moddiy nuqtaning tezligi va tezlanishi

PPTX 28 pages 2.7 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

презентация powerpoint 2-mavzu: moddiy nuqtaning tezligi va tezlanishi. “m e x a n i k a v a matematik modellashtirish” k a f e d r a s i “nazariy mexanika” fanidan ma’ruzachi: f.-m.f.n., dotsent zakirov a. o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston milliy universiteti reja: nuqtaning tezlanishi. nuqta harakatining xususiy hollari. masala takrorlash uchun savollar nuqtaning tezligi. reja: nuqtaning tezligi. nuqta harakatining xususiy hollari. nuqtaning tezlanishi . 4.masala 2 nuqtaning tezligi. tezlik deb berilgan sanoq sistemasida har qanday vaqt onida moddiy nuqta harakatining qanchalik ildamligi va uning yo’nalishini ifodalaydigan vektor kattalikika aytiladi. 1. harakat qonuni vektor usulida berilgan nuqtaning tezligi. agar nuqtaning harakati vektor usulda tenglama bilan berilgan bo’lsa, nuqtaning berilgan ondagi tezlik vektori uning radius vektoridan vaqt bo’yicha olingan birinchi tartibli hosilaga teng bo’ladi: nuqtaning tezligi. tezlik deb berilgan sanoq sistemasida har qanday vaqt onida moddiy nuqta harakatining qanchalik ildamligi va uning yo’nalishini ifodalaydigan vektor …

2 / 28

bilan, yo’nalishi esa (2.5) formulalar yordamida aniqlanadi. bunda lar dekart koordinata o’qlarining birlik vektorlari (2.2-rasm). agar nuqta tekislikda harakatlansa, uning harakati (2.6) 2.2-rasm. tenglamalar bilan beriladi. bunday holda tezlik moduli va yo’nalishi quyidagicha aniqlanadi (2.3-rasm): , (2.7) 2.3-rasm. nuqtaning o’qi bo’ylab to’g’ri chiziqli harakati (2.8) tenglama bilan beriladi. bunday holda nuqta tezligining moduli tezlik vektorining koordinata o’qidagi proektsiyasining absolyut qiymatiga teng bo’ladi (2.4-rasm) . (2.9) 2.4-rasm 3.harakati tabiiy usulda ifodalangan nuqtaning tezligi. agar nuqta berilgan traektoriya bo’ylab qonun asosida harakatlansa, tezlik vektori quyidagi formula orqali ifodalanadi: (2.10) (2.10) da hosila tezlikning urinmadagi proektsiyasi ni ifodalaydi va tezlikning algebraik qiymati deyiladi. ning absolyut qiymati tezlikning moduliga teng bo’ladi: . (2.11) bunda bo’lsa, yoy koordinatasi orta boradi va nuqta tezligi ning yo’nalishi bilan ustma – ust tushadi. agar bo’lsa, yoy koordinatasi kamaya boradi va tezlik vektori a qarama-qarshi yo’naladi (2.5a,b,c-rasmlar). 10 2.5a-rasm theoritical mechanics. prof. v. szolga 2.5b-rasm 2.5c-rasm 2.nuqtaning tezlanishi. harakatdagi …

3 / 28

tezlanish vektori egrilik tekisligida yotadi va traektoriyaning botiq tomoniga yo’naladi (2.6a,b-rasm). 2.6a-rasm theoritical mechanics. prof. v. szolga 2.6b-rasm 2. harakati koordinatalar usulida berilgan nuqtaning tezlanishi. nuqtaning harakati koordinatalar usulida berilganda nuqta tezligining koordinata o’qlaridagi proektsiyalari (2.15) formulalar yordamida aniqlangan edi. nuqta tezlanishining biror o’qdagi proektsiyasi nuqta tezligining mazkur o’qdagi proektsiyasidan vaqt bo’yicha olingan birinchi tartibli hosilaga yoki radius vektoridan vaqt bo’yicha olingan ikkinchi tartibli hosilaga teng bo’ladi. shuning uchun: . (2.16) tezlanishning koordinata o’qlaridagi proektsiyalari ma’lum bo’lsa, uning moduli (2.17) formula bilan, yo’nalishi esa, (2.18) formulalar yordamida aniqlanadi. bunda lar koordinata o’qlarining birlik vektorlari (2.7-rasm). 2.7-rasm agar nuqta tekisligida harakatlansa (2.8-rasm), bo’lib, tezlanish miqdori va yo’nalishi quyidagi formulalar bilan aniqlanadi: ; . (2.19) 2.8-rasm agar nuqta o’qi bo’ylab to’g’ri chiziqli harakat qilsa (2.9-rasm), tezlanish moduli = (2.20) formula bilan aniqlanadi. agar bo’lsa, tezlanish vektori o’qining musbat yo’nalishi bo’yicha, bo’lsa, manfiy yo’nalishi bo’yicha yo’naladi. 2.9-rasm 3. harakati tabiiy usulda berilgan nuqtaning …

