metrolgiya va uning bуlіmlari

PPTX 27 стр. 783,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 27
метрология, стандартлаштириш ва сертификатлаштириш режа: метрология ва унинг булимлари катталиклар.катталикнинг улчамлилиги, қиймати, бирлиги ва уларнинг тизимлари катталикларни улчаш улчаш принциплари, усуллари ва усулиятлари катталикларни улчаш натижалари ва хатоликлари метрология, стандартлаштириш ва сертификатлаштириш давлат метрологик назорати турлари, органлари ва объектлари узбекистон республикасининг «метрология туғрисида»ги қонуни узбекистон республикасининг давлат стандартлари халқаро метрология ташкилотлари урта осиё қадимий катталиклар бирликлари метрология-улчашлар, уларнинг бирлилигини таъминлаш усуллари ва воситалари ҳамда керакли аниқ ликка эришиш йуллари ҳақидаги фан. метрология уч булимлардан иборат- назарий метрология, қонунлаштирувчи метрология ва амалий метрология. назарий (фундаментал) метрология- метрологиянинг фундаментал асосларини ишлаб чиқиш пред-мети булган соҳасидаги метрология булими. қонунлаштирувчи метрология-метрология буйича миллий идора фаолиятига қарашли ва бирликлар, улчаш усуллари, улчаш воситалари ва улчаш лабораторияларига давлат та-лабларини уз ичига олган метрология қисми. амалий метрология- назарий метрология ишланмаларини ва қонунлаштирувчи метрология қоидаларини амалий қулланиш масалалари билан шуғулланувчи метрология були-ми. 2 катталиклар. катталикнинг улчамлилиги, қиймати, бирлиги ва уларнинг тизимлари катталик-сифат жиҳатидан ажратилиши ва миқдор жиҳатидан аниқла- …
2 / 27
тирилиши мумкин. чин қиймат улчаш усуллари ва воситаларини тухтовсиз такомиллаштириб, чексиз улчашлар жараёни натижасида олиниши мумкин. катталиклар тизими- катталикларнинг бирлари мустақил, бошқалари эса мус-тақил катталикларнинг функцияси деб қабул қилинадиган принципларга мувофиқ ташкил этилган катталиклар туплами. катталиклар тизими номида асосий деб қабул қилинган катта ликларнинг символлари қулланилади, масалан, механикавий катталиклар тизими, бунда асосий катталиклар сифатида йул l, масса м ва вақт т қабул қилинган булиб, lmt тизими деб аталиши лозим. асосий катталик-тизимга кирадиган ва тизимнинг бошқа катталикларидан мустақил деб шартли равишда қабул қилинган катталик ҳосилавий катталик-тизимга кирадиган ва бу тизимнинг асосий катталиклари орқали аниқланадиган катталик. мисоллар 1 lmt тизимида механикавий катталикларнинг ҳосилалари: v илгариланма ҳаракат тезлиги (модули буйича) v = dl/dt тенгламаси билан аниқланади, бунда l - йул, t - вақт; 2 f моддий нуқтага қуйилган куч (модули буйича) f=ma тенгламаси билан аниқланади, бунда m - нуқта массаси, a -кучнинг таъсирида пайдо бул-ган тезланиш. катталикнинг улчамлилик курсаткичи - ҳосилавий катталикнинг улчамлилигига …
3 / 27
чамли булиши мумкин. масалан, электр доимийси о электроста-тик тизимда улчамсиз катталик булиб си катталиклар тизимида dim o=l-3m1t4i2 улчамлиликка эга. катталик тури - катталикнинг сифат жиҳатдан аниқлилиги. мисоллар: 1 деталнинг диаметри ва узунлиги бир турли катталиклар. 2 деталнинг узунлиги ва массаси бир турли булмаган катталиклар. аддитив катталик- турли қийматларини жамлаш, сонли коэффициентга купайти-риш, бир-бирига булиш мумкин булган катталик. мисол - узунлик, масса, куч босим, вақт ва б. аддитив кат таликларга киради ноаддитив катталик- қийматларини жамлаш, сонли коэффициентга купайтириш ёки бир-бирига булиш маъносиз булган катталик. мисол - термодинамик температура. катталик бирлиги- шартли равишда 1 га тенг қиймат берилган ва узи билан бир турли катталикларни миқ-дор жиҳатдан ифодалаш учун қулланиладиган, белгиланган улчамли катталик. "қонун ҳужжатлари" буйича мамлакатда қулланиш учун тайинлан-ган, бирликлар тизимини ва (ёки) алоҳида бирликларни ифодаловчи "қонунлаштирилган бирликлар" ту-шунчаси амалда кенг куламда қулла-нилади. катталиклар бирликлари тизимининг асосий бирлиги (асосий бирлик)- асосий катталикнинг берил-ган бирликлар тизимидаги бирлиги. мисол - халқаро бирликлар тизимининг асосий …
4 / 27
абул қилинган бирликлар тизимига кирмайдиган катталик бирлиги. тизимдан ташқари бирлик-лар (си бирлиуларига нисбатан) турт гуруҳга булитнади: 1 си бирликлари билан баробар рухсат этилган бирликлар. мисол: тонна, масса атом бирлиги, минут, соат, сутка, градус, минут, секунд, литр, ёруғлик йили, диоптрий, гектар, электрон-вольт, киловатт-соат, вольт-ампер, вар, ампер-соат, процент, промилле, пропромилле, бел, децибел, фон, октава, декада, непер. 2 махсус соҳаларда қулланиш рухсат этилган бирликлар. мисол: масса атом бирлиги, ёруғлик йили, диоптрий, электрон-вольт, киловатт-соат. 3 вақтинча (муваққат) рухсат этилган бирликлар. масалан: денгиз мили, карат, текс, узел (0,514 m/s), бар (105 ра), гал (0,01 m/s2), айланиш секундига (минутига). 4 эскирган (рухсат этилмайдиган) бирликлар. мисол: ангстрем, центнер, килограм (грамм, тонна)-куч, миллиметр симоб (сув) устуни, эрг (10-7 j), от кучи, пуаз, стокс, калория, рентген ( 2,58.10-4 c/kg), кюри, микрон, ампер-айланма, ар (100 m2), гектар (10000 m2) катталикни улчаш- катталик бирлигини сақлайдиган техникавий воситани қул-ланишга оид, улчанадиган катталик билан унинг бирлиги уртасидаги нисбатни (ошкор ёки ноошкор куринишда) топиш …
5 / 27
илинган катталикни улчаш. мажмуий улчашлар- бир неча номдош катталикларни бир вақтда утказилади-ган улчашлар, бунда катталик-ларнинг изланаётган қийматла-ри бу катталикларининг турли бирикмаларини улчашда олинадиган тенгламалар тизимини ечиш йули билан аниқланади. изоҳ - изланаётган катталик қийматини аниқлаш учун тенгламалар сони катталиклар сонидан кам булмаслиги лозим. мисол - ҳар хил тарози тош-ларининг массасини улчаб (солиштириб), бир тошнинг маълум массаси буйича тупламдаги алоҳида тошларнинг массаси аниқланади. давлат метрология текшируви ва назорати турлари . давлат метрология текшируви қуйидаги тарзда амалга оширилади: улчаш воситаларининг турларини синаш ва тасдиқлаш; улчов воситаларини ҳамда улчовларнинг бажарилиш услубиётларини метрологик аттестация қилиш; улчаш воситаларини, шу жумладан эталонларни текширувдан утказиш, калибрлаш; улчаш воситаларини ҳамда улчашларнинг бажарилиш услубиётларини синаш, текширувдан утказиш, метрологик аттестация қилиш, улчашвоситаларини ва метрология фаолиятнинг бошқа муайян турларини калибрлаш ҳуқуқига эга булиши учун метрология хизматлари, марказлари, лабораторияларини аккредитация қилиш; давлат метрология назорати: улчов воситаларини тайёрлаш, таъмирлаш, уларнинг ижараси билан шуғулланиш, уларни реализация қилиш, уларнинг ҳолати ва қулланилиши (физик улчамлар бирликлари …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "metrolgiya va uning bуlіmlari"

метрология, стандартлаштириш ва сертификатлаштириш режа: метрология ва унинг булимлари катталиклар.катталикнинг улчамлилиги, қиймати, бирлиги ва уларнинг тизимлари катталикларни улчаш улчаш принциплари, усуллари ва усулиятлари катталикларни улчаш натижалари ва хатоликлари метрология, стандартлаштириш ва сертификатлаштириш давлат метрологик назорати турлари, органлари ва объектлари узбекистон республикасининг «метрология туғрисида»ги қонуни узбекистон республикасининг давлат стандартлари халқаро метрология ташкилотлари урта осиё қадимий катталиклар бирликлари метрология-улчашлар, уларнинг бирлилигини таъминлаш усуллари ва воситалари ҳамда керакли аниқ ликка эришиш йуллари ҳақидаги фан. метрология уч булимлардан иборат- назарий метрология, қонунлаштирувчи метрология ва амалий метрология. наз...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (783,9 КБ). Чтобы скачать "metrolgiya va uning bуlіmlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: metrolgiya va uning bуlіmlari PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram