husayniy (husayn boyqaro)

PPT 15 pages 1.8 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

reja: husayniy (husayn boyqaro) taniqli shoir va davlat arbobi. hirot yaqinida tug’ilgan. 1469 yildan umrining oxirigacha xuroson podshohi. uning hukmdorligi yillarida iqtisodiy va madaniy hayot yaxshilangan. navoiyning maktabdosh do’sti va homiysi. hayot yo’li badiiy ijod bilan shug’ullanib, g’azalnavis shoir sifatida adabiyot tarixida iz qoldirgan. boburning xabariga ko’ra, devonidagi g’azallari aksariyat bir vaznda (ramali musammani maqsur) yozilgan. g’azallarida dunyoviy muhabbatni kuylagan, betakror satrlar yaratgan. hayot yo’li “risola” nomli nasriy asarida navoiy ijodiga keng va ob’yektiv baho bergan. husayniy asarlari o’r fa shi jamg’armasida saqlanadi. shoir ijodi bilan e.rustamov, s.g’anieva, e.ahmadxo’jaev, a.erkinov v.b. shug’ullanganlar. boyqaro, husayniy (to‘liq nomi husayn ibn mirzo mansur binni mirzo boyqaro) (1438— hirot — 1506) — xuroson hukmdori (1469—1506), shoir. 15-asr o‘zbek mumtoz adabiyotining namoyandalaridan. temuriylardan umarshayx mirzoning evarasi. onasi feruzabegim temuriylardan mironshohning nabirasi. husayn boyqaro, bobur ta’riflaganidek, ikki tomonlama ulug‘ («karim ut-tarafayn») bo‘lgan. lirik merosi 14 yoshda abulqosim bobur saroyiga xizmatga kirgan. 1454 yili abulqosim boburning samarqandga …

2 / 15

niso viloyati, so‘ng astrobodni egallagan. . 1459 yilda husayn boyqaro huzuriga abdurazzoq samarqandiy elchi bo‘lib kelgan. 1460 yilda vaziyat taqozosi bilan husayn boyqaro astrobodni tashlab chiqishga majbur bo‘lgan. ammo 1461 yil shaharni qaytarib olgan. shu yil yoz oxirlarida hirotga yurish qilgan. biroq abu said mirzoga bas kelolmay, orqaga chekingan, buning ustiga, astroboddan ham mahrum bo‘lgan. amudaryo orqali xorazmga o‘tib, vazir shahriga — mustafoxon huzuriga elchi yuborib, abu saidga qarshi birgalikda kurashishga da’vat etgan. lekin elchi kelguncha, uning og‘asi pir budog‘ bilan kelishib, mustafoxonga qarshi yurish qilishgan, lekin vazir shahrini ololmay, bitim tuzganlar. husayn boyqaro adoqqa borib, 1461 yil oxirlarigacha o‘sha yerda qolgan. adoqda turib, astrobod, gurgon va eronning boshqa tumanlariga hujumlar uyushtirgan, mag‘lubiyatga uchraganida, shu yerdan panoh topgan. mustafo zulmiga qarshi ko‘tarilgan isyondan foydalanib, avval vazirni, 1462 yilda urganch va xivani qo‘lga kiritgan. oradan 1 yil o‘tmay, abu said uni xorazmdan surib chiqargan. 1463—64 yillarda urganch, xiva, hazorasp, tirsakni qo‘lga …

3 / 15

zoning tarafdorlari, xususan, onasi poyanda sultonbegim hirot ichkarisida zimdan ish olib borgan. 1470 yilning iyulida husayn boyqaro qo‘shin bilan dushmanga qarshi jangga ketganda, poytaxtda sotqin bek va amaldorlar yodgor mirzo nomiga xutba o‘qitganlar. husayn boyqaro 1 oydan so‘ng navoiyning tadbirkorligi bilan yodgor mirzoni qo‘lga olib, taxtni qayta egallagan va umrining oxirigacha hukmdorlik qilgan. saltanatiga xorazm, seyiston, qandahor, balx, g‘aznadan domg‘ongacha bo‘lgan yerlar kirgan. yurak xastaligidan vafot etgan husayn boyqaro o‘zi qurdirgan madrasa ichidagi maqbaraga dafn etilgan. hozir maqbara vayron bo‘lgan, qabr va uning ustiga o‘rnatilgan «sangi haft qalam» saqlanib qolgan. husayn boyqaro davrida hirot sharqning fan, madaniyat, hunarmandchilik rivojlangan yirik markaziga aylangan: turli mamlakatlardan iste’dod sohiblari hirotga panoh axtarib kelganlar. til, adabiyot, tarix, tasviriy san’at, xattotlik, kitobat san’ati, tabobat, handasa, musiqa, qog‘oz tayyorlash, tomosha san’ati va boshqa sohalar rivojlangan. hirot, mashhad, marv, nishopur singari shaharlarda ko‘plab noyob obidalar barpo etilgan. mahalliy hunarmandlar ishlab chiqargan mahsulotlar xurosondan tashqarida ham mashhur bo‘lgan. …

4 / 15

kmdor sifatida madh etish kuchli. shuningdek, “xazoyin ul-maoniy”da alisher navoiy va husayn boyqaro o`rtasidagi biografik o`rinlarni yorituvchi g`azallar va baytlar alohida o`rin egallaydi. xususan, ko`pchilik g`azallarda husayn boyqaroning alisher navoiy she’rlarining islohotchisi sifatidagi fazilatlari ham o`z ifodasini topgan. shulardan kelib chiqqan holda husayn boyqaro haqidagi g`azal va baytlarni quyidagicha guruhlashtirish mumkin: ma’lumki, husayn boyqaro va alisher navoiy o`rtasida vaqti-vaqti bilan kelishmovchiliklar, ixtiloflar bo`lib turgan. bu, albatta, birinchi navbatda husayn boyqaroning feodal hukmdori ekanligi, shuningdek, ular yashab turgan davr ziddiyatlari bilan izohlanadi. professor a.hayitmetov yuqoridagi maqolasida navoiyning bir forsiy maktubi haqidagi mulohazalarini bayon etar ekan, uning tarjimasini keltiradi. bu maktub mazmunida ham shoh va shoir oralarida biroz sovuqchilik tushganligiga ishora bor: “men o`z gunohlarimga iqrorman. ammo men bilmayman, men qanday nojo`ya ish qildimki, siz o`zingizni mendan tortib qoldingiz…” sultonning javobi she’riy tarzda keltirilgan: tolibidin matlub ranjisa, bu unga og`ir gap emas, ishqilib matlubdan tolib ranjimasa bo`lgani[1]. hayitmetov a. navoiyxonlik suhbatlari. toshkent, …

5 / 15

itish, isloh qilish uchun katta iqtidorga ega bo`lish va she’riyatning eng nozik tomonlarini chuqur bilish zarur edi. husayn boyqaroda ana shu sifatlar mavjud edi, desak xato qilmaymiz. zero, navoiy g`azallarida ham husayn boyqaroning she’r ilmida nihoyatda nozikfahm kishi ekanligini ta’kidlaydi: ey navoiy, xurdai nazmingga isloh istasang, shoh g`oziydan jahonda xurdadonroq yo`q kishi. husayn boyqaro tarixiy shaxs sifatida navoiyning eng yaqin do`sti va maslahatchisidir. uning podsholik saltanatida, adolatli va oqilona davlat boshqaruv ishlarida navoiy qanchalik ko`p ko`mak bergan bo`lsa, navoiy butun dunyoga taniqli ijodkor bo`lishida, shoh asarlarining yaratilishida husayn boyqaro ham xuddi shunday ko`p madad berib turgan, unga yo`l-yo`riq ko`rsatib turgan. navoiyning o`zi juda ko`p bor ta’kidlaganidek, shoir asarlarining yozilishida husayn boyqaro bosh-qosh bo`lgan, ularning birinchi o`quvchi ham sulton husayn boyqaro bo`lgan. husayn boyqaro obrazining navoiy asarlaridan joy olishini yaqqol ko`rsatadigan dalillar juda ko`p. shoirning “xazoyin ul-maoniy” kulliyotidagi debochada navoiy husayn boyqaro haqida, uning devonlar yaritilishidagi xizmatlari haqida alohida to`xtalgan bo`lsa, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "husayniy (husayn boyqaro)"

reja: husayniy (husayn boyqaro) taniqli shoir va davlat arbobi. hirot yaqinida tug’ilgan. 1469 yildan umrining oxirigacha xuroson podshohi. uning hukmdorligi yillarida iqtisodiy va madaniy hayot yaxshilangan. navoiyning maktabdosh do’sti va homiysi. hayot yo’li badiiy ijod bilan shug’ullanib, g’azalnavis shoir sifatida adabiyot tarixida iz qoldirgan. boburning xabariga ko’ra, devonidagi g’azallari aksariyat bir vaznda (ramali musammani maqsur) yozilgan. g’azallarida dunyoviy muhabbatni kuylagan, betakror satrlar yaratgan. hayot yo’li “risola” nomli nasriy asarida navoiy ijodiga keng va ob’yektiv baho bergan. husayniy asarlari o’r fa shi jamg’armasida saqlanadi. shoir ijodi bilan e.rustamov, s.g’anieva, e.ahmadxo’jaev, a.erkinov v.b. shug’ullanganlar. boyqaro, husayniy (to‘liq nomi husayn i...

This file contains 15 pages in PPT format (1.8 MB). To download "husayniy (husayn boyqaro)", click the Telegram button on the left.

Tags: husayniy (husayn boyqaro) PPT 15 pages Free download Telegram