метрология ҳақида асосий тушунчалар

DOCX 6 pages 25.7 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.7 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

б и р и н ч и б ў л и м технологик параметрларни назорат қилиш усуллари ва воситалари i боб. метрология асослари ва ўлчаш воситалари 1.1- § метрология ҳақида асосий тушунчалар метрология — ўлчашлар, уни таъминлаш усуллари ва воситалари ҳамда талаб этилган аниқликка эришиш йуллари ҳақидаги фан. метрологиянинг асосини ўлчашнинг умумий масалалари, физик катталиклар бирлиги ва уларнинг тизимлари ҳақидаги маълумотлар, ўлчашнинг усул ва воситалари, ўлчаш натижасининг тўғрилигини аниқлаш усуллари ва ҳоказолар ҳосил қилади. ўлчашга доир физик катталиклар механик, электр, иссиқлик, оптик, акустик бўлиши мумкин. бу катталикларнинг бир тури технологик жараён ривожланишининг бевосита кўрсаткичи бўлса, бошқалари шу жараён билан функционал боғланган бўлади. физик ҳодисаларни ўрганиш ва улардан амалда фойдаланиш турли физик катталикларни ўлчаш, яъни маълумот олиш билан боғлик. маълумот қанча тўла ва холисона бўлса, физик ходисаларнинг туб маъносини тушуниш шунчалик чуқур бўлади. физик катталикнинг муайян қиймати технологик жараённинг ривожланиши ҳакидаги маълумотнинг муҳим қисмидир. турли усул ва асбоблар орқали ифодаланган технологик …

2 / 6

зими бўлиб, 1960 йилнинг октябрь ойида ўлчов ва тарозилар xi бош конференциясида қабул қилинган. си нинг жорий этилиши шу тизимда назарда тутилган ва унинг таркибига кирмайдиган (аммо ҳозир ўлчов бирликлари сифатида қўлланилаётган) бирликларнинг илмий-тадқиқот натижаларини ҳисоблашда, ишлаб чиқариш воситалари ва асбоб ускуналарини лойиҳалашда, қурилиш ҳамда қурилган объектлардан фойдаланишда, шунингдек ўқув-таълим ишларида кўп қийинчиликлар туғдираётган ўлчов бирликларидаги турли ҳилликка барҳам беради. си нинг ҳозирги қўлланилаётган айрим ўлчов тизимларига нисбатан муҳим афзаллиги шундаки, у —универсал; ўлчов бирликларини бирхиллаштирган; асосий, қўшимча ва ўз ҳосилавий бирликларини амалиёт учун қулай ўлчамларга мужассамлаштирган; когерент, яъни ҳосилавий бирликлар ўлчамларини аниқловчи физик тенгламалардаги мутаносиблик коэффициентларини тугатган тизимидир. унинг татбиқи билан ҳисоблаш тенгламаларининг ёзилиши анча соддалашди. халқаро бирликлар тизими (си) да еттита асосий ва иккита қўшимча катталик қабул қилинган. шунингдек, улар асосида кўпгина ҳосилавий катталиклар ва уларнинг бирликлари ҳам тасдиқланган. 1.1-жадвалда халқаро бирликлар тизими (си) да ифодаланган асосий ва қўшимча ҳамда ўқув жараёнида тез-тез учраб турадиган муҳим ҳосилавий катталикларнинг …

3 / 6

нд рад/с rad/s (1рад):(1с) 7 тезланиш метр тақсим секунд квадрат м/с2 m/s2 (1м):(1с)2 8 бурчак тезланиш радиан тақсим секунд квадрат рад/с2 rad/s2 (1рад):(1с)2 9 куч ньютон н n (1кг):(1м): (1с)2 10 босим ньютон тақсим метр квадрат н/м2 n/m2 (1н):(1м)2 11 динамик қовушоқлик ньютон кўпайтирилган секунд тақсим метр н·с/м2 n·s/m2 (1н)·(1с): (1м)2 12 кинематик қовушоқлик метр квад. тақсим секунд м2/с m2/s (1м)2:(1с) 13 иш, энергия, иссиқлик миқдори жоуль ж j (1ж):(1с) 14 қувват ватт вт w (1ж): (1с) 15 электр миқдори кулон кл g (1a):(1c) 16 электр кучланиш, жлектр потенциаллар айирмаси, электр юритувчи куч волть в v (1bт):(1a) 17 электр майдони нучланганлиги волть тақсим метр в/м v/m (1в):(1м) 18 электр қаршилик ом ом ω (1вт):(1а) тартиб № катталиклар ўлчов бирлиги қисқартирилган белгилари ҳосила бирликлар ўлчови ўзбекча ҳалқаро 19 электр сиғим фарада ф f (1к):(1в) 20 магнит индукцияси оқими вебер вб wb (1к):(1ом) 21 индуктивлик генри гн н (1вб):(1а) 22 магнит индукцияси …

4 / 6

рликлардангина ишлатилади (масалан, чизмачиликда уларнинг ўлчамлари фақат миллиметр — мм да ифодаланади). 1.2-жадвал. бирликларнинг каррали ва улушли қийматлар №№ катталик номи белгилари си бирликлари си нинг каррали ва улушли бирликлари си га кирмаган бирликлар 1 узунлик м (метр) км; см; мм; мкм; нм. 2 юза м2 (метр квадрат) км2; дм2; см2 мм2 3 ҳажм ва сиғим м3 (метр куб) дм3; см3; мм3 л (литр) 4 ясси бурчак рад (радиан) мрад; мкрад ...0, (градус) ...′ (минут) …˝(секунд) 5 вақт с (секунд) кс; мс; мкс; сут (сутка) соат (соат, мин) 6 тезлик м/с - км/соат 7 айланишлар такрорлиги с-1 - мин-1 8 масса кг (килограмм) мг; г; мг; мкг т (тонна) 9 куч, оғирлик н (ньютон) мн; кн; мкн 10 куч моменти н·м мн·м; кн·м; мкн·м 11 босим па (паскаль) гпа; мпа; кпа; мкпа 12 динамик қовушоқлик па·с мпа·с 13 кинетик қовушқоқлик м2/с мм2/с 14 энергия, иш ж (жоуль) тж; гж; мж; …

5 / 6

метрология ҳақида асосий тушунчалар - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "метрология ҳақида асосий тушунчалар"

б и р и н ч и б ў л и м технологик параметрларни назорат қилиш усуллари ва воситалари i боб. метрология асослари ва ўлчаш воситалари 1.1- § метрология ҳақида асосий тушунчалар метрология — ўлчашлар, уни таъминлаш усуллари ва воситалари ҳамда талаб этилган аниқликка эришиш йуллари ҳақидаги фан. метрологиянинг асосини ўлчашнинг умумий масалалари, физик катталиклар бирлиги ва уларнинг тизимлари ҳақидаги маълумотлар, ўлчашнинг усул ва воситалари, ўлчаш натижасининг тўғрилигини аниқлаш усуллари ва ҳоказолар ҳосил қилади. ўлчашга доир физик катталиклар механик, электр, иссиқлик, оптик, акустик бўлиши мумкин. бу катталикларнинг бир тури технологик жараён ривожланишининг бевосита кўрсаткичи бўлса, бошқалари шу жараён билан функционал боғланган бўлади. физик ҳодисаларни ўрганиш ва улардан амалда фо...

This file contains 6 pages in DOCX format (25.7 KB). To download "метрология ҳақида асосий тушунчалар", click the Telegram button on the left.

Tags: метрология ҳақида асосий тушунч… DOCX 6 pages Free download Telegram