туташган аренлар

DOCX 152,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1678524470.docx туташган аренлар туташган аренлар режа: 1. ароматик углеводородлар тугрисида тушунча. 2. ароматик углеводородларнинг табиий манбалари. 3. бензолнинг молекуласининг тузилиши. 4. э.хюккелнинг ароматиклик коидаси. 5. аренларнинг гомологик катори. хулоса фойдаланилган адабиётлар ароматик углеводородлар тугрисида тушунча ароматик углеводородлар систематик номенклатурага кура аренлар деб хам юритилади. аренлар синфининг дастлабки вакиллари табиатда учрайдиган махсулотлардан ажратиб олинган булиб, хушбуй хидга эга. шунинг учун улар ароматик (хушбуй) углеводородлар деб юритилган. кейинчалик бу моддалар таркибида бензол ядроси мавжудлиги аникланди. демак, ароматик углеводородлар молекуласи таркибида бензол халкасини саклаган бирикмалардир. ароматик углеводородларнинг табиий манбалари- нефтдан, тошкумир смоласидан ва кокс газидан олинади. нефтдан олиш. нефт ароматик углеводородларнинг асосий табиий манбаи хисобланади. урта осиедаги нефтлар таркибида 40-60% га кадар микдорда ароматик углеводородлар бор. ароматик углеводородларни мумкин кадар куп микдорда олиш учун нефтни иккиламчи кайта ишлаш жараенида каталитик риформинг жараенидан фойдаланилади. бу жараенда бензин фракцияларини 500ос да , босим остида алюминий-кобальт еки платина катализаторлари иштирокида киздирилади. натижада асосан бензол, толуол ва …
2
оласи таркибида юздан ортик бирикмалар бор. уларнинг асосий кисми ароматик хоссага эга булган моддалардир. тошкумир смоласини фракцияларга ажратиб хайдаш йули билан бензол гомологлари, нафталин, антрацен, фенантрен ва бошкалар, щунингдек, кислородли ароматик бирикмалар: фенол, крезоллар, азотли моддалар – пиридин, хинолин ва бошкалар ажратиб олинади. кокс газидан олиш. тошкумир курук хайдалганда ажралиб чикадиган махсулот кокс газининг конденсаланиши натижасида хосил буладиган енгил мойлар таркибида 60% гача ароматик углеводородлар булади. енгил мойдан бензол, толуол ва бошка моддалар ажратиб олинади. хозирги вактда бензолнинг куп кисми шу усулда олинмокда. бундан ташкари кокс газидан кимевий хом аше сифатида хам киме саноатида кенг фойдаланилади. бензол молекуласининг тузилиши ароматик углеводородларнинг энг мухум вакили булиб бензол с6н6 хисобланади. бензол молекуласи 6 атом углерод ва 6 атом водороддан иборат булиб, олти аъзоли халкани хосил килади. бензол молекуласини куйидаги формула (кекуле, 1858 й) буйича тасвирлаш кабул килинган: сн // \ нс сн │ ║ ёки нс сн \\ / сн лекин бу …
3
оддий ва кушбоглар йук,балки углерод атомлари орасида бог хосил килувчи элекронлар атомлар уртасида бир хил таксимланган.бензол молекуласи эса симметрик тузилишга эга.бензол халкасидаги углерод-углерод бог орасидаги масофа 0,140 нм га тенг.агар алканларда углерод атомлари орасидаги масофа 0,154 нм га,алкенларда 0,134 нм га тенглигини хисобга олсак,бензол халкасидаги углерод атомлари орасидаги боглар оддий бог хам,куш бог хам эмаслиги куринади. агарда бензол халкасини учта оддий с – с боги, учта с = с кушбоги ва олтита с – н богларидан иборат деб каралса, унинг хосил булиш энергияси 3.81 + 3.147 + 6.99 = 1278 ккал/моль га тенг булиши керак эди. лекин унинг хосил булиш энергияси 1.314 ккал/мольга тенгдир. бу ортикча 1314 – 1278 = 36 ккал/моль энергия электронларнинг делокалланиш энергиясидир. бу энергия бензол халкасининг резонанс энергияси хам дейилади. электрон булутларининг делокалланиши система баркарорлигини оширади. шу сабабли хам бензол бирикиш реакцияларига кийин киришади ва оксидловчилар таъсирига баркарордир. хюккелнинг ароматиклик коидаси 1931 йилда э.хюккель квант-механик хисоблашлар …
4
и ва хоказо. моноалкил бензолларнинг изомерлари булмайди,чунки бензол молекуласидаги барча углерод атомлари тенг кийматлидир.диалкил бензоллар молекулада радикалларнинг жойлашишига кура учта изомерга эга булади.агар алкил гурухлар енма-ен жойлашган булса,орто хосила,битта углерод атоми билан ажратилган булса,мета-хосила ва нихоят,алкил гурухлар бензол халкасидаги икки углерод атоми билан ажратилган булса, пара-хосила вужудга келади. r r r r r r орто-холат мета - холат пара - холат бензолнинг с6н8 таркибли биринчи гомологи - толуол факат битта структура формулага эга ch // \ hc c – ch3 hc ch \\ / ch метилбензол (толуол) с8н10 таркибли гомологи эса туртта изомер шаклда мавжуд булиши мумкин: c2h5 ch3 ch3 этилбензол 1,2-диметилбензол (о-ксилол) сн3 сн3 сн3 сн3 1,3-диметилбензол 1,4-диметилбензол (м-ксилол) (п-ксилол) бензолнинг бир валентли радикали с6н5- фенил деб аталади, ароматик углеводородларнинг радикаллари умуман ариллар дейилади. ароматик углеводородларнинг водороди алмашинган хосилаларини одатда бензол хосилалари деб номланади ва бу бирикмалардаги уринбосарларнинг турган урни (орто-,мета-,пара-) курсатилиб радикал номига кушиб укилади. айрим бензол гомологлари …
5
нг мохияти бензолга галогеналкиллар еки туйинмаган углеводородлар таъсир эттириб (катализаторлар иштирокида),бензол хосилаларини олиш. катализаторлар сифатида сувсиз алюминий хлорид ишлатилади: c2н5 alcl3 + с2h5сl → + hcl бензол этилбензол фридел-крафтс реакцияси механизми анча мураккаб.бунда оралик махсулот сифатида алюминий хлориднинг комплекс бирикмаси хам хосил булади. 3.вюрц-фиттиг усули.ароматик галоидли бирикма ва галоидалкил аралашмасига натрий таьсир эттириб,тегишли бензол гомо логи олиш: с6н5сl + 2na + cl – c2h5 → с6н5с2н5 + 2nacl 4. ароматик карбон кислоталарнинг тузларига уювчи натрий таъсир эттириб олинади. с6н5coona + naoh → c6h6 + na2co3 фойдаланиладиган адабиетлар 1.м.м.хасанов, а.саттикулов органик химия ”узбекистон ”1996 110-117 бет. 2.р.ю.юнусов органик киме ”узбекистон ”1995 181-185 бет. 3.ю.р.хакимов органик химия ”укитувчи ”1988 79-85 бет. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "туташган аренлар"

1678524470.docx туташган аренлар туташган аренлар режа: 1. ароматик углеводородлар тугрисида тушунча. 2. ароматик углеводородларнинг табиий манбалари. 3. бензолнинг молекуласининг тузилиши. 4. э.хюккелнинг ароматиклик коидаси. 5. аренларнинг гомологик катори. хулоса фойдаланилган адабиётлар ароматик углеводородлар тугрисида тушунча ароматик углеводородлар систематик номенклатурага кура аренлар деб хам юритилади. аренлар синфининг дастлабки вакиллари табиатда учрайдиган махсулотлардан ажратиб олинган булиб, хушбуй хидга эга. шунинг учун улар ароматик (хушбуй) углеводородлар деб юритилган. кейинчалик бу моддалар таркибида бензол ядроси мавжудлиги аникланди. демак, ароматик углеводородлар молекуласи таркибида бензол халкасини саклаган бирикмалардир. ароматик углеводородларнинг табиий манбалар...

Формат DOCX, 152,4 КБ. Чтобы скачать "туташган аренлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: туташган аренлар DOCX Бесплатная загрузка Telegram