o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish

PPTX 12 стр. 307,4 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 307,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

презентация powerpoint mavzu: o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish 1 sanoq sistemasi haqida tushuncha. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. o’nlik sanoq sistemasida son yozuvi. o’nlik sanoq sistemasida sonlarni taqqoslash m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi reja: sanoq sistemalari haqida tushuncha. insoniyat paydo bo’lib, madaniyat darajasi ancha yuqori bo’lgan davrdan boshlab yozuv paydo bo’lgan. bunda dastlab nima haqida gap yuritilayotgan bo’lsa, shu narsa yoki tushunchaning tasvirini beradigan rasmlardan foydalanilgan. keyinchalik rasmlar o’rniga maxsus belgilar va nihoyat asta-sekinlik bilan harflar, so’ng raqamlar paydo bo’lgan. avvaliga sonlar chiziqchalar yoki tugunchalar yordamida belgilangan. so’ng ko’p miqdordagi belgilarni guruhlash ehtiyoji tug’ilgan. odamlar qo’lllaridagi barmoqlari yordamida sanaganlari uchun belgilar 10 talab, ba’zan 20 talab (oyoq va qo’ldagi barmoqlarning soniga ko’ra) guruhlangan va bu guruhlar alohida belgi bilan belgilangan. shu tariqa har bir xalqning sonlarni yozish uchun o’z sanoq sistemasi vujudga kelgan. sanoq sistemasi deb, sonlarni yozish, o’qish …

2 / 12

qilingan. shunday sanoq sistemalari ham borki, unda bir xil raqamlar sonning yozuvida qaysi o’rinda joylashishidan qat’i nazar, doim bir xil ma’noni anglatadi. bunday sanoq sistemalari nopozitsion sanoq sistemalari deb yuritiladi. rim sanoq sistemasi nopozitsion sanoq sistemasiga misol bo’ladi. i, ii, iii, v, x, l, c, d, m kabi belgilar yordamida yozish rimliklar tomonidan kiritilgan bo’lib, sonlar i — bir, ii — ikki, iv- to’rt, vi — olti, xi - o’n bir, xl — qirq, xc — to’qson va hokazolar ko’rinishda yozilgan. masalan, xxxix — o’ttiz to’qqiz, bunda, x belgi barcha o’rinlarda o’nni, i belgi esa birni anglatadi. rim sanoq sistemasida kichik qiymat bildiruvchi belgi katta qiymatli belgidan oldin (chapda) yozilsa, sonning qiymati belgilar qiymatlarini ayirib topilgan, agar belgilar qiymatlari chapdan o’ngga kamayib borish tartibida yozilsa, son qiymati belgilarning qiymatlarini qo’shib topilgan. xxiii = 10 + 10 + 1 + 1 + 1 = 23. gap shundaki, qadimgi vaviliоnliklar yozish uchun …

3 / 12

ngan. al-хоrazmiy o`zining bоshqa kitоbida hindistоnda kashf qilingan hind arifmеtikasini, ya’ni o`nli sanоq sistеmasini yoritdi. uch yuz yil kеyin, ya’ni xii asrda u lоtin tiliga tarjima qilindi va bu kitоb butun yеvrоpa хalqlari uchun arifmеtikadan birinchi darslik bo`lib qоldi. natijada yеvrоpa mamlakatlarida arab davlatida yashagan muallif yozgan kitоb bo`yicha o`nli sanоq sistеmasi o`rganilgani uchun o`nli sistеmadagi arab raqamlari dеyila bоshlandi. bu esa nоto`g`ridir. xii asrdan bоshlab garbiy yеvrоpada uzоq davоm etgan turg`unlikdan so`ng matеmatikaga qiziqish uyg`оndi, bunga savdо-sоtiqning kеngayishi sabab bo`ldi . rus fanining rivоjlanishida lеоntiy filippоvich magniskiy tоmоnidan yozilgan «arifmеtika sirеch nauka chislitеlnaya» kitоbi muhim rоl o`ynadi. bu kitоb pyotr i davrida 1703-yilda slavyan tilida nashr qilindi, ammо undagi hamma hisоblashlar o`nli sanоq sistеmasida bajarilgan edi. bu kitоb uzоq vaqt barcha ilm kishilari uchun eng zarur kitоb bo`lib qоldi, chunki bu kitоbda nafaqat matеmatikaga оid matеriallar, balki astrоnоmiya, navigasiya va bоshqa fanlarning ba’zi bir bo`limlari haqida ma’lumоtlar bоr edi. …

4 / 12

dan iborat nomerlashda qo’llanadi, masalan: lotoreya, pasport, avtomobil nomerlarida. n = an • 10n + an-1 10n-1 + ... + a2 • 102 + a1 • 10 + a0 son berilgan bo’lsa, uni n = ko’rinishda yozish mumkin. son yozuvidagi chiziq uni harfiy ko’paytmadan farqlash uchun chiziladi. o’nlik sanoq sistemasida sonlarni taqqoslash. o’nlik sanoq sistemasida sonlarni taqqoslash quyidagicha amalga oshiriladi. va sonlar berilgan bo’lsin. quyidagi n < k; n = k, an< bn, shartlardan biribajarilsa, a < b bo’ladi. nazorat savollari. sanoq sistemasi haqida nimalar bilasiz. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari deganda nimani tushunasiz. o’nlik sanoq sistemasida sonlar qanday ifodalanadi. o’nlik sanoq sistemasida sonlarni taqqoslang. e’tiboringiz uchun rahmat image1.wmf image2.png image3.png image4.png oleobject1.bin image5.png image6.png ñññ ñññ ñññ /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish"

презентация powerpoint mavzu: o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish 1 sanoq sistemasi haqida tushuncha. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. o’nlik sanoq sistemasida son yozuvi. o’nlik sanoq sistemasida sonlarni taqqoslash m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi reja: sanoq sistemalari haqida tushuncha. insoniyat paydo bo’lib, madaniyat darajasi ancha yuqori bo’lgan davrdan boshlab yozuv paydo bo’lgan. bunda dastlab nima haqida gap yuritilayotgan bo’lsa, shu narsa yoki tushunchaning tasvirini beradigan rasmlardan foydalanilgan. keyinchalik rasmlar o’rniga maxsus belgilar va nihoyat asta-sekinlik bilan harflar, so’ng raqamlar paydo bo’lgan. avvaliga sonlar chiziqchalar yoki tugunchalar yordamida belgilangan. s...

Этот файл содержит 12 стр. в формате PPTX (307,4 КБ). Чтобы скачать "o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'nli sanoq sistemasini targ'ib… PPTX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram

o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "o'nli sanoq sistemasini targ'ib qilishda m. xorazmiyning roli. m.xorazmiy hayoti va ilmiy merosi haqida ma'lumot olish"

Похожие файлы