эконометрикадан масалалар ечишдаги формулалар

PPT 34 pages 895.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 34
3-мавзу. эконометрикада эҳтимоллар назарияси ва математик статистиканинг асосий тушунчалари (4 соат) 1-маъруза машғулоти (2 соат) эконометрикадан масалалар ечишда ишлатиладиган формулалар * ижтимоий-иқтисодий жараёнлар орасида ўзаро боғланишлар характерига қараб икки турга бўлинади: * функционал боғланиш корреляцион боғланиш фукционал боғланишларда бир ўзгарувчи белгининг ҳар қайси қийматига бошқа ўзгарувчи белгининг аник битта қиймати мос келади омилларнинг ҳар бир қийматига турли шароитларда натижавий белгининг ҳар хил қийматлари мос келадиган боғланиш корреляцион боғланиш дейилади. 1-расм. боғланиш турлари * 1. корреляцион таҳлил иқтисодий кўрсаткичлар ўртасидаги боғланишларни ўрганишда корреляцион ва регрессион таҳлилдан кенг фойдаланилади. корреляцион таҳлилининг асосий вазифа-ларидан бири ўрганилаётган кўрсаткичлар ўртасидаги боғланишнинг мавжудлиги ва унинг миқдорий ифодасини таҳлил қилиш ҳисобланади. буни корреляция коэффици-ентлари таҳлили ёрдамида бажарилади. * боғланишлар чизиқли бўлса, у ҳолда боғланиш зичлигини баҳолашда корреляция коэффициентидан фойдаланиш мумкин: чизиқли корреляция коэффициентининг ҳисоблаш формуласи: (1) бу ерда, ва мос равишда x ва y ўзгарувчиларнинг ўртача квадратик четланишидир ва улар қуйидаги формулалар ёрдамида ҳисобланади: * * чизиқсиз …
2 / 34
ол. * t*x t^2 11,856 48,75 248,63 78,00 1 80,18 3,007 10,89 19,80 164,00 4 81,16 17,203 1,69 531,38 261,00 9 82,14 2,800 36,74 18,59 316,00 16 83,12 1,918 9,88 9,66 445,00 25 84,1 10,493 353,04 418,63 636,00 36 85,08 0,256 292,63 0,13 469,00 49 86,06 0,018 4,94 0,00 704,00 64 87,04 5,154 134,19 61,37 657,00 81 88,02 3,054 1,69 24,49 870,00 100 89 7,593 77,84 145,75 836,00 121 89,98 5,678 732,95 96,49 1380,00 144 90,96 69,029 1705,24 1574,92 6816,00 650,00 1026,84 5,75 142,10 131,24 568,00 54,17 85,57 * мисол. корреляция коэффициентини ҳисоблаймиз. бунинг учун корреляция коэффициентини ҳисолблаш формуласига жадвалдаги мос маълумотларни қўямиз: корреляция коэффициенти 0,72 га тенг ва у иккала ўзгарувчилар ўртасида зич боғланиш борлигини билдиради. * * корреляцион тахлил ўтказилганда қуйидаги корреляция коэффициентлари ҳисобланади: 1. хусусий корреляция коэффициентлари асосий ва унга таъсир этувчи омиллар ўртасидаги боғланиш зичлигини билдиради ва уни ҳисоблаш формуласи: бунда: у – натижавий кўрсаткич; xj …
3 / 34
матлари; * агар натижавий кўрсаткич у ва унга таъсир этувчи иккита - х1 ва х2 омиллар ўртасидаги боғлиқлик ўрганилаётган бўлса, у ҳолда кўпликдаги корреляция коэффициентини ҳисоблаш формуласи қуйидагича бўлади: агар кўпликдаги корреляция коэффициенти 0,6 га тенг ва ундан катта бўлса, эконометрик моделда қатнашаётган омиллар ўртасида зич алоқа мавжуд дейилади ва ушбу эконометрик моделдан фойдаланиш мумкин бўлади. * кўпликдаги корреляция коэффициентининг ўртача квадратик хатоси қуйидаги формула ёрдамида аниқланади: * корреляция коэффициенти квадрати детерминация коэффициенти деб аталади. детерминация коэффициенти – эконометрик моделдаги натижавий кўрсаткич (y) неча фоизга моделга киритилган омилларга боғлиқлигини кўрсатади. масалан, детерминация коэффициенти d=0,857 бўлса, натижавий кўрсаткич (y) 85,7 фоизга моделга киритилган омилларга боғлиқ бўлишини кўрсатади. қолган 14,3 фоиз эса моделда ҳисобга олинмаган омиллар таъсирини билдиради. детерминация коэффициентини қуйидаги формула ёрдамида ҳисоблаш мумкин. * 2. жуфт регрессион таҳлил корреляцион таҳлил ва регрессион таҳлил математик статистиканинг тегишли бўлимлари бўлиб, танланган маълумотлардан бир қатор миқдорларнинг статистик боғлиқлигини ўрганиш учун мўлжалланган; уларнинг баъзилари …
