biotsenozning tasnifi

PPT 46 стр. 16,6 МБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 16,6 МБ

Тип файла PPT

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

презентация powerpoint mavzu:biotsenozlar ekologiyasi reja: 1.biotsenozning tasnifi. 2.biotsenozdagi organizmlar guruxi va ularning funksiyasi. 3.jamoadagi organizmlar. 4.yirtqich-o'lja, parazit xoʻjayin munosabatlari. . biotsenoz - bu lotin tilidan olingan so‘z bo‘lib, "bios" - hayot, "senoz" - umumiy, deb tarjima qilinadi. "biotsenoz" terminini nemis biologi myobius k. tomonidan 1877-yilda berilgan. bu o‘simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlarning birgalikda yashashini ifodalab, bunday yashash ma’lum er yoki suv havzasida uchrashi mumkin. biotsenozdagi organizmlar o‘zaro va abiotik muhitga bog‘liqdir. biotsenoz egallab turgan muhit biotop deb ataladi, biotop - biotsenozning yashash muhitidir (bu lotincha so‘z bo‘lib, "bios" - hayot, "topos" - yashash joyi demakdir). yer yuzidagi biotsenozlar ko‘p yarusli bo‘lib, ular har xil balandliklarda, vertikal joylashgan qatlamlarga ega. masalan, o‘rmonlarda daraxtning ildizi va tanasining joylashishiga qarab bir necha yaruslar ajratish mumkin: 1. daraxtlar. 2. butasimon o‘simliklar va yosh daraxtlar. 3. o‘tsimon o‘simliklar va butachalar. 4. moxlar. har bir yarusdagi o‘simlik, umurtqali va umurtqasiz hayvonlar o‘rtasida kuchli bog‘lanish kuzatiladi. biotsenozdagi tirik …

2 / 46

xil hashoratlar bilan ovqatlanadi, asalarilar o‘simliklarning gullaridan nektar oladi, (ular o‘simliklar oilan bevosita munosabatda bo‘ladi), chunki o‘simliklar asalarilarga ovqat tayyorlab beradi. topik bog‘lanishlar - bir organizm hayoti boshqa bir organizmning yashash sharoitida kelib chiqadigan fizikaviy va kimyoviy o‘zgarishlarga sababchi bo‘ladi, masalan: o‘simliklar boshqa organizmlarga ularning hayot muhitni o‘zgartish orqali ta’sir ko‘rsatadi. o‘simliklar jamoasi yer yuzida issiqlikning taqsimlanishi va mikroiqlim shakllanishida muhim rol o‘ynaydi. topik va trofik bog‘lanishlar biotsenoz hayotida katta rol o‘ynaydi va biotsenoz hayotining asosini tashkil qiladi. har xil organizmlar orasidagi bog‘lanishlar mana shu topik va trofik bog‘lanishlar orqali amalga oshadi va organizmlarning jamoada bog‘lanishiga sabab bo‘ladi. forik bog‘lanishlar - bir turning tarqalishida boshqa bir turning qatnashuvidir. bunda asosiy rolni hayvonlar o‘ynaydi. hayvonlar yordamida o‘simliklarning urug‘lari, sporalari va changlari tarqaladi. hayvonlar o‘simliklar urug‘larini passiv va aktiv yo‘llar orqali tarqatishi mumkin. passiv yo‘l orqali tarqalishiga misol qilib hayvonlarning to‘satdan o‘simliklarga tegib ketishi va ularning urug‘larini o‘ziga yopishtirib olib beixtiyor tarqatishini …

3 / 46

a anorganik komponentlar birligida, modda almashinuvini amalga oshiradi. shu tarzda ekologik sistema tashkil topadi. "ekosistema» tushunchasi ilk bor ingliz ekologi a. tensli (1935) tomonidan qo‘llanildi. u ekosistemalarni tabiatning yer yuzidagi eng asosiy birligi deb hisobladi. modda aylanishinig amalga oshishi uchun anorganik moddalar va yana 3 ekologik guruh organizmlari - produtsentlar, konsumentlar va redutsentlar bo‘lishi lozim. produtsentlar - bu avtotrof organizmlar bo‘lib, anorganik birikmalaridan foydalanadi. konsumentlar - bu geterotrof organizmlar bo‘lib, produtsentlar va boshqa konsumentlar hosil qilgan organik moddalardan foydalanadi. redutsentlar - organik moddalar hisobiga yashaydi va ular moddalarni qayta o‘zlashtiriladigan birikmalarga aylantiradi. tabiatda turli ekosistemalar uchraydi. masalan daraxtlardagi lishayniklar yostiqchasi, yoki kichikroq muvaqqat suv havzasi, o‘tloq, o‘rmon, dasht, cho‘l, okean, butun er yuzining hayot bilan band qismi. ekosistema va biogeotsenoz terminlari bir - biriga yaqindir. "ekosistema" modda almashinuvi amalga oshib turadigan sistemani bildiradi. ozuqa zanjiri deganda biz nimani tushunamiz? jamoalardagi ozuqa zanjiri bu energiyaning bir organizmdan ikkinchisiga berilish ketma - …

4 / 46

hasi energiyaga muhtoj. moddalar esa takror va takror aylanadi. moddalar va energiya tabiiy dunyoga turli xil yo‘llar bilan ko‘chiriladi. moddalarning qayta ishlatilishi energiyani talab qiladi. energiya qayta ishlanmaydi, ammo u bir shakldan boshqa shaklga o‘tadi. energiyaning boshqa shaklga o‘tishi erdagi hayot uchun muhim. ekosistemalar dinamikasi har bir ekosistemada doimo undagi organizmlarning hayotiy rivojlanishi va populyasiyalarining o‘zgarishi kuzatiladi. o‘zgarishlar 2 xil: 1. siklik o‘zgarishlar; 2. tasodifiy o‘zgarishlar. bunday o‘zgarishlar sutka va mavsum davomida hamda tashqi muhit bilan bo‘lib turadigan davriylikka ega o‘zgarishlar bo‘lib, ular organizmlarning ichki ritmi o‘zgarishlarida o‘z aksini topadi. biotsenozda sutka davomida sodir bo‘lib turadigan o‘zgarishlar kun va tun davomidagi havo temperaturasi, namlik va boshqa omillar o‘zgarishiga kuchli bog‘liqdir. o‘rta osiyoning qumlik cho‘llarida, tush paytlarida hayot to‘xtaganga o‘xshab tuyuladi. hayvonlar quyoshdan inlarida yashirinib, kechasi faollashadi. tunda qo‘ng‘iz, sichqon, chayon, ilon, o‘rgimchak, tulkilar tez harakat qiladi. yilning ma’lum vaqtida ko‘p turlar chuqur tinimga ketadi. davriy o‘zgarish o‘simliklarning yaruslar bo‘ylab tarqalishida …

5 / 46

ati, oqim tezligi, sho‘rligi va unda erigan gazlarning miqdori bilan xarakterlanadi. yorug‘likning suvining turli qatlamlariga bir xilda tushmasligi, bosimning har xil chuqurliklarda o‘zgarishi va boshqalar suvda hayvonlarning turlicha joylashishiga sabab bo‘ladi. ularning ba’zilari suvning chuqur joylarida, ikkinchilari suvning yuza qismida, uchinchilari esa suv qatlamida yashaydi. yashash muhitiga bog‘liq holda suv organizmlari quyidagi hayot formalariga bo‘linadi: . 1) bentos (grekcha "bentos" - chuqurlik) suvning tubida erga yopishib yoki erkin holda hayot kechiruvchi hayvonlar va o‘simliklar. bunga, mollyuskalar, ba’zi bir suv o‘tlari, hasharotlar lichinkasi misol bo‘ladi. 2) perifiton (grekcha "peri" - atrofida, oldida) - bu yuksak o‘simliklarning poyasiga yopishib, ko‘tariluvchi mollyuska, kolovratka, gidra va boshqalar. 3) plankton ("planktos" - suzib yuruvchi organizmlar) - suvning vertikal va gorizontal oqimi bilan harakat qiluvchi organizmlar. plankton holda yashovchi organizmlarning o‘lchami kichik - mikroskopik bo‘lib, bularga mayda qisqichbaqasimonlar, lichinkalar, yashil, ko‘k yashil suv o‘tlari, diatomalar kiradi. 4) nekton (grekcha "nektos" - suzib yuruvchi) - erkin suzuvchi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biotsenozning tasnifi"

презентация powerpoint mavzu:biotsenozlar ekologiyasi reja: 1.biotsenozning tasnifi. 2.biotsenozdagi organizmlar guruxi va ularning funksiyasi. 3.jamoadagi organizmlar. 4.yirtqich-o'lja, parazit xoʻjayin munosabatlari. . biotsenoz - bu lotin tilidan olingan so‘z bo‘lib, "bios" - hayot, "senoz" - umumiy, deb tarjima qilinadi. "biotsenoz" terminini nemis biologi myobius k. tomonidan 1877-yilda berilgan. bu o‘simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlarning birgalikda yashashini ifodalab, bunday yashash ma’lum er yoki suv havzasida uchrashi mumkin. biotsenozdagi organizmlar o‘zaro va abiotik muhitga bog‘liqdir. biotsenoz egallab turgan muhit biotop deb ataladi, biotop - biotsenozning yashash muhitidir (bu lotincha so‘z bo‘lib, "bios" - hayot, "topos" - yashash joyi demakdir). yer yuzidagi biotsen...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPT (16,6 МБ). Чтобы скачать "biotsenozning tasnifi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biotsenozning tasnifi PPT 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram