7-mavzu. vaqtli qatorlar

PPTX 43 sahifa 911,5 KB Bepul yuklash

43 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 911,5 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 43

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 43

презентация powerpoint 7-mavzu. vaqtli qatorlar reja: 1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar. 2. multiplikativ va additiv modellarning tarkibiy tuzilishi. 3. vaqtli qatorlarni tekislash usullari. 1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar. ижтимоий-иқтисодий ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгариши динамика деб, шу жараённи таърифловчи кўрсаткичлар қатори эса вақтли қаторлари деб юритилади. ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгаришини таърифловчи статистик кўрсаткичлар қатори вақтли қатор деб юритилади. вақтли қаторлар икки элементдан таркиб топади: бири вақт моментлари ёки даврлар, иккинчиси - уларга тегишли кўрсаткичлар. вақтли қаторлар узоқ муддатли тенденция, айрим даврларга хос циклик ёки локал ўзгаришлар, кундалик тебранишлар ва мавсумий ўзгаришларни ўзида мужассамлаштириши мумкин. вақтли қаторлар кўрcаткичнинг барқарор ўзгаришларига ва хуcуcий таcодифлар ўзгаришига эга бўлади. вақтли қаторлардаги хуcуcий таcодифларни бартараф этиш ва барқарор ўзгаришларни аниқлаш учун улар у ёки бу уcуллар билан таққоcланади. таққоcланган қаторларни ҳақиқий қаторлар билан таққоcлаш, айрим корхоналарни, тармоқ ва миллий иқтисодиётни ривожлантиришнинг баъзи муҳим хуcуcиятларини аниқлаш имконини беради. таққоcланган ва ҳақиқий қиймат кўрcаткичларининг фарқи, таққоcланган …

2 / 43

га кўра жуда чегараланган бўлади. келажакнинг вақтли қаторлари ишончлилик даражаcига кўра ҳиcобли (яқин 20-30 йил учун ишончли), умумий таcаввурларга кўра тахминий (100 йилгача) ва ҳаёлийга (100 йилдан кўп) бўлинади. вақтли қаторлар таҳлилида ҳисобланадиган кўрсаткичлар: 1) мутлақ қўшимча ўсиш ёки камайиш - ҳар қайси кейинги давр даражасидан бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасини айириш йўли билан аниқланади. 2) ўсиш ёки камайиш коэффициенти ёки суръати - ҳар қайси кейинги давр даражаси бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасига нисбатан қанча маротаба катта ёки кичик эканлигини ёки қанча фоиз ташкил этишини кўрсатади. 3) қўшимча ўсиш (камайиш) суръати (δ) ҳам икки усулда аниқланиши мумкин. биринчи усулда ҳар бир кейинги давр даражасидан бошланғич давр даражаси айирилиб, 100 га кўпайтирилади ва бошланғич давр даражасига бўлинади. 4) 1% қўшимча ўсиш (камайиш)нинг мутлақ қиймати – мутлақ қўшимча ўсиш қиймати занжирсимон қўшимча ўсиш суръатига бўлинади. 2. multiplikativ va additiv modellarning tarkibiy tuzilishi. вақтли қаторни ташкил этувчи компонентларини моделлари кўриниб турибдики, …

3 / 43

ридан озоддир. мураккаб ижтимоий ҳодиса ва жараёнларнинг ўзгариш тенденциялари кўрсаткичларини фақат у ёки бу тенгламалар, тренд чизиқлари билан тахминий ифодалаш мумкин. вақтли қаторларда одатда уч кўринишдаги тенденция ажратилади. аддитив ва мультипликатив моделларни тузиш ҳар бир давр даражаси учун тренд, мавсумий ва тасодифий кампоненталарни ҳисоблаш орқали амалга оширилади. моделларни тузиш жараёни қуйидаги босичлардан ташкил топади: бошланғич маълумотларни сирғанчиқ ўртачаларни ҳисоблаш орқали текислаш. мавсумий компоненталар миқдорини ҳисоблаш; бошланғич қатор даражаларида мавсумий компоненталарни бартараф этиш ҳамда аддитив ва мультипликатив моделларнинг текисланган маълумотларини олиш; олинган тренд тенгламасидан фойдаланган ҳолда тренд миқдорини ҳисоблаш ва даражаларни аналитик текислаш; олинган модел миқдорлари бўйича ҳисоб китоблар; мутлақ ва нисбий ҳатоларни ҳисоб-китоб қилиш, 22.02.2025 16 3. vaqtli qatorlarni tekislash usullari. динамика тенденциясини аниқлашнинг энг содда усули қатор даражалари даврини узайтириш усулидир. бу усулда кетма-кет жойлашган қатор даражалари тенг сонда олиб қўшилади, натижада узунроқ даврларга тегишли даражалардан тузилган янги ихчамлашган қатор ҳосил бўлади. ўртача сирғалувчи усул - бу қатор даражаларини …

4 / 43

дий ва вазнли текислашдан фойдаланилади. оддий тенглаштириш ўрталикдаги узунликдаги вақт учун оддий ўрта арифметик ҳисоблашдан тузилган янги қатор тузишга асосланади: (1) бу ерда, p– тенглаштириш даври узунлиги вақтли қаторлар характерига боғлиқ бўлади; k – ўртача қийматнинг тартиб номери. мавсумий тебранишларни ўрганиш усуллари мавсумийлик деганда, айрим фасл ва ойларда ҳодиса ва жараёнларнинг кўп йиллик динамикасида мунтазам равишда юзага чиқадиган барқарор тебранувчанлик тушунилади. статистикада мавсумий тебранишларни ўрганиш қуйидаги мақсадларни кўзлайди: - қатор даражаларида кузатиладиган мавсумий тебранишларини яққоллаштириб тасвирлаш ва ўлчаш; - мавсумийлик таъсиридан кўрсаткичларни тозалаб, уларнинг ойма-ой, даврма-давр ўзгаришларини соф ҳолда ўлчаш ва амалий масалаларини ечишда фойдаланиш; - иқтисодий ривожланиш истиқболларини белгилашда мавсумий тебранишларни ҳисобга олиб тегишли кўрсаткичларни аниқлаш мавсумий тўлқинни аниқлаш ва ўлчаш учун статистика бисотида бир нечта усуллар мавжуд. улар ичида энг соддаси мавсумлик индексларини тузишдир. бунинг учун йиллик ўртача даража ҳисоблаб, у билан айрим ой ёки чорак йил даражалари таққосланади, яъни мавсумийлик компонентасини ажратиш мавсумийлик компонентасини ажратиш аддитив модел …

5 / 43

аткичли функция шаклидаги тенглама иккинчи тартибли параболасимон тенглама бу ерда: у t - қаторнинг назарий даражалари (“t бўйича текисланган игрек” деб ўқилади) t - вақтнинг шартли белгиси, одатда даврлар тариб сони билан белгиланади, яъни t : 1, 2, 3, ….. n . а0, а1 ва а2 - аналитик функция кўрсаткичлари (тенглама номаълум ҳадлари) тўғри чизиқли тренд тенгламаси қатор даражалари ўртасидаги мутлақ фарқлар (мутлақ ўсишлар) деярлик ўзгармас миқдор (константа) бўлса ёки бир биридан жуда кам тафовутланса, яъни даражалар арифметик прогрессия ёки унга яқин шаклда ўзгарса, уларни вақтининг тўғри чизиқли функцияси деб қараш мумкин. у = а0 + а1t бу изланаётган тўғри чизиқнинг а0 ва а1 параметрлари (тенглама номаълум ҳадлари) кичик квадрат усул ёрдамида нормал тенгламалар тизимини тузиб ечиш йўли билан аниқланади: na0 + a1t =  y a0  t + a1  t2 =  yt иккинчи тартибли парабола кўринишидаги тренд тенгламаси қатор кўрсаткичлари ўртасидаги иккинчи тартибли фарқлар, яъни биринчи …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 43 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"7-mavzu. vaqtli qatorlar" haqida

презентация powerpoint 7-mavzu. vaqtli qatorlar reja: 1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar. 2. multiplikativ va additiv modellarning tarkibiy tuzilishi. 3. vaqtli qatorlarni tekislash usullari. 1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar. ижтимоий-иқтисодий ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгариши динамика деб, шу жараённи таърифловчи кўрсаткичлар қатори эса вақтли қаторлари деб юритилади. ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгаришини таърифловчи статистик кўрсаткичлар қатори вақтли қатор деб юритилади. вақтли қаторлар икки элементдан таркиб топади: бири вақт моментлари ёки даврлар, иккинчиси - уларга тегишли кўрсаткичлар. вақтли қаторлар узоқ муддатли тенденция, айрим даврларга хос циклик ёки локал ўзгаришлар, кундалик тебранишлар ва мавсумий ўзгаришларни ўзида мужассамлаштириши...

Bu fayl PPTX formatida 43 sahifadan iborat (911,5 KB). "7-mavzu. vaqtli qatorlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 7-mavzu. vaqtli qatorlar PPTX 43 sahifa Bepul yuklash Telegram