4 / 28

nuqtasiga o’tkazilgan egrilik tekisligida yotganligi tufayli, tezlanish vektori ham mazkur egrilik tekisligida yotadi. shu sababli tezlanishning binormaldagi tashkil etuvchisi nolga teng bo’ladi. tezlanishning tabiiy koordinata o’qlaridagi proektsiyalari quyidagicha aniqlanadi: , . (2.27) tezlanish vektori urinma tezlanish va normal tezlanish larning geometrik yig’indisiga teng bo’ladi: . (2.28) bu tezlanishlar o’zaro perpendikulyar yo’nalganidan, to’la tezlanish moduli (2.29) yoki (2.30) formula bilan, yo’nalishi esa (2.31) formula bilan aniqlanadi (2.10a,b- rasmlar). bunda har doim traektoriyaning botiq tomoniga yo’naladi (, proektsiyaning ishorasiga bog’liq holda o’qning musbat yoki manfiy tomoniga qarab yo’naladi (2.10a,b-rasmlar). 2.10a,b-rasmlar 3.nuqta harakatining xususiy hollari. nuqtaning tezlanishi tabiiy koordinata o’qlaridagi tashkil etuvchilari orqali quyidagicha yoziladi: . (2.32) nuqtaning tezlanishiga qarab harakat turlarini aniqlash mumkin. 1.to’g’ri chiziqli tekis harakat. nuqtaning traektoriyasi to’g’ri chiziqdan iborat bo’lsa, bo’ladi. bunday holda (2.33) bo’lib, nuqtaning tezlanishi faqat urinma tezlanishdan iborat bo’ladi: . (2.34) bunday holda nuqtaning tezligi faqat miqdor jihatdan o’zgaradi . shuning uchun ham urinma tezlanish tezlikning …

5 / 28

ezlanish nuqta tezligining yo’nalish jihatdan o’zgarishini ifodalaydi. agar ekanligini e’tiborga olsak, ( . (2.37) bu tenglikni mos chegaralar bo’yicha integrallasak yoki tenglama hosil bo`ladi. . 3.egri chiziqli tekis o’zgaruvchan harakat. agar nuqtaning harakati davomida doimo bo’lsa, bunday harakat tekis o’zgaruvchan harakat deyiladi. agar da va bo’lsa, (2.39) tenglamadan (2.40) tenglik hosil bo`ladi. ekanligini e’tiborga olib, (2.40) tenglikni mos chegaralar bo’yicha integrallasak yoki . (2.41) (2.41) egri chiziqli tekis o’zgaruvchan harakatdagi nuqtaning tezligini ifodalaydi. agar ekanligini e’tiborga olsak, (2.41) tenglama quyidagicha yoziladi: . (2.42) bu tenglamaning har ikkala tomoni mos chegaralar bo’yicha integrallansa, tekis o’zgaruvchan harakat tenglamasi hosil bo`ladi: (2.43) to’g’ri chizikli tekis o’zgaruvchan harakat tezligi va harakat tenglamasi quyidagi ko’rinishda bo’ladi: , (2.44) . (2.45) 4.masala. sinov paytida raketaning dvigateli u yerdan 40 m balandlikka ko’tarilganda ishdan chiqqan. u paytda raketa tezligi 75m/s bo’lgan.raketaning maksimal ko’tarilish balandligini va u qaytib yerga tushganda qanday tezlikka ega bo’lishi aniqlansin. erkin tushish tezlanishi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddiy nuqtaning tezligi va tezlanishi"

презентация powerpoint 2-mavzu: moddiy nuqtaning tezligi va tezlanishi. “m e x a n i k a v a matematik modellashtirish” k a f e d r a s i “nazariy mexanika” fanidan ma’ruzachi: f.-m.f.n., dotsent zakirov a. o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston milliy universiteti reja: nuqtaning tezlanishi. nuqta harakatining xususiy hollari. masala takrorlash uchun savollar nuqtaning tezligi. reja: nuqtaning tezligi. nuqta harakatining xususiy hollari. nuqtaning tezlanishi . 4.masala 2 nuqtaning tezligi. tezlik deb berilgan sanoq sistemasida har qanday vaqt onida moddiy nuqta harakatining qanchalik ildamligi va uning yo’nalishini ifodalaydigan vektor kattalikika aytiladi. 1. harakat qonuni vektor usulida berilgan nuqtaning tezligi. agar nuqtaning harakati vektor usuld...

This file contains 28 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "moddiy nuqtaning tezligi va tezlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: moddiy nuqtaning tezligi va tez… PPTX 28 pages Free download Telegram