vaqtli qatorlar va ularning turlari

PPT 36 стр. 657,0 КБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 657,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

слайд 1 9-мавзу: вақтли қаторлар режа: 9.1. вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар. 9.2. вақтли қаторлар турлари, вақтли қаторларнинг дастлабки таҳлили 9.3. вақтли қаторлар таҳлилида ҳисобланадиган кўрсаткичлар. 9.4. вақтли қаторларни текислаш усуллари. 9.5. мультипликатив ва аддитив моделларнинг таркибий тузулиши. 9.1. вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар адабиётларда динамик қатор ва вақтли қатор тушунча-ларидан фойдаланилади. “динамик қаторлар” тушунчаси бирмунча тор маънода – белгининг ўсишга (пасайишга) маълум бир тенденцияси бор бўлган, йўналтирилган ўзгариши сифатида талқин этилади. вақтли қатор тушун-часи остида албатта маълум бир тенденцияга эга бўлиши шарт бўлмаган, яъни қандайдир кўрсаткич даражасининг статистик кетма-кетлиги кўринишида бўлган қаторлар даражаси тушунилади. шундай қилиб, “вақтли қатор”- бир мунча умумий тушунчадир. бундай қатор қандайдир кўрсаткичнинг ҳам динамик, ҳам стационар ташкил этувчилар даражалари кетма-кетлигини ўз ичига олади. динамик қатор- кетма-кет (хронологик тартибда) жойлашган статистик кўрсаткичлар қатори, уларнинг ўзгариши ўрганилаётган ҳодисанинг маълум бир ривожланиш тенденциясига эгалиги кўрсатади. вақтли қатор-вақт бўйича кетма – кет тартибда жойлашган сонли кўрсаткичлар қатори бўлиб, улар …

2 / 36

инамика дейилади, у ўрганилаётган ҳодисанинг маълум бир ривожланиш тенденциясига эгалигини кўрсатади. ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгаришини таърифловчи статистик кўрсаткичлар қатори вақтли қатор деб юритилади. вақтли қаторлар икки элементдан таркиб топади: 1) вақт моментлари ёки даврлар; 2) уларга тегишли кўрсаткичлар. вақтли қаторлар қуйидагилар билан характерланади: 1) узоқ муддатли ҳаракат йўналиши, яъни умумий асрий тенденция; 2) қисқароқ даврларга хос циклик ёки локал ўзгаришлар; 3) айрим йилларга тегишли тебранишлар; 4) мавсумий тўлқинлар; 5) конъюнктуравий тебранишлар. 9.2. вақтли қаторлар турлари, вақтли қаторларнинг дастлабки таҳлили стационар ностационар трендга эга мавсумий компонентага эга стационар вақтли қатор ностационар вақтли қатор трендга эга вақтли қатор мавсцмий компонентага эга вақтли қатор вақтли қаторнинг 3 та ташкил этувчиси узоқ муддатли тенденция т даврий (циклик ёки мавсумий) тебранийшлар s тасодифий компонента е вақтли қаторларнинг дастлабки таҳлили 1. аномал кузатувларни аниқлаш ирвин усули. 2. вақтли қаторларни текислаш. ўртача сирғалувчи усул. вазнли ўртача сирғалувчи усул. экспоненциал текислаш усули. 3. тренд мавжудлигини текшириш. ўртача даражалар …

3 / 36

р таҳлилида ҳисобланадиган кўрсаткичлар 1) мутлақ қўшимча ўсиш ёки камайиш - ҳар қайси кейинги давр даражасидан бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасини айириш йўли билан аниқланади. 2) ўсиш ёки камайиш коэффициенти ёки суръати (кў.к.) - ҳар қайси кейинги давр даражаси бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасига нисбатан қанча маротаба катта ёки кичик эканлигини ёки қанча фоиз ташкил этишини кўрсатади. 3) қўшимча ўсиш (камайиш) суръати (δ) ҳар бир давр даражасидан бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражаси айирилиб, 100 га кўпайтирилади ва бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасига бўлинади. 4) 1% қўшимча ўсиш (камайиш)нинг мутлақ қиймати – мутлақ қўшимча ўсиш қиймати занжирсимон қўшимча ўсиш суръатига бўлинади. вақтли қаторлар таҳлилида ҳисобланадиган кўрсаткичлар йиллар сотиш ҳажми, млн.сўм, у абсолют қўшимча ўсиш нисбий қўшимча ўсиш ўсиш суръати базисли зан-жирли ба-зисли зан-жирли ба-зисли зан-жирли 2009 195,2 - - - - - - 2010 209,8 14,6 14,6 107,48 107,48 7,48 7,48 2011 219,6 24,4 9,8 112,50 104,67 …

4 / 36

енционал функциялар қўлланилади: (i=-1,0,1,…,k) (u=-1, 1) шуни қайд этиб ўтиш лозимки, функция шакли текисланаётган қаторлар динамикаси характерига боғиқ, шунингдек, мантиқий асосланган бўлиши лозим. полиномнинг энг юқори даражаларидан фойдаланиш кўпчилик ҳолларда ўртача квадратик хатоларининг камайишига олиб келади. тенглама параметрлари бевосита энг кичик квадратлар усули ёрдамида баҳоланади. экспоненционал функция параметрларини баҳолаш учун эса бошланғич қаторлар қийматини логарифмлаш лозим. нормал тенгламалар системаси қуйидагича бўлади: а) к-тартибли полином учун: б) экспоненционал функция учун: агар тенденция кўрсаткичли функцияга эга бўлса, яъни бўлса, ушбу функцияни логарифмлаб, параметрларини энг кичик квадратлар усули ёрдамида аниқлаш мумкин. ушбу функция учун нормал тенгламалар системаси қуйидаги кўринишга эга бўлади: * 9.5. функция шаклини аниқлашнинг ўрта квадратик хатолар минимуми усули кўпинча бошланғич маълумотлар асосида қаторлар динамикасининг ривожланиш тенденциясига тавсия этиш учун энг қулай функция қайси бири эканлигини ҳал қилиш масаласи мураккаб бўлади. бундай ҳолларда функция шаклларини аниқлашнинг қуйидаги икки хил усулидан фойдаланиш мумкин: ўрта квадратик хатолар минимуми усули билан функцияни танлаш; дисперсион …

5 / 36

ча аниқланади: бу ерда, - қаторлар динамикасининг ўртача даражаси. * тасодифий вариациялар қуйидаги формула орқали аниқланади: умумий ва тасодифий вариацияларнинг фарқи тенденциялар вариацияси ҳисобланади: * тегишли дисперсияларни аниқлашда даража эркинлиги қуйидагича бўлади: 1. тенденциялар туфайли дисперсиялар учун даража эркинлиги сони текислаш тенгламаси параметрлари сонидан битта кам бўлади. 2. каторлар динамикаси даражаси сони билан текислаш тенгламаси параметрлари сони ўртасидаги фарқ тасодифий тенденциялар учун даража эркинлиги сонига тенг бўлади. 3. умумий дисперсиялар учун даража эркинлиги сони қаторлар динамикаси даражаси сонидан битта кам бўлади. * чизиқли функция учун дисперсиялар қуйидагича ҳисобланади: дисперсиялар аниқлангандан сўнг - мезоннинг эмпирик қиймати ҳисобланади: олинган қийматни эркинлик ва эҳтимоллик даражасига мувофиқ аниқланган жадвал қиймати билан таққосланади. * агар кўринишидаги тенгсизлик бажарилса, у ҳолда таҳлил қилинаётган тенглама ифодаланаётган тенденция учун тўғри келади. тенглама параметрларини аниқлаш зарур: нормал тенгламалар системаси тўғри чизиқли тенгламалар учун қуйидаги кўринишга эга бўлади: * 9.7. мультипликатив ва аддитив моделларнинг таркибий тузулиши вақтли қаторни ташкил этувчи …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vaqtli qatorlar va ularning turlari"

слайд 1 9-мавзу: вақтли қаторлар режа: 9.1. вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар. 9.2. вақтли қаторлар турлари, вақтли қаторларнинг дастлабки таҳлили 9.3. вақтли қаторлар таҳлилида ҳисобланадиган кўрсаткичлар. 9.4. вақтли қаторларни текислаш усуллари. 9.5. мультипликатив ва аддитив моделларнинг таркибий тузулиши. 9.1. вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар адабиётларда динамик қатор ва вақтли қатор тушунча-ларидан фойдаланилади. “динамик қаторлар” тушунчаси бирмунча тор маънода – белгининг ўсишга (пасайишга) маълум бир тенденцияси бор бўлган, йўналтирилган ўзгариши сифатида талқин этилади. вақтли қатор тушун-часи остида албатта маълум бир тенденцияга эга бўлиши шарт бўлмаган, яъни қандайдир кўрсаткич даражасининг статистик кетма-кетлиги кўринишида бўлган қаторлар даражаси тушун...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PPT (657,0 КБ). Чтобы скачать "vaqtli qatorlar va ularning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vaqtli qatorlar va ularning tur… PPT 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram