ацетилен углеводородларининг физикавий ҳоссалари

PPTX 16 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 16
ўзму кимё факультети 5141300-нефть ва газ кимёси йўналиши 3-курс талабалари учун “ацетилен углеводороджлари кимёси” фанидан маъруза машғулоти ўзму кимё факультети 5141300-нефть ва газ кимёси йўналиши 3-курс талабалари учун “ацетилен углеводороджлари кимёси” фанидан маъруза машғулоти мавзу: ацетилен бирикмаларнинг физик-кимёвий хоссалари и реакцияларнинг умумий механизми.. тузувчи: проф. с.э.нурманов режа: 1. ацетилен углеводородларнинг физикавий хоссалари 2. ацетилен углеводородларнинг кимёвий хоссаларини алоҳидалиги ацетилен углеводородларнинг физикавий хоссалари ацетилен углеводородларнинг гомологик қаторида биринчиси ва энг аҳамиятлиси ацетилендир. шунинг учун унинг асосий физик-кимёвий хоссаларини билиш зарур. улар қуйидагилардан иборат: наркотик таъсири туфайли хирургияда қўлланилади (нарцилен), молекуляр массаси 26,04, рангсиз газ, туйинмаган углеводородларга хос ҳидга эга, суюқланиш ҳарорати - 80,8 °с (р=1277 мм.симоб устуни), қаттиқ ҳолатдаги ацетиленни буғланиш ҳарорати -84,1 °с (760 мм), қайнаш ҳарорати - 83,8°с, суюқ ацетиленни зичлиги 0,463 кг/л (0°с, 26,3 атм.), газ ҳолатдаги ацетиленнинг зичлиги 1,1716 г/л (0°с, 760 мм), элементлардан ҳосил бўлиш иссиқлиги 58 ккал/мол, ёниш иссиқлиги 312 ккал/мол (p=const.), иссиқлик сиғими 0,313 …
2 / 16
ортлаш хусусияти ацетиленникига қараганда ҳам юқорироқ. энг кўп учрайдиган гомологларни айрим физик-кимёвий хоссалари 2-жадвалда келтирилган. ацетилен углеводородларнинг кимёвий хоссаларини алоҳидалиги ацетилен углеводородларнинг (шу жумладан ацетиленнинг) молекулапарини тўйинмаганлиги уларнинг кимёвий жиҳатдан жуда фаоллигини асосий омилидир. ушбу органик бирикмапардаги учбоғ (1 та σ- ва 2 та π-боғ) 3 жуфт валент электронлардан ташкил топган. бунда σ-боғни узиш учун 82 ккал/мол, 2 та бир-бирига перпендику-ляр жойлашган π-боғларни узишга эса 118 ккал/мол, яъни ҳар бир π-боққа 59 ккал/мол энергиядан тўғри келади. реакция вақгида я-боғлар осон узилади ва натижада қўшбоғ тутган ёки тўйинган бирикмалар ҳосил бўлади. ундан ташқари ацетилендаги ва унинг rc≡ch таркибли гомологларидаги водород атоми (учинчи валент ҳолатидаги угле¬род атоми билан бириккан) осон протонланади, яъни уларга кислотали хоссани беради. ушбу келтирилган сабабларга биноан ацетилен углеводородлар ўрин олиш, бирикиш, конденсацияланиш, полимеризацияланиш каби реакцияларга осон киришади. шуни ҳам алоҳида таъкидлаш жоизки, ацетилен ва унинг rc≡ch таркибли гомологларининг кислотали хоссаларини анча юқорилиги бундай углеводородлар учун кутилмаган ҳолдир. масалан, …
3 / 16
родида карбоксил гуруҳ бўлса, ундаги водороднинг ҳаракатчанлиги худди шундай этилен углеводородникидан анча катта. с≡с нинг π-боғлари узилишга анча мойил, шу сабабли уларда бирикиш реакциялари, ўз-ўзи билан конденсацияланиш ёки полимеризацияланиш реакциялари кетади. маълумки ион бирикишларда с≡с боғ электрофил реагентлар билан осон, нуклеофиллар билан эса анча қийин таъсирлашади. с≡с боғ эса, аксинча, электрофиллар (галогенлар, перкислоталар, озон ва бошқалар) билан қийин, лекин нуклеофиллар (сув, спиртлар, аминлар ва бошқалар) билан осон реакцияга киришади. чунки с≡с боғда электронлар зичлиги юқори ва улар таъсир қилиш учун очиқ, яъни элек­трофил ҳужумни осонлаштиради. лекин с≡с боғда бундай ҳужум қийин кечади. унинг сабаблари қуйидагича тахмин қилинади: ямр - спектр маълумотларига биноан с≡с боғнинг электронлари молекула ўқи атрофида делокаллашган, яъни цилиндр кўринишида жойлашган. шу сабабли электрофил реагент таъсирлашиши учун аввал боғнинг электрон жуфтларидан бири локалланиши керак, яъни с≡с боғ электрон булути электрон жуфтларига парчаланиши зарур. с=с боғда эса, аксинча, электрон жуфтлари бошдан локаллашган. с≡с даги валент электронларни сони бироз кам …
4 / 16
