ўнга пуллаётган инсофли тижоратчи бугуннинг қаҳрамони. катта ишда ҳам, майда ишда ҳам қонун устуворлигини бирдай туриб ҳимоя қила оладиган қози ёки миршаб, мурувватли, саҳоватли бободеҳқон, ўз мансабини суиистеъмол қилмайдиган, фуқаролар манфаатидан кўз юммайдиган ҳоким, кўча-куйларимизга кўрк бахш этадиган муҳташам биноларни, янги автомобиллар ва самолётларни яратаётган ишчи-муҳандислар, қўядиган баҳосига пул олмасликни жасорат эмас, ҳаёт тарзи деб ҳис этувчи олий мактаб муаллифлари бугуннинг қаҳрамони... (“ўзас” 2000 йил 7 июль). мустақиллик даври адабиётида н.эшонқул, саломат вафо, неъмат арслонов, сотиболди топиболдиев, жамила эргашева каби модерн усулида асар битаётган адибларнинг ҳам ўз ўрни бор. эндиликда модернча адабиётга иштиёқ ва дид ҳам ўқувчиларда тез шаклланиб бораётганлигини ҳам алоҳида қайд этиш лозим бўлади. модернизм дастлаб х1х аср аввалида /арбий оврўпа заминида …

б бўлдим” деган бир шеър бор. ҳа, шоир айтгандек маҳорат доимо адабий танқидчиликнинг бош мавзуси бўлиб қолаверади. ш.холмирзаевнинг фикрича: 70 йиллик шўролар даврининг ўз қонуниятлари, ўз йўналишлари бор эди. ўша вақтдаги асарлар ҳам бошқача бўлиши керак эди... шуниси қизиқки, у адиблар адабиётнинг бош мавзуи инсон эканлигини тушунишмади. бош мавзу мафкура деб билдилар. воҳаланки, шарқ адабиётида комил инсон тушунчаси бор. бугунги кунда биз, биздан кейинги авлод, мана шу нарсани англаб, мияга қуйиб олиш керакки, ўшаларнинг шундай бўлиши сабабларини таҳлил этиб, теран тушуниб, демак, ундан керакли хулосалар қилиш лозим. ҳа, келажакда ўзбек адабиётида ғаройиб асарлар пайдо бўлади. улар, шубҳасиз, тўхтаб қолган абдулла +одирий прозасига яқин проза бўлади. мен ишонаманки, оддий ҳикоялардан кўра ҳикоятлар устун келади. ривоят тариқасидаги ҳикоялар устун бўлади. 1998 йилда миржамид зокировнинг “сиздан чиққан чақмоқлар”, нормурод норқобиловнинг “увлаётган ит”, улуғбек абдулваҳобнинг “ёлғизлик”, шойим бўтаевнинг “шўродан қолган одамлар”, назар эшонқулнинг “тун панжалари” қиссаларини, саид аҳмаднинг “+оракўз мажнун”, аҳмад аъзамнинг “гўзалликнинг қирралари” …

идаги қуш” романи миллий дунёқарашнинг, бадиий тафаккурнинг илдизларини эслатиши билан, “зарбулмасал”га хос янгича ифода йўналиши билан диққатга сазовор. “мустақиллик даврида жаҳон миқёсидаги тараққиётга эришдик” деб бонг ўраётганлар ҳам йўқ эмас. “...холис танқид бўлиши керак. ва ундан ранжиш шахсиятпарастлик ва кучсизликнинг айни ўзидир. аммо менинг фикримча, “ноўрин талқинлар” қанчалик танқид қилинмасин, ўринли талқинга айлана қолмайди. +ўлдан келса, янги талқин, янги тадқиқотларни амалга оширавериш лозим” (и.ҳаққул. «мерос, моҳият ва талқинлар”, ўзас. 16 май, 20-сон). биз ўз тарихимизнинг шўролар даврини якунлаб, янги мустақиллик даврига қадам қўйдик. бу инсоният тарихининг навбатдаги бир асри охирига тўғри келди: биз ўта мафкуралашган эски дунё билан, бошқа илғор мамлакатлар анча аввал тарк этган тоталитар тузум билан хайрлашдик. ва бозор иқтисоди, деб аталаётган ўта моддийлаштирилган, ҳатто хаёлни, орзу-истакни ғоялаштириш одати ўз ўрнини эндиликда моддийлаштириш билан алмаштирила бошланди. бу жараённинг ютуқ ва камчиликлари бор. давр ўзгарди, кеча буюк деб юрган кишини бугун баъзан буюк дейишга ҳам уяласан (о.мухтор). биз шарқ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мустақиллик ва истиқлол даври адабий танқидчилигининг ўзига хос хусусиятлари"

1662747113.doc мустақиллик ва истиқлол даври адабий танқидчилигининг ўзига хос хусусиятлари режа: 1.мустақиллик ва истиқлол даври ижтимоий ҳаётининг ўзига хос тадрижий тараққиёт тамойиллари ҳақида. 2.мустақиллик даври бадиий адабиётининг эстетик ва мафкуравий йўналишлари ҳақида. 3.бадиий адабиёт ва адабий танқидчиликда замон, қаҳрамон муаммоси. 4.хх1 аср адабиёти ва адабиётшунослиги қай йўналишда ривожланиши ҳақида адабий танқидчиликда билдирилаётган уй, баҳс ва мулоҳазалар ҳақида. 5.хулоса. мустақиллик даврида бадиий адабиётнинг эстетик тамойиллари ўзгарди. мустақиллик адабиёти деган атама пайдо бўлди. янгича ифода усуллари, янгича шакллар, дунёни идрок этишнинг янги йўналишлари адиблар ижодий фаолиятларига тадбиқ этилмоқда. бироқ ана шундай ранг-баранг асарлар ғоявий мазмунининг асосини ...

Формат DOC, 101,5 КБ. Чтобы скачать "мустақиллик ва истиқлол даври адабий танқидчилигининг ўзига хос хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мустақиллик ва истиқлол даври а… DOC Бесплатная загрузка Telegram