atomlar va kimyoviy elementlar

PPTX 16 pages 836.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 836.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti 3v kimyo taʼlim yoʻnalishi talabasi xolmuratova shodiyaning kimyoni oʻqitish metodikasi fanidan mustaqil ishi atomlarning o‘lchamlari hamda ularning nisbiy va absolyut massalari to‘g‘risida atroflicha bilimga ega bo‘lish uchun quyidagi eng muhim tushunchalarni bilish talab etiladi. kimyoviy hodisalarda bo‘linmaydigan moddaning eng kichik zarrasi atomlardir. «atom» so‘zi qadimgi yunon tilida bo‘linmas degan ma’noni anglatadi. hozirgi vaqtda atom bir qator yanada kichik zarralardan iborat ekanligi isbotlangan. kimyoviy element – atomlarning muayyan turidir. masalan, kislorod atomlari kislorod elementini bildiradi. kimyoviy element – atomlarning muayyan turidir. masalan, kislorod atomlari kislorod elementini bildiradi. har bir kimyoviy elementning lotincha nomini bosh harfi, zarurat bo‘lsa bosh harf bilan keyingi harflardan birini qo‘shib yozish bilan kimyoviy elementning belgisi ifodalanadi. masalan, h (ash)- vodorodning kimyoviy belgisi, uning lotincha hydrogenium (suvhosil qiluvchi) nomining bosh harfi. atomlar juda kichik zarrachalar bo‘lib, ma’lum massaga ega. masalan, vodorod atomining absolyut massasi 0,00000000000000000000001674 g yoki 1,674•10-24 g. …

2 / 16

arkibini bilib olish mumkin. masalan: h2so4 – sulfat kislota. h2so4 – sulfat kislotaning bitta molekulasini va molekulada 2 ta vodorod, 1 ta oltingugurt va 4 ta kislorod atomi mavjudligini, shuningdek, moddaning 1 molini ham bildiradi. shuningdek, molekulani absolyut va nisbiy massasini ham topish mumkin. absolyut massasini topish uchun 2 ta vodorod, 1 ta oltingugurt va 4 ta kislorod atomlarining haqiqiy massalari qo‘shiladi. bunday kichik sonlar ustida amallarni bajarish qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. shuning uchun molekulaning nisbiy massasi /mr/ va mol miqdori hisoblab topiladi. mr/h2so4/=1・2+32+16・4=98 bir mol – moddaning nisbiy molekulyar massasiga son jihatidan teng va gramm bilan ifodalangan qiymatdir. bir mol – /12c/ uglerod izotopining 12 gramida nechta atom bo‘lsa, o‘shancha struktura birligi (molekula, atom, ion, elektron) tutgan moddaning miqdoridir. 12 gramm uglerodda 6,02・1023 ta atom bo‘ladi. modda miqdori – υ harfi bilan belgilanadi va uning qiymati mollar bilan ifodalanadi. moddaning molyar massasi – m harfi bilan belgilanib g/mol bilan ifodalanadi. …

3 / 16

nti, elektr zaryadining saqlanish krnunlari muhim hisoblanadi. energiyaning saqlanish qonuni, impulsning saqlanish qonuni va momentning saqlanish kr-nuni hamma jarayonlar uchun umumiydir. mas, ajiblikning saqlanish qonuni, juftlikning saqlanish qonuni shunday krnunlar jumlasiga kiradi tarkibning doimiyligi qonuni — kimyoning asosiy qonunlaridan biri. kimyoviy birikma qanday usudda olinmasin bir xil elementlardan tarkib topadi, ularning massasi oʻzgarmas nisbatda boʻladi. mas., suv massasiga koʻra 11,11% vodorod (h) va 88,89% kislorod (o) dan iborat. mol. m. 18,016 ga teng. bu h2o formulasi bilan ifodalanib, bunda 2 atom vodorodga 1 atom kislorod toʻgʻri keladi (qarang kimyoviy formulolar).7.d,.q.nm 1809-yilda fransuz kimyogari j. prust kashf etgan. tarkibning doimiyligi qonuni gazsimon va suyuq moddalargagina qoʻllanadi. kristall moddalar tarkibi o'zgarmas, ham oʻzgaruvchan boʻlishi mumkin. tarkibi oʻzgarmas birikmalar daltonidlar, tarkibi oʻzgaruvchan birikmalar esa bertollidlar deb ataladi (qarang daltonidlar va bertollidlar). koʻpchilik birikmalar, jumladan deyarli barcha organik birikmalar daltonidlar ga mansubdir. xviii asr oxirida 25 ta element ma'lum bo'lib, xix asrning birinchi choragida …

4 / 16

g’al va noaniq edi, lekin shunga qaramasdan xaligacha o’z kuchini yo’qotmay kelmokda. 1829 yilda debereyner uchta-uchta elementdan iborat o'xshash elementlarning gruppalarini tuzdi va ularni "triadalar" deb atadi. xar qaysi triadada o’rtadagi elementning atom og'irligi ikki chetdagi elementlarning atom og'irliklari yig’indisining 2 ga bo’linganiga teng. o’sha vaqtda ma'lum bo'lgan elementlardan faqat yettita triada tuzish mumkin bo'ldi. fransuz olimi de shankurtua 1863- yilda elementlar sistemasini tuzish uchun silindr o’qiga nisbatan 45° burchak bo’ylab silindr sirtiga spiral chiziqlar chizdi. xar ikki spiral orasini 16 bulakka bo'ldi. spiral chiziqlarga barcha elementlarni ularning atom og'irliklari ortib borish tartibida joylashtirganida, o'zaro o'xshash elementlarning atom og'irliklari orasidagi ayirma 16, 32, 48.. ga teng bo'lishi aniqlandi. ingliz olimi nyulends 1863 yilda o'zining oktavalar qonunini kashf etdi. u elementlarni ularning atom og'irliklari ortib borish tartibida bir qatorga joylashtirganda, xar qaysi sakkizinchi element uz xossalari bilan birinchi elementga o'xshash bo'lishini kurdi.bu tartib muzika notasidagi gammalar kabi takrorlandi. nemis olimi lotar …

5 / 16

ianti 1871 yilda e'lon qilindi. bu variantda o'zaro o'xshash elementlar vertikal qatorlarga joylashgan. d.i.mendeleyev bitta vertikal qatorga joylashgan o'xshash elementlarni gruppa deb, xar qaysi ishkoriy metalldan galogengacha bo'lgan elementlar qatorini davr deb atadi. d.i.mendeleyev dastlab taklif kilgan davriy sistemaga keyinchalik birmuncha o’zgarishlar kiritilib, davriy sistemaning xozirgi variantlari tuzildi. u yettita davr va sakkizta gruppadan iborat. image3.png image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atomlar va kimyoviy elementlar"

ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti 3v kimyo taʼlim yoʻnalishi talabasi xolmuratova shodiyaning kimyoni oʻqitish metodikasi fanidan mustaqil ishi atomlarning o‘lchamlari hamda ularning nisbiy va absolyut massalari to‘g‘risida atroflicha bilimga ega bo‘lish uchun quyidagi eng muhim tushunchalarni bilish talab etiladi. kimyoviy hodisalarda bo‘linmaydigan moddaning eng kichik zarrasi atomlardir. «atom» so‘zi qadimgi yunon tilida bo‘linmas degan ma’noni anglatadi. hozirgi vaqtda atom bir qator yanada kichik zarralardan iborat ekanligi isbotlangan. kimyoviy element – atomlarning muayyan turidir. masalan, kislorod atomlari kislorod elementini bildiradi. kimyoviy element – atomlarning muayyan turidir. masalan, kislorod atomlari kislorod elementini bildiradi...

This file contains 16 pages in PPTX format (836.0 KB). To download "atomlar va kimyoviy elementlar", click the Telegram button on the left.

Tags: atomlar va kimyoviy elementlar PPTX 16 pages Free download Telegram