o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari

PPTX 18 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti qo‘lyozma huquqi asosida udk: 378:37.046.16:94(575.1) 5a120301-o‘zbekiston tarixi mutaxassisligi bo‘yicha salomov ismoil isroil o‘g‘li ikkinchi jahon urushi yillarida o‘zbekiston milliy universiteti (o‘rta osiyo davlat universiteti) faoliyati magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya ilmiy rahbar: t.f.f.d., prof. ishanxodjayeva z.r toshkent 2021 2-3-4 mavzu. o`zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. reja 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. 3. qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya. eramizning ix asriga qadar davlatchilik rivoji. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 4. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 5. xvi-xix asrlar birinchi yarmida o‘rta osiyodagi ijtimoiy-siyosiy ahvol. 6. turkiston o‘lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga …

2 / 18

lgan. ibn al-asir o‘z asarida ko‘p holda at-tabariyning “tarixi ar-rusul va al muluk” asariga tayangan edi. xx asr tarixshunosligida tohiriylar hukmronligining u yoki bu jihatlari v.bartold, s.len-pul, r.fasmer, k.bosvort asarlarida o‘z aksini topgan. eron tarixchisi s.nafisiyning “tarixi xonadoni tohiriy” (tehron, 1956) asari shu yo‘nalishdagi tadqiqotlar ichida o‘z chuqur ko‘lami bilan ajralib turadi. tayanch so‘z va iboralar:markaziy osiyo, davlatchilik, o‘zbek davlatchiligi, turkiston, rossiya imperiyasi, qatag‘on-zo‘ravonlik siyosati, jadid ma’rifatparvarlari. ix asrning ikkinchi yarmidan boshlab movarounnahr va xurosonda somoniylar sulolasi yuzaga keldi. bu sulolaga somon qishlog‘i (manbalarda – balx yaqinida, samarqand atroflarida, termiz yaqinida) oqsoqoli somonxudotning avlodlari asos soladilar. yirik yer egasi bo‘lgan somonxudot ma’mun xuroson noibligi davrida uning xizmatiga o‘tib tez orada e’tiborga tushadi. somonxudotning o‘g‘li asad hamda nevaralari ham ma’mun saroyida xizmat qilishgan. shaxsan ma’munning buyrug‘i bilan asadning o‘g‘illari 820 yilda turli viloyatlarga noib etib tayinlandi. xususan, nuh samarqandni, ahmad farg‘onani, yahyo shosh va ustrushonani, ilyos hirotni boshqara boshlaydilar 873 yilda …

3 / 18

asog‘undan to chan (xitoy) chegarasigacha bo‘lgan yerlar bug‘raxon at-turkiy hukmronligi ostida bo‘lgan. qoraxoniylar chig‘illar yoki qarluqlar qavmiga mansubligi haqidagi nuqtai-nazar o‘rta asrlar davri tarixining ko‘pchilik tadqiqotchilari tomonidan e’tirof etiladi. qoraxoniylardan birinchi bo‘lib islomni qabul qilgan va musulmoncha abdulkarim degan nom olgan hukmdor xorun bug‘raxon hisoblanadi. ayrim yozma manbalarda u bug‘raxon at-turkiy deb nomlanadi. misol uchun, ibn al-asir o‘zining «kitob al-komil fit-tarix» asarida ma’lumot berishicha, qashg‘ar, balasog‘undan to chan (xitoy) chegarasigacha bo‘lgan yerlar bug‘raxon at-turkiy hukmronligi ostida bo‘lgan. 1005 yilga qadar somoniylar va qoraxoniylar o‘rtasida ko‘plab urushlar bo‘lib o‘tdi va o‘sha yili so‘nggi somoniy abu ibrohim ismoil muntasirning buxoroni ozod etishdagi harakatlari muvaffaqiyatsiz yakunlanadi va somoniylar siyosiy tarix sahnasidan tushib ketdilar. xullas, xi asr boshlarida qoraxoniylar davlati amudaryoning yuqori va o‘rta oqimlaridan to yettisuv, sharqda esa torim daryosigacha bo‘lgan hududlarni o‘z ichiga olgan edi. amir temur va temuriylar davrida o`zbek davlatchiligining yuksalishi. amir temur 1336 yilda shahrisabz yaqinida xo`jailg’or qishlog’ida tug’ildi. …

