ko`chirma gap

PPTX 31 pages 29.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 31
shablon 3 ko`chirma gap. matn tarifi vatsnifi reja: ko`chirma gap 01 02 03 ko`chirma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi o`zlashtirma gap 04 05 matn xususiyatlari va turlari nutq uslublari va ularning turlari shams tabriziy har narsaning me’yori yaxshi. odobning esa ortig‘i sodda gap bitta predikativ asosdan, qoʻshma gap esa ikki va undan ortiq predika-tiv asosdan tashkil topadi. bir qancha turkiy tillarda, jumladan. oʻzbek tilida, qoʻshma gaplar qanday mazmun munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va intonatsiyasiga koʻra 3 asosiy turga boʻlinadi: bogʻlovchisiz qoʻshma gap; bogʻlangan qoʻshma gap; ergashgan qoʻshma gap qo`shma gap ergash gapli qo`shma gap turlari ega ergash gapli qo`shma gap kesim ergash gapli qo`shma gap aniqlovchi ergash gapli qo`shma gap to`ldiruvchi ergash gapli qo`shma gap hol ergash gapli qo`shma gap ma`lumki, ega ergash gap bosh gapdagi olmosh bilan ifodalangan egani izohlab, to'ldirib keladi. masalan: kim birovga chuqur qazisa, unga o‘zi yiqiladi. (maqol.) ergash gapda ega vaziyatida qo‘llangan kim so‘roq olmoshining …
2 / 31
n mas'uliyatni o’z ustiga olgan kema darg’asining buyrugi bilangina to’lqinlarni yorib dengizlar osha oladi to`ldiruvchi ergash gapli qo`shma gap hol ergash gapli qo`shma gap bosh gap tarkibida hol vazifasida qo’llangan ko’rsatish olmoshining ma’nosini izohlabkeluvchi yoki bosh gap orqali ifodalangan mazmunning sababi, maqsadi,payti, holati, miqdor-darajasi kabilarni ahglatuvchi gaplarga hol ergash gapli qo’shma gap deyiladi. ko`chirma gap so`zlovchi o`zgalarning nutqidan ikki xil usulda foydalanadi. ko`chirma gap shaklida birovning aynan keltirilgan gapi ko`chirma gap deyiladi. masalan: “intilganga tole yor”, -deydi xalqimiz. 2. o`zlashtirma gap shaklida birovning mazmuni saqlanib , shakli o`zgartirilgan gapi o`zlashtirma gapdir. masalan: xalqimiz intilganga tole yorligini ta`kidlaydi. ko`chirma gap so`zlovchi bazan o`z nutqida birovning aynan gapini keltiradi. birovning aynan keltirilgan gapi ko`chirma gap, so`zlovchining gapi muallif gapi deyiladi. muallif gapi va ko`chirma gapdan tashkil topgan qo`shma gapga ko`chirma gapli qo`shma gap deyiladi. ko`chirma gapli qo`shma gaplar doim ikki qismdan: muallif gapi va ko`chirma gapdan tashkil topadi. ko`chirma gapli qo`shma gap …
3 / 31
kirilgan gapi ko`chirma gap, mazmuni saqlanib shakli o`zgartirilgan gap o`zlashtirma gap hisoblanadi “qizim umring uzoq bo`lsin”,-dedi yo`lovchi. -ko`chirma gap. yo`lovchi qizga umri uzoq bo`lishini tiladi. -o`zlashtirma gap ko`chirma gapni o`zlashtirma gapga aylantirish o`zganing gapi ko`chirma gap orqali ham o`zlashtirma gap orqali ham berilishi mumkin. bunday vaqtda ko`chirma gap va o`zlashtirma gap ma`nodosh bo`ladi. ko`chirma gap quyidagi shakily o`zgarishlar orqali o`zlashtirma gapga aylantiriladi. darak gap shaklidagi ko`chirma gap kesimi tushim kelishigidagi sifatdosh va harakat nomi bilan ifodalangan to`ldiruvchiga, egasi qaratqich aniqlovchiga aylantiriladi. muallif gapining kesimi vazifasidagi dedi aytdi so`ziga almashtiriladi. muallif gapining egasi o`zlashtirma gap egasi bo`lib gap boshida keladi. masalan: “yoshlarimiz istiqboli-porloq”,- dedi o`qituvchimiz. o`qituvchimiz yoshlarimizning istiqboli porloqligini aytdi so`roq, buyruq shaklidagi ko`chirma gaplar darak shakliga aylantiriladi. masalan: “salima qanday o`qiyapti?”-deb so`radi onasi. - onasi salimaning qanday o`qiyotganini so`radi. ko`chirma gap tarkibidagi undov, kirishlar tushirib qoldiriladi. undalma chiqish kelishigidagi to`ldiruvchiga aylantiriladi. masalan: do`stim dedi:” xo`sh, bunday holda qanday chora ko`riladi?” …
4 / 31
; matnda gaplar mantiqiy jihatdan bog‘langan bo‘ladi; matn uchun uning mazmuniga mos sarlavha tanlash mumkin; to‘liq matn odatda boshlanish va yakunga ega bo‘ladi. hikoya tasviriy tavsifiy matnlarga bo‘linadi. turi matn har qanday og`zaki va yozma nutq parchasi matn (makro matn) hisoblanadi. matn mikromatnlarning o`zaro mazmuniy va gramatik bog`lanishidan hosil bo`ladi. . tariifi va tasnifi bir necha gaplarning o`zaro gramatik va mazmuniy bog`lanishidan tashkil topgan, mazmuniy yaxlitlikka ega bo`lgan qo`shma gaplarga nisbatan yirikroq yozma va og`zaki nutq parchasi mikromatn hisoblanadi. bir umumiy mavzu ostida birlashgan bir necha mikromatnlardan tashkil topuvchi yaxlit asar makromatn deyiladi. masalan a. qahhorning “o`g`ri” hikoyasida ishtirok etgan barcha mikromatnlar o`g`irlik umumiy mavzu ostida birlashgan. malumotnoma matn malumotnoma matnida bo`lib o`tgan voqea hodisa yoki mavjud holat haqida oddiy axborot berilgan. bunday matnda so`zlarning ko`chma manolaridan, tilning badiiy-tasviriy vositalaridan deyarli foydalanilmaydi. matn turlari so`zlovchi yoki yozuvchi tomonidan ijodiy ravishda bayon etilgan voqea hodisa oddiy va aniq bayon qilinadi. ijodiy …
5 / 31
iy uslub, rasmiy uslub, ommabop uslub, ilmiy uslub (ayrim darsliklarda so‘zlashuv uslubidan boshqa barcha uslublar kitobiy uslub degan umumiy nom ostida beriladi) demak, adabiy tilning ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida qo‘llaniladigan bir necha ko‘rinishlari mavjud. ana shunday ko‘rinishlari nutq uslublari hisoblanadi. adabiy tilning ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida qo‘llaniladigan ko‘rinishi nutq uslublari deyiladi. o‘zbek tilining nutq uslublarini o‘rganuvchi tilshunoslik bo‘limiga esa o‘zbek tili uslubiyati deyiladi. chistonlarni o‘qing, ular asosida she’riy asarlarning o‘ziga xos xususiyatlari haqida fikr yuriting. u nima, og‘zi bor ammo tishi yo‘q, og‘ziga ne tushsa qiyar, ishi yo‘q. barmoqni tekkizar bo‘lsang og‘ziga, changalin soladi, hech qo‘rqishi yo‘q. katta tuya — dumi yo‘q, ovqat uchun g‘ami yo‘q. daryodan suv ichadi, odamga rizq sochadi. ishonch qog‘ozi men, urganch akademik litseyining 2-bosqich talabasi o. ollo­berganov, menga litsey tomonidan ajratilgan mukofot pulini sinf­doshim a. do‘simovning olishi uchun ishonch bildiraman. a. do‘simovning tug‘ilganligi haqidagi guvohnomasi № тn 5891346. (imzo) o. olloberganov n a …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko`chirma gap"

shablon 3 ko`chirma gap. matn tarifi vatsnifi reja: ko`chirma gap 01 02 03 ko`chirma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi o`zlashtirma gap 04 05 matn xususiyatlari va turlari nutq uslublari va ularning turlari shams tabriziy har narsaning me’yori yaxshi. odobning esa ortig‘i sodda gap bitta predikativ asosdan, qoʻshma gap esa ikki va undan ortiq predika-tiv asosdan tashkil topadi. bir qancha turkiy tillarda, jumladan. oʻzbek tilida, qoʻshma gaplar qanday mazmun munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va intonatsiyasiga koʻra 3 asosiy turga boʻlinadi: bogʻlovchisiz qoʻshma gap; bogʻlangan qoʻshma gap; ergashgan qoʻshma gap qo`shma gap ergash gapli qo`shma gap turlari ega ergash gapli qo`shma gap kesim ergash gapli qo`shma gap aniqlovchi ergash gapli qo`shma gap to`l...

This file contains 31 pages in PPTX format (29.1 MB). To download "ko`chirma gap", click the Telegram button on the left.

Tags: ko`chirma gap PPTX 31 pages Free download Telegram