4 / 34
у =а+bx регрессия тенгламасидан фойдаланиб у нинг кейинги 5 йилга прогноз қийматлари ҳисоблансин. бунинг учун х=f(t) кўринишидаги тренд эконометрик моделни тузинг. яъни: тренд кўринишидаги эконометрик моделдаги b0 ва b1 параметрларни топиш учун қуйидаги нормал тенгламалар системасидан фойдаланинг: * y=a+b*x чизиқли ва чизиқлига келтириш мумкин бўлган чизиқсиз тенгламалар учун қуйидаги система a ва b га нисбатан ечилади: ушбу тенгламалар системасини ўрнига қўйиш усули ёки крамер усулини қўллаб ечиш мумкин. юқоридаги нормал тенгламалар системасидан келиб чиқадиган қуйидаги формулалардан ҳам фойдаланиш мумкин: * a + 85,58b = 155,75 a = 155,75 – 85,58b 1027 (155,75 – 85,58 b) + 89907 b = 161808 159955,25 – 87890,66 b + 89907 b = 161808 * 159955,25 – 87890,66 b + 89907 b = 161808 2016,34 b = 1852,75 b = 0,92 a = 155,75 – 85,58b a = 155,75 – 85,58*0,92 a = 155,75 – 78,73 = 77,02 демак, регрессия тенгламаси қуйидаги кўринишда бўлади: y …
5 / 34
ширишдан иборат. бунинг учун фишернинг - f мезонининг ҳақиқий fхақи ва критик (жадвалдаги) fжадв қийматлари солиштирилади. бунда, n- тўплам бирликлари сони; m – х ўзгарувчиларнинг параметрлари сони. * агар fҳисоб > fжадвал бўлса, k1= n – 1, k2= n – m эркинлик даражасида эконометрик модел ўрганилаётган жараёнга адекват (мос келади) бўлади деб айтилади. агар fҳисоб < fжадвал бўлса, k1= n – 1, k2= n – m эркинлик даражасида эконометрик модел ўрганилаётган жараёнга адекват эмас (мос келмайди) деб айтилади. шундан сўнг ўрганилаётган жараёнга адекват бўлган (мос келадиган) модел қидирилади. масалан, айрим ҳолларда иқтисодий жараёнлар тадқиқ қилинганда чизиқли модел ўрганилаётган жараёнга адекват бўлмайади, бундай шароитда парабола, гипербола, даражали, кўрсаткичли ёки бошқа шаклдаги чизиқсиз модел танланади. одатда α ни 0,05 ёки 0,01 га тенг деб қабул қилинади. * масалан, n=10, m=4 бўлса, k1=10-1=9 , k2=10-4=6 бўлади. унинг жадвал қиймати эса 3,37 га тенг. * k2 k1 1 2 3 4 5 6 8 …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эконометрикадан масалалар ечишдаги формулалар"

3-мавзу. эконометрикада эҳтимоллар назарияси ва математик статистиканинг асосий тушунчалари (4 соат) 1-маъруза машғулоти (2 соат) эконометрикадан масалалар ечишда ишлатиладиган формулалар * ижтимоий-иқтисодий жараёнлар орасида ўзаро боғланишлар характерига қараб икки турга бўлинади: * функционал боғланиш корреляцион боғланиш фукционал боғланишларда бир ўзгарувчи белгининг ҳар қайси қийматига бошқа ўзгарувчи белгининг аник битта қиймати мос келади омилларнинг ҳар бир қийматига турли шароитларда натижавий белгининг ҳар хил қийматлари мос келадиган боғланиш корреляцион боғланиш дейилади. 1-расм. боғланиш турлари * 1. корреляцион таҳлил иқтисодий кўрсаткичлар ўртасидаги боғланишларни ўрганишда корреляцион ва регрессион таҳлилдан кенг фойдаланилади. корреляцион таҳлилининг асосий вазифа-ларидан...

This file contains 34 pages in PPT format (895.0 KB). To download "эконометрикадан масалалар ечишдаги формулалар", click the Telegram button on the left.