4 / 18

qan, harbiy mahoratini oshirgan. dongʻi butun qashqadaryo vohasiga yoyilgan. amir temurning aqlu zakovati, shijoati va shuhrati uni movarounnahrning nufuzli amirlaridan amir xizr yasovuriy va amir qazagʻon bilan yaqinlashtirdi. xondamirning yozishicha, otasi amir taragʻoy amir temurni avval (1355) amir joku barlosning qizi nurmushk ogʻoga, soʻngra oʻsha yili (1355) qazagʻonning nabirasi va amir husaynning singlisi oʻljoy turkon ogʻoga uylantiradi. keyingi nikoh tufayli amir temur bilan balx hokimi amir husayn oʻrtasida ittifoq yuzaga kelib, ular birgalikda moʻgʻullarga qarshi kurashadilar. amir temurning movarounnahrni birlashtirish yoʻlidagi harakati 14-asrning 60-yillari boshlaridan boshlandi. 14-asr ning 50-yillari oxirida movarounnahrda amirlarning oʻzaro kurashi kuchayib, amir qazagʻon oʻldirildi. mamlakatda siyosiy parokandalik avjiga chiqib, ogʻir tanglik sodir boʻldi. xondamirning „habib ussiyar“ kitobida keltirilgan maʼlumotlarga qaraganda, ulus oʻnga yaqin mustaqil bekliklarga boʻlinib ketgan. samarqand viloyatida amir bayon sulduz, keshda amir hoji barlos, xoʻjandda amir boyazid jaloir, balxda uljoy bugʻa sulduz, shibirgʻonda muhammad i xoja aperdi nayman, koʻhistonda badaxshon shohi amir sotilmish, xuttalonda …

5 / 18

oda amir husaynni koʻpchilik amirlari tark etdilar. jangda amir husayn qoʻshinlari yengildi, ikki kunlik qamaldan soʻng, 1370-yilning 10 apr.da balx sh. amir temurga taslim boʻldi. amir husayn asir olinib, qatl etildi. bu gʻalabadan soʻng amir temur movarounnahrning chingiziylardan boʻlgan hukmdori qozonxonning qizi saroymulk xonimni oʻz nikohiga oladi. xon qiziga uylanganligi munosabati bilan amir temur „koʻragon“, yaʼni „xonning kuyovi“ unvonini oldi mamlakatning siyosiy va iqtisodiy mavqeyini mustahkamlab, koʻpdan davom etib kelayotgan ichki tarqoqlikka barham berish, tinchlik va osoyishtalikni qaror toptirish maqsadida amir temur (1361-yil iyunida) samarqandda katta qurultoy chaqirdi. unda markaziy davlat tizimini shakllantirish va qoʻshin tuzish masalalari muhokama etildi. temur sunniy musulmon boʻlgan, ehtimol, naqshbandiya tasavvufi, hanafiy mazhabiga mansub boʻlib, u mavarinnatda nufuzli boʻlgan. uning bosh rasmiy diniy maslahatchisi va maslahatchisi hanafiy olimi abdu l-jabbor xorazmiy edi. termizda u gur-amirda temur bilan birga dafn etilgan balxlik rahnamo sayyid barakaning ustozi taʼsiriga tushgan edi.: temur hazrati ali va ahli-baytni yuksak qadrlashi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti qo‘lyozma huquqi asosida udk: 378:37.046.16:94(575.1) 5a120301-o‘zbekiston tarixi mutaxassisligi bo‘yicha salomov ismoil isroil o‘g‘li ikkinchi jahon urushi yillarida o‘zbekiston milliy universiteti (o‘rta osiyo davlat universiteti) faoliyati magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya ilmiy rahbar: t.f.f.d., prof. ishanxodjayeva z.r toshkent 2021 2-3-4 mavzu. o`zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. reja 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. 3. qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya. ...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (2,0 МБ). Чтобы скачать "o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbek davlatchiligining shakll… PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram