abu mansur al-moturudiy, qaffol ash-shoshiy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sinolarning hayoti va ilmiy merosi

DOCX 23 sahifa 50,7 KB Bepul yuklash

23 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 50,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 23

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 23

5-mavzu: abu mansur al-moturudiy ,qaffol ash-shoshiy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sinolarning hayoti va ilmiy merosi. 1. abu mansur al-moturidiy – buyuk kalom imomi va fiqh allomasi. 2. imom abu mansur al-moturidiyning ta’limoti haqida. 3. qaffol ash-shoshiyning hayoti va faoliyati 4. qaffol ash-shoshiyning ilmiy merosi. 5. abu rayhon beruniyning hayoti. 6. abu rayhon beruniyning ilmiy faoliyati. 7. abu ali ibn sino – ulug‘ qomusiy alloma. 8. abu ali ibn sinoning ilmiy merosi. tayanch so‘z va iboralar: moturidiy, somoniylar, muhaddis, kalom, “kitob at – tavhid” “ta’vilot al-qur’on ”, «katta», «ulug‘»,fiqh, hadis, usul, tilshunoslik, «shua’b al-imon», «osor al-boqiya», «mineralogiya, «geodeziya», «mas’ud qonuni» («al-qonun al-mas’udiy»).tibbiyot, al-qonun, "kitob ul-insof", "kitob lison ul-arab", "salomon va ibsol","kitob un-najot". 6-mavzu. abu rayhon beruniy xorazm ma’mun akademiyasining raisi. abu ma’lumki, yurtimizdan azal-azaldan ko‘plab buyuk allomalar yetishib chiqqanlar. ayniqsa, o‘rta asrlarda (ix—xii) o‘z kashfiyotlari va ta’limotlari bilan jumlai jahonni lol qoldirgan yuzlab ulug‘ allomalar samarali faoliyat ko‘rsatganlar. …

2 / 23

‘z davrining yetuk allomasi bo‘lib yetishishida ustozlarining hissasi katta bo‘lgan. uning ustozlari jumlasidan o‘z davrining taniqli olimlaridan abu nasr amad ibn al-abbos ibn al husayn al-iyodiy, abu bakr ahmad al-juzjoniy, nusayr ibn yahya al-balxiy, muhammad ibn muqotil ar-roziylarni (u ray shahrining qozisi bo‘lgan) ko‘rsatish mumkin. imom al-moturidiyniig shogirdlari va izdoshlari ko‘p bo‘lib, ulardan abu is’hoq ibn muhammad ibn ismoil, abu-l-hasan ali ibn sayyid ar-rustag‘foniy, abu muhammad abu-l-karim ibn muso ar-pazdaviy, abu-l-lays as-samarqandiy, abu-l-hasan al-pazdaviy, abu-l-yisr al-pazdaviy, abu-l-mu’in an-nasafiy, as-safar al-buxoriy, najmiddin umar an-nasafiy, as-sabuniy al-buxoriy, umar al-hanafiylarni zikr etish mumkin. moturidiya ta’limotining taraqqiy etishiga hissalarini qo‘shgan imom al-moturidiy shogirdlarining eng taniqlilaridan biri abu-l-mu’in an-nasafiy bo‘lib, u o‘z asarlarida, ayniqsa, «tabsirat al-adilla» («dalillar tilga kirganda») nomli tasnifida imom al-moturidiy va uning ta’limoti haqida ko‘p muhim ma’lumotlarni keltiradi. imom abu mansur al-moturidiy haqida yozgan tarixchilar uning tabarruk nomini xilma-xil yuksak va sharafli laqablar bilan bezab zikr qilganlarki, ehtimol, butun musulmon olamidan chiqqan …

3 / 23

e’tirof etgan buyuk mutafakkir alisher navoiy hazratlari ham o‘zining «nasoyim ul-muhabbat» nomli mashhur asarida: «shayx abu mansur al-moturidiy o‘z zamonining a’lam ulamosi ermish. ul vaqt ulamosi alarni «sulton al-muizzin» dyer ermishlar. zohir va botin ulumlari bila orosta ermishlar», deb lutf qilgan edilar. bu o‘rinda taniqli tarixchi at-tamimiyning ul zoti sharif haqida yozganlariga ham e’tibor qiling: «imom al-moturidiy o‘z zamonasining eng buyuk allomalaridan biri sifatida tan olinib, barcha uning ilmiyu ma’rifatiga iqtido qilib, uning ta’limoti ziyosini ko‘zlariga to‘tiyo sifatida surtganlar. shu bois imom al-moturidiy nafaqat unga xayrixoh kishilar, balki raqiblari nazdida ham «imom ahl as-sunna va-l-jamoa», «imom al-hudo» («rushdi hidoyatga boshlovchi imom») degan eng oliy unvonga sazovor bo‘lib, kalom ilmida o‘ziga xos bir mo‘jiza sifatida dovrug‘i doston bo‘lgan». kezi kelganda aytish kerakki, sunniy oqimida kalom ilmining yana bir yirik namoyandasi imom al-ash’ariydir va uning ta’limoti al-ash’ariya nomi bilan mashhur. bu ikkala yirik alloma, bir davrda yashagan bo‘lsalar-da, adabiyotlarda ular bir-birlarini yaqindan …

4 / 23

quyidagilardir: «kitob al-jadal» («dialektika haqida kitob»), «kitob moaxaz ash-shari’a» («shariat asoslari manbai»). shu bilan birgalikda, kalom ilmining turli masalalari va to‘g‘ri yo‘ldan adashgan har xil oqimlarga raddiyalar bildirishga bag‘ishlangan asarlar imom al-moturidiy ijodining asosini tashkil qiladi. ulardan «kitob at-tavhiyd», «kitob al-maqolot», «kitob radd a’lo-l-karomita», «kitob bayon vahm al-mu’tazila», «kitob radd usul al-xamsa li-abi muhammad al-bohiliy», «kitob radd avoil al-adillat li-l-ka’biy», «kitob va’id al-fussoq li-l-ka’biy», «kitob radd tahziyb al-jadal li-l-ka’biy», «kitob radd al-imomat li-ba’z ra-vofiz» kabilarni ko‘rsatish mumkin. ushbu asarlardan «kitob at-tavhiyd» kalom ilmiga oid eng dastlabki asar hisoblanib, unda mu’tazila va boshqa oqimlarning noto‘g‘ri nuqtai nazarlari tanqid ostiga olingan. imom al-moturidiyning boshqa bir yirik asari «ta’vilot ahli as-sunna» yoki «ta’vilot al-qur’on» deb ataladi. mazkur asarning ilmiy va amaliy ahamiyati juda katta bo‘lib, u ahli sunna ulamolari tomonidan qur’oni karimni sharhlash (ta’vil) bo‘yicha qilingan dastlabki jiddiy urinish bo‘lib, bu sharh aql va naql nuqtai nazaridan amalga oshirilganligi bilan ajralib turadi. boshqacha …

5 / 23

tgan, ya’ni uning harakatlari azaldan taqdir etib qo‘yilgan bo‘lsa-da, insonning ba’zi ishlarga sohib ixtiyorligini ham bergandir. bu ishlarni imom al-moturidiy «af’oli ixtiyoriy, ya’ni insonda iroda erkinligi mavjud» deb ataydi. imom al-moturidiy hazratlarining bundan o‘n bir asr muqaddam aytgan bu ajoyib fikri bugungi kunda ham g‘oyatda dolzarb bo‘lib, inson aql-zakovati va tafakkurining imkoniyatlari cheksiz, uning o‘z xatti-harakatlari uchun esa javobgar ekanligiga ishoratdir. alloma faoliyatida, yuqorida aytilganidek, muborak islom dinimizning hayotbaxsh mazmun-mohiyatini ravshan talqin qilish, turli bid’at va xurofotlarga botgan guruh va toifalarga qarshi kurash alohida o‘rin egallaydi. shu nuqtai nazardan ham imom al-moturidiy ilgari surgan g‘oyalar bugungi kunda ham g‘oyatda dolzarb bo‘lib, nafaqat ilmiy, balki katta amaliy ahamiyatga ham ega. imom al-moturidiyning o‘ziga xos ta’limotini o‘rganish uchun olimlarimiz oldida katta imkoniyatlar mavjud. chunonchi, allomaning asosiy asarlari qo‘lyozmalari va ularga yozilgan ba’zi sharhlar nafaqat misr, turkiya, hindiston, angliya kabi mamlakatlarda, balki respublikamizdagi qo‘lyozmalar xazinasida ham saqlanadi. mavridi kelganda zo‘r mamnuniyat bilan aytish …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"abu mansur al-moturudiy, qaffol ash-shoshiy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sinolarning hayoti va ilmiy merosi" haqida

5-mavzu: abu mansur al-moturudiy ,qaffol ash-shoshiy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sinolarning hayoti va ilmiy merosi. 1. abu mansur al-moturidiy – buyuk kalom imomi va fiqh allomasi. 2. imom abu mansur al-moturidiyning ta’limoti haqida. 3. qaffol ash-shoshiyning hayoti va faoliyati 4. qaffol ash-shoshiyning ilmiy merosi. 5. abu rayhon beruniyning hayoti. 6. abu rayhon beruniyning ilmiy faoliyati. 7. abu ali ibn sino – ulug‘ qomusiy alloma. 8. abu ali ibn sinoning ilmiy merosi. tayanch so‘z va iboralar: moturidiy, somoniylar, muhaddis, kalom, “kitob at – tavhid” “ta’vilot al-qur’on ”, «katta», «ulug‘»,fiqh, hadis, usul, tilshunoslik, «shua’b al-imon», «osor al-boqiya», «mineralogiya, «geodeziya», «mas’ud qonuni» («al-qonun al-mas’udiy»).tibbiyot, al-qonun, "kitob ul-insof", "kitob lis...

Bu fayl DOCX formatida 23 sahifadan iborat (50,7 KB). "abu mansur al-moturudiy, qaffol ash-shoshiy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sinolarning hayoti va ilmiy merosi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: abu mansur al-moturudiy, qaffol… DOCX 23 sahifa Bepul yuklash Telegram