, кобальт, рух ва бошқаларга газ ҳолидаги ацетилен таъсир қилганда уларнинг ацетиленидлари ҳосил бўлади. масалан, мис билан: hc≡ch+2cu →cu-c≡c-cu+h2 бундайбирикмаларайниқсақуруқҳолдажудаҳампортловчи. ацетиленваr-с≡chкумушёкимисгидроксидинингамми- аклиэритмасигатаъсирэттирилса, ацетиленидлар (ёкиацетилидлар) чўкмагатушади: hc≡ch+2[ag(nh3)2]+oh- →agc≡cag+4nh3+2h2о rc≡ch+[ag(nh3)2]+oh- → rc≡cag+2nh3+h2о hc≡ch+2[cu(nh3)2]+oh-→ cuc≡ccu+4nh3+2h2о rc≡ch+[cu(nh3)2]+оh-→rc≡ccu+2nh3+h2о алкилмагний галогенид таъсирида протонланган водород ал­кил радикали билан бирикиб, алканга айланади ва с≡с боғ тутган магний органик бирикма ҳосил бўлади: hc≡ch+2ch3mgi→ imgc≡cmgi+2ch4 rc≡ch+ch3mgi → rc≡cmgi+ch4 натрийнинг суюқ аммиакдаги эритмаси таъсирида водород натрийга алмашади: 2hc≡ch+2na(nh3) → 2hc≡cna+2nh3+h2 hc≡ch+2na(nh3) →naс≡cna+2nh3+h2 2rc≡ch+2na(nh3) → 2rc≡cna+2nh3+h2 ҳаракатчан водород ҳисобига бир қатор муҳим конденсация реакциялари кетади: а) кон ёки naoh иштирокида (диэтил эфир муҳитида), 5-10°с да ацетилен кетонлар билан реакцияга киришиб, этинил гуруҳи ушла­ган учламчи спиртларни ҳосил қилади (фаворский): ёки альдегидлар билан иккиламчи спиртларни беради (реппе): формальдегид билан эса бирламчи спиртни (пропаргил спирт) ҳосил қилади: бу реакцияларда яна қўшимча модда–гликолларҳам синтез бўлади. б) ацетиленни альдегид ва кетонлар билан сu2с2 (мис ацетиленид) иштирокидаги реакциясида, асосан, гликоллар олинади (реппе). масалан, уни формальдегид билан реакциясида (90-95°с, …
5 / 16
билан ишқорлар иштирокида, масалан, кон таъсиридаги реакциялари қуйидаги механизм билан кетади деб тахмин қилинади: нс≡сн+кон↔нс≡ск+н2о hc≡ck+rcor' ↔hc≡cc(ok)rr’ hc≡cc(оk)rr'+h2о↔ hc≡cc(oh)rr'+koh жараёндабирқаторқўшимчареакцияларҳамкетишимумкин: нс ≡ сн + 2кон ↔ кс ≡ ск + 2н20 кс = ск + 2rcor' ↔rr'c(ok)c≡cc(ok)rr' rr'c(ok)c≡cc(ok)rr'+2h2о↔rr'c(oh)c≡cc(oh)rr'+2koh альдегидларбиланреакциялардақўшимчамоддасифатидаянамаҳсулотларҳамолинади. тўйинмаган альдегидлар таркибли полимер винилацетилен ҳам альдегид ва кетонлар билан ацетилен каби реакцияга киришиб, винилэтинилкарбиноллар ҳосил қилади. жараёнлар гриньяр реактиви иштирокида ёки кон таъсирида кетади. маса­лан, альдегидбилан: ёки кетонлар билан: винилэтинилкарбиноллар елимлар сифатида («назаров елими», «бальзамин») техникада кўп соҳаларда ишлатилади. уларнинг баъзи бир хоссалари қуйидаги жадвалда келтирилган. номи формуласи тқайн., °с/мм.с.у. d420 г/см3 nd20 пентин-2-ен- 4-ол-1 сн2=снс≡ссн2он 59/12 0,9427 1,4940 гексин-3-ен- 1-ол-5 сн2=снс≡ссн(он)сн3 64/18 0,9160 1,4865 2-метилгексин- 3-ен-5-ол-2 сн2=снс≡сс(он)(сн3)2 52-53/10 0,8925 1,4786 1-(2-гидрокси- фенил)-бутин- 1-ен-3 сн2=снс≡cc6h4oh 1 102-103/10 0,9837 1,5180 3-жадвал винилэтинилкарбиноллар ва уларнинг айрим физик-кимёвий хоссалари эътиборингиз учун рахмат! image5.png image6.png image7.png image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ацетилен углеводородларининг физикавий ҳоссалари"

ўзму кимё факультети 5141300-нефть ва газ кимёси йўналиши 3-курс талабалари учун “ацетилен углеводороджлари кимёси” фанидан маъруза машғулоти ўзму кимё факультети 5141300-нефть ва газ кимёси йўналиши 3-курс талабалари учун “ацетилен углеводороджлари кимёси” фанидан маъруза машғулоти мавзу: ацетилен бирикмаларнинг физик-кимёвий хоссалари и реакцияларнинг умумий механизми.. тузувчи: проф. с.э.нурманов режа: 1. ацетилен углеводородларнинг физикавий хоссалари 2. ацетилен углеводородларнинг кимёвий хоссаларини алоҳидалиги ацетилен углеводородларнинг физикавий хоссалари ацетилен углеводородларнинг гомологик қаторида биринчиси ва энг аҳамиятлиси ацетилендир. шунинг учун унинг асосий физик-кимёвий хоссаларини билиш зарур. улар қуйидагилардан иборат: наркотик таъсири туфайли хирургияда қўлланилади ...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (1,3 МБ). Чтобы скачать "ацетилен углеводородларининг физикавий ҳоссалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ацетилен углеводородларининг фи… PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram