uslubiyat tilshunoslik

PPT 14 стр. 4,6 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,6 МБ

Тип файла PPT

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

презентация powerpoint termiz davlat universiteti milliy libos va san’at fakulteti texnalogik ta’lim yo’nalishi 2-bosqich 320-guruh talabasi jo’rayeva nasiba o’zbek tilining soxada qo’lanishi “badiy nutq uslublari” mavzusida tayyorlagan taqdimoti * uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo‘llanish yo‘llari, lug‘aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum bir sohada qo‘llanadigan, bir qancha o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan ko‘rinishi adabiy til uslubi deyiladi. uslub orqali so‘zlovchi shaxs narsalarga, voqealarga shaxsiy munosabatini aks ettiradi. o‘zbek adabiy tilida quyidagi asosiy nutq uslublari bor: so‘zlashuv uslubi, badiiy uslub, rasmiy uslub, ommabop uslub, ilmiy uslub (ayrim darsliklarda so‘zlashuv uslubidan boshqa barcha uslublar kitobiy uslub degan umumiy nom ostida beriladi) * demak, adabiy tilning ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida qo‘llaniladigan bir necha ko‘rinishlari mavjud. ana shunday ko‘rinishlari nutq uslublari hisoblanadi. adabiy tilning ijtimoiy hayotning …

2 / 14

larni qo‘llasangiz, noqulay ahvolga tushasiz. * quyidagi matnning qaysi uslubga xosligini aniqlab, unga tavsif bering. xudo ne’matlarin oliysi idrok, aqlni madh etar kimki dili pok. aql yo‘l ko‘rsatib, dilni etar shod har ikki olamda aqlli obod. aql bir tirik jon — bilmaydi zavol, aql turmush asli buni yodlab ol. aqldan g‘amginlik, shodlik, o‘ktamlik, aqldan borlig-u yo‘qlig-u kamlik. kishi ish qilarkan beaql-u idrok, bu ishdan bo‘ladi yurak-bag‘ri chok. mashq * kundalik hayotda uyda, ko‘cha-ko‘yda, ish joylarida va boshqa joylarda kishilarning bir-biri bilan erkin muloqotga kirishuvi so‘zlashuv uslubi orqali yuzaga chiqadi. oddiy so‘zlashuv uslubida so‘zlovchi nutq vaziyatidan kelib chiqib, axborot uchun eng kerakli so‘zlarnigina ishlatadi. qolganlari nutqiy vaziyatdan bilinib turadi yoki imo-ishora va mimikalar bilan to‘ldiriladi. masalan, kinoteatr chiрtaxonasidan chiрta olish uchun so‘raysiz: — beshinchidan ikkita (menga beshinchi qatordan ikkita chiрta bering deb o‘tirmaysiz). so‘zlashuv uslubining o‘zi ikki turga bo‘linadi: 1) adabiy so‘zlashuv uslubi; 2) oddiy so‘zlashuv uslubi. ma’lum adabiy til me’yorlariga …

3 / 14

uslubi publitsistik uslub sanaladi. publitsistik uslub ikki xil shaklda namoyon bo‘ladi: 1) yozma shakl; 2) og‘zaki shakl. ijtimoiy-siyosiy masalalarga bag‘ishlangan bosh maqolalar, felyeton va pamfletlar, murojaatnomalar, chaqiriqlar, deklaratsiyalar publitsistik uslubning yozma shakliga mansubdir. radio va televideniyeda chiqayotgan siyosiy sharhlovchilar, notiqlarning nutqlari esa publitsistik uslubning og‘zaki shaklidir. * badiiy uslub badiiy asarlarni ko‘p o‘qigansiz. har bir tilning butun imkoniyatlari, bor boyligi, jozibasi badiiy asarlar orqali namoyon bo‘ladi. badiiy asarlarning bayon qilish uslubi badiiy uslub hisoblanadi. badiiy uslubning o‘ziga xos xususiyati shundaki, unda adabiy tilning barcha imkoniyatlarini o‘z ichiga olish bilan birga, o‘zbek shevalariga, kasb-hunarga doir leksik birliklar, bugungi kundalik iste’moldan chiqib ketgan tarixiy so‘zlar ham personajlar nutqi orqali ishlatila beradi. badiiy uslub o‘quvchida estetik zavq uyg‘otadi. demak, badiiy uslub orqali ro‘yobga chiqqan nutq ma’lum voqea-hodisa haqida axborot berish (kommunikativ vazifani bajarish)dan tashqari, o‘quvchiga ta’sir qilish (ekspressiv) vazifasini ham bajaradi. badiiy uslub uchun obrazlilik, tasviriy ifoda vositalariga boylik xosdir. badiiy uslubdan boshqa …

4 / 14

niluvchi nutq uslubi rasmiy uslub hisoblanadi. rasmiy uslub quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. sof qonunchilik uslubi (qonun, farmon, fuqarolik va jinoiy aktlar, nizomlar uslubi). 2. idoraviy — devonxona uslubi (buyruq, ariza, talabnoma, bildirgi, tavsifnoma, tarjimayi hol, ishonchnoma, dalolatnoma); diрlomatik uslub (nota, bayonotnoma, bitim, konvensiya va boshqalar). rasmiy uslub deyarli yozma shaklda ro‘yobga chiqadi. u har qanday tasviriy vositalardan, obrazlilikdan xoli bo‘ladi. bunday uslubda tilning ikki vazifasi — axborot uzatish va da’vat etish, buyurish vazifasi amalga oshadi. masalan, ma’lumotnomada axborot berilsa, buyruqda da’vat etish, axborot o‘z aksini topgan bo‘ladi. rasmiy uslubga mansub har qaysi turning o‘ziga xos leksik, grammatik xususiyatlari mavjud. masalan, qaror, farmonlarning o‘ziga xos tomoni shundaki, bunday matnlardagi gaplarning kesimi iii shaxs majhul nisbatidagi fe’llar orqali ifodalanadi (ogohlantirilsin, topshirilsin kabi). ma’lumotnomada esa birinchi gapning kesimi gap boshida keladi. rasmiy ish qog‘ozlarining sintaktik tuzilishi qat’iy qoliрlarga bo‘ysunadi. masalan, «ushbu ma’lumotnomani ko‘rsatuvchi g‘. mo‘minov haqiqatan ham o‘zbekiston milliy universitetining matematika fakultetida dekan …

5 / 14

sbatangina qo‘llaniladi. shuning uchun bu uslubda fanning ma’lum sohasiga doir atamalar keng qo‘llaniladi. ilmiy-ommabop uslubda esa fan yutuqlarini keng ommaga yetkazish maqsad qilinadi. shuning uchun bunday uslub publitsistik uslubga yaqinroq bo‘ladi. ma’lum fan sohasiga doir atamalar qo‘llanilsa ham, lekin bu atamalar xalqqa tushunarli bo‘lishi uchun izohlanadi. sof ilmiy uslubning o‘zi ham fan tarmoqlari bo‘yicha bir-biridan farqlanadi. masalan, matematika uslubi bilan tarix yoki adabiyotshunoslik uslubi bir xil emas. тarix va adabiyotshunoslik uslubi publitsistik uslubga yaqinroq tursa, matematika fanining bayon qilish uslubida eng yuqori darajadagi mavhumlashtirish, turli xil formulalar, shakliy ifodalar orqali ilmiy xulosalarni bayon qilish kuchli bo‘ladi. e’tiboringiz uchun rahmat

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "uslubiyat tilshunoslik"

презентация powerpoint termiz davlat universiteti milliy libos va san’at fakulteti texnalogik ta’lim yo’nalishi 2-bosqich 320-guruh talabasi jo’rayeva nasiba o’zbek tilining soxada qo’lanishi “badiy nutq uslublari” mavzusida tayyorlagan taqdimoti * uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo‘llanish yo‘llari, lug‘aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum bir sohada qo‘llanadigan, bir qancha o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan ko‘rinishi adabiy til uslubi deyiladi. uslub orqali so‘zlovchi shaxs narsalarga, voqealarga shaxsiy mu...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPT (4,6 МБ). Чтобы скачать "uslubiyat tilshunoslik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: uslubiyat tilshunoslik PPT 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram