elektronika va sxemalar

DOCX 16 стр. 805,1 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 805,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali “kompyuter injiniring” fakulteti “elektronika va sxemalar” fanidan di-23-14 guruh talabasi toirov azizjonning 2-mustaqil ishi qabul qildi: urinov jamshid ortiqovich samarqand – 2024 mavzu: o’zgaruvchan tok zanjirining quvvati va quvvat koeffisienti. kuchlanish rezonansi. reja: i. kirish ii. asosiy qism 2.1- o‘zgaruvchan tok 2.2- o‘zgaruvchan tok zanjirida quvvat 2.3- elektr zanjirida rezonans 2.4- o‘zgaruvchan tok generatori iii. xulosa kirish oʻzgaruvchan tok (ac) zanjirlari zamonaviy elektr energetikasining ajralmas qismi boʻlib, u turli xil texnologik qurilmalar, elektr jihozlari va energetik tizimlar orqali keng qoʻllaniladi. oʻzgaruvchan tok zanjirlarida elektr quvvati va uning samaradorligini aniqlash, shuningdek, quvvat koeffitsienti kabi tushunchalar muhim ahamiyatga ega. quvvat koeffitsienti – bu elektr zanjirining samaradorlik darajasini baholash imkonini beruvchi asosiy parametr hisoblanadi. oʻzgaruvchan tok zanjirlarida aktiv, reaktiv va toʻliq quvvat tushunchalari orqali tizimning ishlash xususiyatlari tahlil qilinadi. aktiv quvvat (p) foydali ishni bajarishga sarflansa, …

2 / 16

garuvchan tok zanjirlarining quvvati, quvvat koeffitsienti va kuchlanish rezonansi hodisasining nazariy asoslari, ularning amaliy qo‘llanilishi va tahlili koʻrib chiqiladi. mazkur mavzu elektr energetikasi va elektronika sohasida chuqur bilimga ega boʻlish uchun zaruriy bo‘lgan asosiy tushunchalarni o‘z ichiga oladi. ii. asosiy qism 2.1- o‘zgaruvchan tok elektr energiyasini bir turdan boshqa turga aylantirishning barcha fizikaviy jarayonlarini amalga oshirishda. hozirgi zamon elektrotexnikasi barcha sohalarining asosini tashkil etadi, ya’ni elektr yurituvchi kuch (e.yu.k.), kuchlanish, tok va elektro magnitli miqdorlarning vaqt bo‘yicha o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘ladi. o‘zgaruvchan tok vaqt bo‘yicha ma’lum qonun bo‘yicha o‘zgaradi, ya’ni tokning miqdori vaqtning funksiyasidir. shunday qilib, vaqt o‘tishi bilan miqdori va yo‘nalishi o‘zgaradigan tokga o‘zgaruvchan tok deb aytiladi. o‘zgaruvchan tokni uch turga bo‘lish mumkin: 1. miqdori o‘zgaruvchan, ammo yo‘nalishi o‘zgarmas(pulsatsiyalanuchi) tok (4.1.1, 4.1.2, 4.1.3-rasm lar). 2. miqdori va yo‘nalishi o‘zgaruvchan tok (4.1.4, 4.1.5 rasmlar). 3. davriy o‘zgaruvchan tok (4.1.6-rasm ). elektrotexnikada ishlatiladigan davriy toklarning chastotalari (takrorlanishlari) doirasi juda keng bo‘lib, …

3 / 16

miy tok (dc) zanjirlarida quvvatni aniqlash nisbatan oddiy bo‘lib, u tok va kuchlanishning ko‘paytmasi sifatida aniqlansa, o‘zgaruvchan tok zanjirlarida esa tok va kuchlanishning o‘zgaruvchanligi tufayli quvvatning uchta asosiy turi mavjud: aktiv quvvat, reaktiv quvvat va to‘liq quvvat. aktiv quvvat – bu o‘zgaruvchan tok zanjirida foydali ishni bajarishga sarflanadigan quvvatdir. u elektr energiyasini issiqlik, mexanik ish yoki boshqa foydali energiya shakllariga aylantiradi. aktiv quvvat quyidagi formula orqali aniqlanadi: p=u⋅i⋅cosφ bu yerda: · p – aktiv quvvat (vatt, w); · u – zanjirdagi kuchlanishning o‘rtacha qiymati (volt, v); · i – tokning o‘rtacha qiymati (amper, a); · cosφ – quvvat koeffitsienti (tok va kuchlanish orasidagi faza burchagi kosinusi). aktiv quvvat haqiqiy foydali quvvat bo‘lib, uni o‘lchash uchun vattmetr ishlatiladi. reaktiv quvvat – bu zanjirda energiyaning elektr va magnit maydonlari o‘rtasida uzatilishi natijasida hosil bo‘ladigan quvvatdir. bu quvvat foydali ish bajarmaydi, lekin zanjirda energiya almashinuvini ta’minlaydi. reaktiv quvvat quyidagicha aniqlanadi: q=u⋅i⋅sinφ bu yerda: …

4 / 16

isbati bo‘lib, quyidagicha aniqlanadi: cosφ= quvvat koeffitsienti zanjirdagi elektr energiyasining samaradorligini belgilaydi. agar quvvat koeffitsienti cosφ=1 ga yaqin bo‘lsa, zanjirdagi reaktiv quvvat kichik va energiya samaradorligi yuqori bo‘ladi. agar ccosφ kichik bo‘lsa, reaktiv quvvat katta va tizimning samaradorligi kamayadi. 2.3- elektr zanjirida rezonans 4.10.1-rasmda elektr zanjiriga parallel ulangan induktiv va sigim qarshiliklari ko'rsatilgan. manbadan kelgan to’liq tok ikkiga bo’linib ketadi, ya’ni induktiv tok induktiv qarshilik ulangan tarmoqqa, sig‘imli tok sig‘im qarshilik ulangan tarmoqqa. bu ikkita tok birbiriga proporsional va qarama-qarshi tomonga yo‘nalgan bo‘lib, zanjirdagi tok ularning ayirmasiga teng. ma’lum chastotada bu toklarning ayirmasi juda kichik. bunda zanjirda juda qiziq hodisa ro‘y beradi. energiya manbaidan zanjirga juda kichkina tok oqsa ham , parallel tarmoqlarda juda katta tok hosil bo‘lib, ularning miqdorlari kelayotgan tokning miqdoridan katta bo‘lishi mumkin. bu toklar mumkin bo‘lgan toklardan ko‘p bo‘lib, elektrotexnika uskunalariga xavfli bo‘lishi mumkin. bunday hodisalar tok rezonansi deyiladi. chastota rezonansi kuchlanish rezonansi formulasiga o‘xshab aniqlanadi. …

5 / 16

qo‘llaniladi. o‘zgaruvchan tok generatorlari sinxron generatorlar deb ham ataladi, chunki ular tok va kuchlanishni sinusoidal shaklda o‘zgaruvchi tarzda ishlab chiqaradi. o‘zgaruvchan tok generatorining asosiy qismlari: 1. stator – o‘ramlar joylashgan harakatsiz qism. 2. rotor – aylanuvchi qism bo‘lib, unda magnit maydon hosil qiluvchi magnitlar yoki elektr magnitlar joylashgan. 3. slip halqalar va cho‘tkalar – o‘zgaruvchan tokni tashqi zanjirga uzatish uchun xizmat qiladi. 4. tayanchlar va podshipniklar – rotorning aylanishini ta’minlaydi. 5. sovutish tizimi – generatorni qizib ketishdan saqlaydi. o‘zgaruvchan tok generatorlarining turlari: 1. sinxron generatorlar: · elektr stansiyalarida keng qo‘llanadi. · rotorning aylanish tezligi elektr tarmog‘i chastotasiga mos ravishda o‘zgaradi. 2. asinxron generatorlar: · shamol turbinalari kabi qayta tiklanuvchi energiya manbalarida ishlatiladi. · ularning ishlashi uchun tashqi quvvat manbai kerak bo‘ladi. amaliy qo‘llanilishi: · elektr stansiyalarida: issiqlik, gidro va atom elektr stansiyalarida asosiy elektr energiyasi manbai sifatida ishlatiladi. · qurilishda: ko‘chma generatorlar qurilish maydonchalarini elektr energiyasi bilan ta’minlaydi. · transportda: …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elektronika va sxemalar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali “kompyuter injiniring” fakulteti “elektronika va sxemalar” fanidan di-23-14 guruh talabasi toirov azizjonning 2-mustaqil ishi qabul qildi: urinov jamshid ortiqovich samarqand – 2024 mavzu: o’zgaruvchan tok zanjirining quvvati va quvvat koeffisienti. kuchlanish rezonansi. reja: i. kirish ii. asosiy qism 2.1- o‘zgaruvchan tok 2.2- o‘zgaruvchan tok zanjirida quvvat 2.3- elektr zanjirida rezonans 2.4- o‘zgaruvchan tok generatori iii. xulosa kirish oʻzgaruvchan tok (ac) zanjirlari zamonaviy elektr energetikasining ajralmas qismi boʻlib, u turli xil texnologik qurilmalar, elektr jihozlari va energetik tizimlar orqali keng qoʻllaniladi...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (805,1 КБ). Чтобы скачать "elektronika va sxemalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elektronika va sxemalar DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram