din va hurfikrlilik

PPTX 31 pages 628.7 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 628.7 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

презентация powerpoint termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot va axborot texnologiyalari fakulteti 1-kurs 1.24-guruh talabasi xayitova layloning dinshunoslik fanidan prizentatsiyasi din va hurfikrlilik reja: din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari islom dunyosida ilm-fan va hurfikrlilik uyg‘unligi hozirgi zamonda hurfikrlilik va din munosabati o‘zbekistonda hurfikrlilik va ijtimoiy-madaniy taraqqiyot din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari din nima? e'tiqod va e’tiqodni jamiyatga moslashtiruvchi kuch. dinning asosiy komponentlari: aqida, ibodat, axloq, shariat (qonunlar), jamiyatdagi rollar. misr, shumer, xitoy kabi qadimgi tsivilizatsiyalarda din siyosat bilan bog‘liq bo‘lgan (fir’avnlar ilohiy shaxs sifatida qaralgan). hurfikrlilik nima? har qanday mavzuda — ijtimoiy, diniy, ilmiy — erkin fikr yuritish, shubha qilish va tahlil qilish huquqi. yunon falsafasi: sokrat, platon, aristotel — “aql haqiqatga olib boradi” degan prinsipni ilgari surgan. buddizm va hind falsafasida ham hurfikrlik unsurlari mavjud: buddha: “men aytgan har bir so‘zni tekshirib ko‘r. ko‘r-ko‘rona ishonma.” misol: kritik tafakkur — zamonaviy fanda hurfikrlikning shaklidir. bu o‘z fikrini dalil …

2 / 31

yer esa aylanadi degan g‘oyani ilgari surgan (heliosentrik model). islom dunyosida ilm-fan va hurfikrlilik uyg‘unligi bayt al-hikma misolida: har yili minglab kitoblar tarjima qilinardi. yunonlar: platon, aristotel; hindlar: aryabhata, brahmagupta; forslardan: shahrastoni, zardo’shtiy matnlar tarjima qilingan. arab tilida ilm-fan tili paydo bo‘lgan. farqli fikrlar uchun zamin: imom abu hanifa — “aql bilan qaror chiqarish mumkin, agar qur’on va sunnatda bevosita javob bo‘lmasa.” mutakallimlar (kalom ilmi olimlari): e’tiqodni mantiqiy asoslashga uringanlar. masalan: fakhriddin roziy, imom moturidiy. mashhur mutafakkirlar va g‘oyalari: olim asarlari hurfikrlik yondashuvi ibn xaldun muqaddima tarixiy voqealarga ilmiy, ijtimoiy tahlil orqali yondashgan nasiriddin tusi tazkirat al-mutashakkirin astronomik kuzatuvlar asosida diniy taqvimlarni isloh qilgan abu ma’shar balxiy astrologiya va falsafa sharq va g‘arb ilmlarini uyg‘unlashtirgan al-battaniy astronomiya quyosh yilini aniq hisoblab bergan (365 kun 5 soat 46 daqiqa) hurfikrlilikning huquqiy asoslari bmt, yevropa va islomiy huquqiy asoslari hujjat sana asosiy tamoyil bmt inson huquqlari deklaratsiyasi 1948 fikr va vijdon erkinligi …

3 / 31

naviy muammolar: ijtimoiy tarmoqlarda ekstremistik guruhlar diniy so‘zlarni noto‘g‘ri talqin qiladi — bu hurfikr emas, manipulyatsiyadir. ba’zi jamiyatlarda din nomidan senzura, fikr erkinligiga qarshi urinishlar mavjud (masalan, eron, shimoliy koreya, saudiy arabiston). fikr erkinligi ustidan nazorat turlari tarixda: orta asrlar yevropasi: inkvizitsiya (fikr politsiyasi sifatida). sovet davrida: din va erkin fikr qat’iy ta’qibda bo‘lgan. jumladan: masjid, cherkovlar yopilgan. diniy kiyimlar, qur’on, injil kabi muqaddas kitoblar yashirin saqlangan. ilmiy fikrlar “partiyaviy mafkura” asosida filtrlangan. hozirgi zamonda: xitoy: “internet tsenzurasi” — diniy va mustaqil fikr bildiruvchi saytlar bloklanadi. shimoliy koreya: diniy faoliyat mutlaqo man etilgan, “rasmiy ideologiya”ga qarshi fikr jazoga sabab bo‘ladi. fikr erkinligining dinga ijobiy ta’siri haqiqiy hurfikr — dinni chuqurroq tushunishga olib keladi: diniy matnlarni kontekstual (tarixiy, madaniy) asosda o‘rganish imkonini beradi. dinni aqida emas, tafakkur orqali anglash: bu ko‘proq ma’naviy yetuklik keltiradi. imom moturidiy: “aql va naqlni uyg‘unlashtirish zarur. naqlni aqlga to‘g‘ri tushuntirish kerak.” akademik misollar: seyyid huseyn nasr …

4 / 31

gining mahsuli sifatida o‘rganiladi reza aslan no god but god islom tarixidagi hurfikr maktablari, ilohiyotda yangilanish fazlur rahman islam and modernity tafsir va fiqhda tanqidiy fikrlash abdullahi an-na'im islam and the secular state sekulyarlik — dinga qarshi emas, balki himoya shakli sifatida o‘zbekistonda hurfikrlilik va ijtimoiy-madaniy taraqqiyot mustaqillikdan keyin: konstitutsiyaviy kafolatlar: so‘z va vijdon erkinligi. ilmiy konferensiyalar, ochiq suhbatlar, islomiy-ijtimoiy mavzulardagi tadbirlar ko‘paydi. ilmiy-tadqiqot institutlari: o‘zr fa sharqshunoslik instituti, imom buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi. madaniyatda hurfikrlilik: teatr, adabiyot va san’atda diniy-madaniy ohangda mustaqil fikrlar rivojlanmoqda: asqad muxtor, erkin vohidov, tohir malik — diniy motivli, ammo erkin g‘oyalarga ega ijodkorlar. hozirgi blogerlar va jurnalistlar — fikr erkinligi borasida faol muloqot yaratmoqda. tavsiya va istiqbolli yo‘nalishlar ta’limda: tanqidiy fikrlash, bahs madaniyatini o‘rgatish zarur. diniy ta’limda biryoqlamalik emas, turli yondashuvlarni solishtirish amaliyoti. axborot maydonida: fikr erkinligi doirasida turli nuqtai nazarlarga ochiqlik. senzuraga emas, mantiqiy bahsga tayangan ilmiy-tahliliy platformalar ko‘payishi lozim. ijtimoiy hayotda: dinga …

5 / 31

rmas – ochiq muloqot madaniyati hurfikrlikni mustahkamlaydi. charles taylor – sekulyar jamiyatda din yo‘q qilinmaydi, balki shaxsiy tanlovga aylanadi. diniy matnlarning tafsirida hurfikrlilik zarurati qur’on tafsirida tarixiy-kontextual yondashuv: har bir oyat tushgan tarixiy vaziyat (asbobun-nuzul) asosida tahlil qilinadi. misol: “erkaklar ayollar ustidadir” (niso surasi, 34-oyat) — bu oyatni zamonaviy tafsirchilar ijtimoiy mas’uliyat nuqtai nazaridan izohlaydi, ustunlik emas. zamonaviy tafsirchilar: muhammad abduh, fazlur rahman, nasr hamid abu zayd — qur’onni zamonaviy tafsir, ijtimoiy adolat, inson huquqlari nuqtai nazaridan tahlil qilgan. hur fikrlilik va shubha: dinda joyi bormi? shubha va tafakkur – taqiqlanmagan, balki targ‘ib qilingan: qur’onda: “ular tafakkur qilmaydilarmi?”, “bas, ibrat olingiz!” kabi chaqiriqlar ko‘p (masalan, rum surasi 21-24). imom g‘azzoliy: “agar shubha bo‘lmasa, haqiqat aniqlanmaydi. shubha ilmning kalitidir.” falsafiy yondashuv: dekart (rené descartes) – “men shubha qilaman, demak, mavjudman.” (cogito ergo sum) dinga ham aql va shubha bilan yondashish — ko‘r-ko‘rona emas, ongli e’tiqodga olib boradi. ommaviy axborot vositalarida hurfikrlilik …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "din va hurfikrlilik"

презентация powerpoint termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot va axborot texnologiyalari fakulteti 1-kurs 1.24-guruh talabasi xayitova layloning dinshunoslik fanidan prizentatsiyasi din va hurfikrlilik reja: din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari islom dunyosida ilm-fan va hurfikrlilik uyg‘unligi hozirgi zamonda hurfikrlilik va din munosabati o‘zbekistonda hurfikrlilik va ijtimoiy-madaniy taraqqiyot din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari din nima? e'tiqod va e’tiqodni jamiyatga moslashtiruvchi kuch. dinning asosiy komponentlari: aqida, ibodat, axloq, shariat (qonunlar), jamiyatdagi rollar. misr, shumer, xitoy kabi qadimgi tsivilizatsiyalarda din siyosat bilan bog‘liq bo‘lgan (fir’avnlar ilohiy shaxs sifatida qaralgan). hurfikrlilik nima? har...

This file contains 31 pages in PPTX format (628.7 KB). To download "din va hurfikrlilik", click the Telegram button on the left.

Tags: din va hurfikrlilik PPTX 31 pages Free download Telegram