suyuqlik harakatining kinematik tavsifi

PPTX 17 pages 591.1 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 591.1 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

bmi o’zbekistonda quyosh energiyasidan foydalanish uslublari suyuqlik harakatining kinematik tavsifi reja: i. kirish: suyuqlik harakatining kinetik tavsifi. ideal suyuqlikning statsionar harakati. bernulli tenglamasi. bernulli tenglamasining tatbiqiga misollar. torrichellii formulasi. qovushoqlik. suyuqlikning to’g’ri chiziqli truba bo’yicha statsionar oqishi. puazeyl formulasi. xulosa adabiyotlar. susuylikning harakatini tavsif qilish uchun ikki xil yo’l tutish mumkin. suyuqlikning har nir individual zarrasi harkatini kuzatib borish, ya’ni vaqtning har bir momentida bu zarraning o’rnini va tezligini ko’rsatish mumkin. shu bilan suyuqlikning hamma zarralarining traektoriyakari ham aniqlanadi. lekin boshqacha yo’l tutish ham mumkin. fazaning har bir nuqtasida vaqt o’tishi davomida nimalar bo’layotganini kuzatib borish mumkin. aniqrog’i, fazoning bitta muayyan nuqtasi orqali vaqtning turli momentlarida o’tadigan turli suyuqlik zarralari tezliklarining kattalik va yo’nalishlarini ko’rsatish mumkin. agar fazoning bitta nuqtasini emas, balki har xil nuqtalarini ko’zda tutsak va t vaqtni qayd qilib qo’ysak, ikkinchi xil tavsif qilishda suyuqliktezliklari taqsimotining oniy manzarasini –tezliklar maydoni hosil bo’ladi. fazoning har bir nuqtasida berilgan …

2 / 17

akat vaqtga oshkor ravishda bog’liq bo’lmay, tezlik faqat koordinatalarga bog’liq bo’ladi: nostatsionar harakat vaqtida oqim chiziqlari suyuqlik zarralarining traektoriyalari bilan, umuman aytganda, ustma –ust tushmaydi. haqiqatan, trayektoriya suyuqlikdagi bitta zarraning butun harakati vaqtidagi yo’lini ko’rsatadi. oqim chizig’i esa berilgan momentda shu chiziqda bo’lgan cheksiz ko’p zarralarning harakat yo’nalishini xarakterlaydi. faqat statsionar oqishdagina oqim chiziqlari zarralarning trayektoriyalari bilan oqishdagina oqim chiziqlari zarralarning traektoriyalari bilan ustma –ust tushadi. buni isbot qilish uchun biror ixtiyoriy a zarraning traektoriyasini olib qaraymiz. bu zarraning t1 vaqt momentidagi o’rni a(t1) bo’lsin. a zarraning t1momentda egallagan o’rnini t2 momentda egallaydigan boshqa bir b zarrani olamiz. harakat statsionar bo’lgani sababli, a zarra a(t1) nuqta orqali qanday tezlik bilan o’tsa, b zarra o’sha nuqta orqali t2 momentda xuddi o’shanday tezlik bilan o’tadi. demak, b zarraning a(t1) nuqtadagi tezligi a zarra traektoriyasining urinmasi bo’yicha yo’nalgan. vaqtning t2 momentini ixtiyoriy tanlab olish mumkin bo’lganligi tufayli, bundan kelib chiqadiki, a zarraning traektoriyasi …

3 / 17

lli tenglamasi. real suyuqlik va gazlarning harakatini tekshirish, umuman aytganda, juda murakkab masaladir. uni soddalashtirish uchun ichki ishqalanish kuchlari mutlaqo hisobga olinmaydi. shunday ideal suyuqlikning harakati tekshiriladiki, unda har qanday harakat vaqtida ham ichki ishqalanishning tangensial va normal kuchlari vujudga kelmaydi. ideal suyuqlikda ta’sir qilishi mumkin bo’lgan birdan –bir sirt kuchlari –bu normal bosim p –kuchlaridir. shuning bilan birga p bosimning o’zi suyuqlikning zichligi va temperaturasi bilan qiymatli aniqlanadi. masalan, yanada soddalashtirish uchun suyuqlik siqilmas deb ham hisoblalandi. ideal suyuqlikning biror konservativ kuch maydonidagi, masalan, og’irlik kuchi maydonidagi statsionar qoishini olib qaraylik. bu oqishga energiyasining saqlanish qonunini tatbiq qilamiz. shuning bilan birga, suyuqlikning qismlari bilan atrof –muhit orasida bo’lishi mumkin bo’lgan issiqlik almashishi mutlaqo hisobga olmaymiz. suyuqlik ichida cheksiz tor oqim nayini ajratamiz va suyuqlikning mndg hajmni egallagan qismini teshiramiz . bu qism cheksiz yaqin m1n1 d1c1 holatga ko’chgan bo’lsin, bosim kuchlarining bu ko’chishda bajargan a ishini hisoablaymiz. oqim nayining …

4 / 17

h tomoniga yo’nalgan, ya’ni rasmda chapdan o’ngga. bu tezllanishni chap tomondan o’ngga qarab suyuqlik massasiga ta’sir qilayotgan bosim farqai vujudga keltiradi. binobarin, chap tomondagi, ya’ni nayning kengroq qismidagi bosim o’ng tomondagi, ya’ni nayning tor qismidagi bosimdan katta bo’lishi kerak. bernulli tenglamasining tatbiqiga misollar. torrichelli formulasi. 1. ideal siqilgan suyuqlikning keng idish devoridagi yoki tubidagi kichik teshikchadan oqib chiqishini qarab chiqamiz. suyuqlik zarralari ko’ndalang yo’nalishlarda tezliklarga tezliklarga ega bo’lgan holda teshikka yaqinlashib keladi. inertsiya tufayli bu hol oqib chiqayotgan sharraning siqilishiga sabab bo’ladi. bundan xalos bo’lish uchun suyuqlik chetlari yumaloqlangan naycha orqali oqib chiqayapti, deb faraz qilamiz. buning natijasida oqim chiziqlari oqib chiqish oldidan o’z yo’nalishini asta –sekin trubka o’qiga parallel yo’nalishga o’zgartira boradi va sharraning siqilishi ro’y bermaydi. hamma oqim chiziqlari erkin sirtga yaqin joylardan boshlanib (u yerdagi tezlik hisobga olmaslik darajada kichik bo’ladi), trubka orqali o’tadi. shu sababli bernulli doimiysi hamma oqim chiziqlar uchun bir xil bo’ladi. bernulli tenglamasini …

5 / 17

igi bo’yicha bir xil bo’ladi. haqiqatda suyuqlikning bosimi uning oqish yo’nalishida pasayib boradi. oqishning statsionar bo’lishi uchun trubaning uchlarida doimiy bosim farqini u suyuqlik oqishi vaqtida hosil bo’ladigan ichki ishqalanish kuchlari bilan muvozanatlashadigan qilib birday saqlab turish kerak. ikkinchi misol sifatida aylanayotgan idishdagi suyuqlikni olib qarash mumkin. agar suyuqlikka to’ldirilgan vertikal silindrik idish o’z o’qi atrofida tekis aylanma harakatga keltirilsa, suyuqlik ham asta –sekin aylana boshlaydi. dastlab suyuqlikning idish devorlariga yaqin qatlamlarga uzatiladi, pirovardida butun suyuqlik qattiq jism kabi tekis aylanma harakat qila boshlaydi. shunday qilib, xarakat barqarorlash-guncha aylanma harakatning idishdan suyuqlikka, shuningdek suyuqlikning chetki qatlamlaridan ichki qatlamlariga uzluksiz ravishda uzatilishi amalga oshadi. agar suyuqlik bilan idish devori orasida, shuningdek suyuqlikning turli burchak tezlik bilan aylanayotgan qatlamlari orasida ta’sir qiluvchi tangentsial kuchlar bo’lmasa edi, harakatning bunday uzatilishi mumkin bo’lmas edi. bu tengentsial kuchlar ishqalanish kuchlari deyiladi: agar ular suyuqlikning o’z qatlamlari orasida ta’sir qilayotgan bo’lsa, ichki ishqalanish kuchlari, agar ular …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyuqlik harakatining kinematik tavsifi"

bmi o’zbekistonda quyosh energiyasidan foydalanish uslublari suyuqlik harakatining kinematik tavsifi reja: i. kirish: suyuqlik harakatining kinetik tavsifi. ideal suyuqlikning statsionar harakati. bernulli tenglamasi. bernulli tenglamasining tatbiqiga misollar. torrichellii formulasi. qovushoqlik. suyuqlikning to’g’ri chiziqli truba bo’yicha statsionar oqishi. puazeyl formulasi. xulosa adabiyotlar. susuylikning harakatini tavsif qilish uchun ikki xil yo’l tutish mumkin. suyuqlikning har nir individual zarrasi harkatini kuzatib borish, ya’ni vaqtning har bir momentida bu zarraning o’rnini va tezligini ko’rsatish mumkin. shu bilan suyuqlikning hamma zarralarining traektoriyakari ham aniqlanadi. lekin boshqacha yo’l tutish ham mumkin. fazaning har bir nuqtasida vaqt o’tishi davomida nimalar b...

This file contains 17 pages in PPTX format (591.1 KB). To download "suyuqlik harakatining kinematik tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: suyuqlik harakatining kinematik… PPTX 17 pages Free download Telegram