suyuqlik - suyuqlik sistemasida ekstraksiyalash

DOCX 20 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

«suyuqlik - suyuqlik» sistemasida ekstrakstiyalash «suyuqlik - suyuqlik» sistemasida ekstraksiyalash 5.20. umumiy tushunchalar «suyuqlik - suyuqlik» sistemalarida eritma yoki qattik jismlar tarkibidan bir yoki bir necha komponentlarni maxsus suyuqlik (erituvchi) yordamida ajratib olish jarayoni ekstraksiyalash deb nomlanadi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, erituvchi aralashmada erimaydi, lekin ekstraksiyalanayotgan komponentni eritadi. ma’lumki, ekstraksiya jarayoni 2 xil bo`ladi. 1) suyuqliklarni ekstraksiyalash; 2) qattiq materiallarni ekstraksiyalash. ekstraksiya jarayonining prinstipial sxemasi 5.47-rasmda keltirilgan. ekstraktor f e ajratgich э r 5.47-rasm. ekstraksiya jarayonining prinstipial sxemasi. tarkibida tarqatuvchi modda m bor boshlang’ich eritma f va erituvchi e lar ekstraktorga yuklanadi. biror eritma tarkibidagi komponentlarni ajratib olish uchun qo’llaniladigan suyuqlik ekctragent (e) deb nomlanadi. fazalar o`rtasida massa almashinish jarayoni ularning bevosita to`qnashuvi tufayli yuz beradi. ekstraksiya natijasida hosil bo`lgan suyuq aralashma ajratgichga yuboriladi va u erda ekstrakt (e) va rafinat (r) ga ajratiladi. suyuq aralashmani ekstrakt va rafinatga ajratish uchun tindirish, separastiyalash, stentrifugalash yoki boshqa mexanik jarayonlar g’o’llaniladi. ekstrakt …

2 / 20

igidan etarli darajada farq qilishi va kam bo`lishi kerak. ekstraksiya jarayonidan kimyo, neftni qayta ishlash, neft kimyosi, oziq - ovqat, farmastevtika va sanoatning boshqa sohalarida keng miqyosda foydalaniladi. bu jarayon xilma-xil organik va neft–kimyo sintez mahsulotlarini toza holda ajratib olish, nodir, kamyob va tarqoq elementlarni olish, oqava suvlarini tozalash va boshqa sohalarda ishlatiladi. jarayonning asosiy afzalligi shundaki, u past temperaturada o’tadi va termolabil moddalari bor elementlarni ajratish imkonini yaratadi. ekstraksiya jarayoni kamchiliklardan holi emas, yani qo’shimcha erituvchi ishlatiladi, erituvchini g’ayta tiklash texnologik sxemani murakkablashtiriladi va qo’shimcha qurilma talab etadi, hamda jarayonni qimmatlashishiga olib keladi. ko`pchilik xollarda ekstraksiya va rektifikastiya jarayonlari ko`pincha birgalikda qo’llaniladi. bunga sabab, boshlang’ich eritma konstentrastiyasi ortishi bilan rektifikastiya jarayoniga zarur bo`lgan issiqlik sarfi kamayadi. demak, avval ekstraksiya jarayonining o`tkazilishi, boshlang’ich eritmani ajratish uchun sarflanadigan issiqlikni tejashga olib keladi. 5.21. «suyuqlik - suyuqlik» sistemasining muvozanati bir suyuqlik fazadan ikkinchisiga tarqaluvchi moddaning o`tishi muvozanat holati o`rnatilguncha davom etadi, ya’ni …

3 / 20

nst qonuniga bo`ysinadigan suyultirilgan eritma uchun o`zgarmas temperaturada tarqalish koeffistienti , tarqaluvchi modda konstentrastiyasiga bog’liq emas va = um/x, bu erda um, x - ekstrakt va rafinatdagi tarqaluvchi moddaning muvozanat konstentrastiyalari. bunday hollarda muvozanat to`g`ri chiziq ko`rinishida bo`ladi: (5.142) odatda, sanoat qurilmalarining tarqalish koeffistienti tajriba yo`li bilan aniqlanadi. agar, ikkala suyuqlik fazalar bir - birida erimasa, har bir fazani ikki komponentli eritma deb hisoblasa bo`ladi. bunday holatlarda ekstraksiya jarayoni boshqa massa almashinish jarayonlari kabi u - x koordinatalarida tasvirlash mumkin. ammo, suyuqlik fazalar bir-birida g’isman erisa, har bir fazani uch komponentli eritma deb hisoblasa bo`ladi. uch komponentli aralashmalar tarkibi uchburchakli koordinatalar sistemasida tasvirlanadi (5.48-rasm). teng tomonli uchburchakning cho`qqilari l, m, e larda toza (100% li) komponentlar tarkibi ko`rsatilgan: boshlang’ich eritma l, ekstragent e va tarqaluvchi modda m. uchburchakning tomonlari lm, me va el moddalardagi har bir nuqta ikki komponentli eritmani ifodalaydi. uchburchak ichki yuzasidagi istalgan nuqta n uch komponentli eritma …

4 / 20

ta rm kesmada yotadi. lekin, eritma qancha ko`p suyultirilgan bo`lsa, u uchburchakning le g’irrasiga shuncha yaqin joylashadi. tarkibi n bo`lgan aralashmani ekstragent e bilan suyultirish ne chizig’i bilan xarakterlanadi. agar boshlang’ich aralashma mig’dori va tarkibi (n nug’ta) va uni ekstrakt (e nug’ta) va rafinat (r nuqta) ga ajratgandan keyingi tarkiblari ma’lum bo`lsa, uchburchakli diagramma yordamida fazalarning miqdorlarini (5.49b-rasm) moddiy balans tenglamasidan aniqlash mumkin:a 5.49-rasm. uch komponentli aralashma tarkibi o`zgarishini uchburchakli diagrammada tasvirlash. 5.49v-rasm. uchburchakli diagrammada muvozanat chiziqini tasvirlash. bu erda r, e, n - rafinat, ekstrakt va boshlan-g’ich aralashma massalari, kg. richag qonuniga binoan: (5.143) muvozanat chizig’ini uchburchakli diagrammada tasvirlaymiz. buning uchun l va e suyuqlik fazalarida tarqaluvchi modda m cheksiz miqdorda eriydi deb qabul qilamiz. lekin, erituvchilar bir-birida cheklanmagan miqdorda eriydi (5.49-rasm). bir jinsli ikki komponentli m va l, hamda m va e eritmalar tarkibi diagrammaning lm va en g’irralarida nuqtalar bilan ifodalanadi. l va e erituvchilar faqat lr …

5 / 20

bo’lib ketgan holgacha muvozanat sarflar nisbati o`zgarib boradi. undan keyin esa, tarqaluvchi modda m ning yana qo’shilishi bilan n5 tarkibli bir jinsli, uch fazali aralashmalar hosil bo`ladi. agar, r1 va e1, r2 va e2, ... lar to`g`ri chiziq bilan birlashtirilsa, muvozanat tarkibga oid r1e1, r2e2,... muvozanat xordalarini hosil qilamiz. muvozanat xordalari kritik deb nomlanadigan k nug’tada birlashadi. muvozanat xordalarining og’ish burchagi komponent tabiati va fazalar tarkibi bilan belgilanadi. agar, muvozanat tarkiblar r, r1, r2,... va e, e1, e2,... ni ifodalovchi nuqtalarni ravon, silliq chiziq bilan tutashtirsak muvozanat egri chizig’ini (binodal egri chiziqni) hosil qilamiz. rk chiziq l erituvchi fazalarining muvozanat tarkibini, ek chiziq esa - e erituvchi fazalarining muvozanat tarkibini xarakterlaydi. uchburchakli diagrammadagi binodal egri chiziq ikki (binodal chiziq ostidagi) va bir (binodal chiziq tashqarisidagi) fazali aralashmalarga ajratadi. 5.49v-rasmdagi muvozanat diagrammasi o`zgarmas temperatura uchun qurilgan va u izoterma deb nomlanadi. sistema muvozanatiga temperatura ham ta’sir ko`rsatadi. odatda, temperatura o`sishi bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "suyuqlik - suyuqlik sistemasida ekstraksiyalash"

«suyuqlik - suyuqlik» sistemasida ekstrakstiyalash «suyuqlik - suyuqlik» sistemasida ekstraksiyalash 5.20. umumiy tushunchalar «suyuqlik - suyuqlik» sistemalarida eritma yoki qattik jismlar tarkibidan bir yoki bir necha komponentlarni maxsus suyuqlik (erituvchi) yordamida ajratib olish jarayoni ekstraksiyalash deb nomlanadi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, erituvchi aralashmada erimaydi, lekin ekstraksiyalanayotgan komponentni eritadi. ma’lumki, ekstraksiya jarayoni 2 xil bo`ladi. 1) suyuqliklarni ekstraksiyalash; 2) qattiq materiallarni ekstraksiyalash. ekstraksiya jarayonining prinstipial sxemasi 5.47-rasmda keltirilgan. ekstraktor f e ajratgich э r 5.47-rasm. ekstraksiya jarayonining prinstipial sxemasi. tarkibida tarqatuvchi modda m bor boshlang’ich eritma f va erituvchi e lar ekstra...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOCX (1,5 МБ). Чтобы скачать "suyuqlik - suyuqlik sistemasida ekstraksiyalash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: suyuqlik - suyuqlik sistemasida… DOCX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram