din va hurfikrlilik

PPTX 31 стр. 628,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 31
презентация powerpoint termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot va axborot texnologiyalari fakulteti 1-kurs 1.24-guruh talabasi xayitova layloning dinshunoslik fanidan prizentatsiyasi din va hurfikrlilik reja: din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari islom dunyosida ilm-fan va hurfikrlilik uyg‘unligi hozirgi zamonda hurfikrlilik va din munosabati o‘zbekistonda hurfikrlilik va ijtimoiy-madaniy taraqqiyot din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari din nima? e'tiqod va e’tiqodni jamiyatga moslashtiruvchi kuch. dinning asosiy komponentlari: aqida, ibodat, axloq, shariat (qonunlar), jamiyatdagi rollar. misr, shumer, xitoy kabi qadimgi tsivilizatsiyalarda din siyosat bilan bog‘liq bo‘lgan (fir’avnlar ilohiy shaxs sifatida qaralgan). hurfikrlilik nima? har qanday mavzuda — ijtimoiy, diniy, ilmiy — erkin fikr yuritish, shubha qilish va tahlil qilish huquqi. yunon falsafasi: sokrat, platon, aristotel — “aql haqiqatga olib boradi” degan prinsipni ilgari surgan. buddizm va hind falsafasida ham hurfikrlik unsurlari mavjud: buddha: “men aytgan har bir so‘zni tekshirib ko‘r. ko‘r-ko‘rona ishonma.” misol: kritik tafakkur — zamonaviy fanda hurfikrlikning shaklidir. bu o‘z fikrini dalil …
2 / 31
yer esa aylanadi degan g‘oyani ilgari surgan (heliosentrik model). islom dunyosida ilm-fan va hurfikrlilik uyg‘unligi bayt al-hikma misolida: har yili minglab kitoblar tarjima qilinardi. yunonlar: platon, aristotel; hindlar: aryabhata, brahmagupta; forslardan: shahrastoni, zardo’shtiy matnlar tarjima qilingan. arab tilida ilm-fan tili paydo bo‘lgan. farqli fikrlar uchun zamin: imom abu hanifa — “aql bilan qaror chiqarish mumkin, agar qur’on va sunnatda bevosita javob bo‘lmasa.” mutakallimlar (kalom ilmi olimlari): e’tiqodni mantiqiy asoslashga uringanlar. masalan: fakhriddin roziy, imom moturidiy. mashhur mutafakkirlar va g‘oyalari: olim asarlari hurfikrlik yondashuvi ibn xaldun muqaddima tarixiy voqealarga ilmiy, ijtimoiy tahlil orqali yondashgan nasiriddin tusi tazkirat al-mutashakkirin astronomik kuzatuvlar asosida diniy taqvimlarni isloh qilgan abu ma’shar balxiy astrologiya va falsafa sharq va g‘arb ilmlarini uyg‘unlashtirgan al-battaniy astronomiya quyosh yilini aniq hisoblab bergan (365 kun 5 soat 46 daqiqa) hurfikrlilikning huquqiy asoslari bmt, yevropa va islomiy huquqiy asoslari hujjat sana asosiy tamoyil bmt inson huquqlari deklaratsiyasi 1948 fikr va vijdon erkinligi …
3 / 31
naviy muammolar: ijtimoiy tarmoqlarda ekstremistik guruhlar diniy so‘zlarni noto‘g‘ri talqin qiladi — bu hurfikr emas, manipulyatsiyadir. ba’zi jamiyatlarda din nomidan senzura, fikr erkinligiga qarshi urinishlar mavjud (masalan, eron, shimoliy koreya, saudiy arabiston). fikr erkinligi ustidan nazorat turlari tarixda: orta asrlar yevropasi: inkvizitsiya (fikr politsiyasi sifatida). sovet davrida: din va erkin fikr qat’iy ta’qibda bo‘lgan. jumladan: masjid, cherkovlar yopilgan. diniy kiyimlar, qur’on, injil kabi muqaddas kitoblar yashirin saqlangan. ilmiy fikrlar “partiyaviy mafkura” asosida filtrlangan. hozirgi zamonda: xitoy: “internet tsenzurasi” — diniy va mustaqil fikr bildiruvchi saytlar bloklanadi. shimoliy koreya: diniy faoliyat mutlaqo man etilgan, “rasmiy ideologiya”ga qarshi fikr jazoga sabab bo‘ladi. fikr erkinligining dinga ijobiy ta’siri haqiqiy hurfikr — dinni chuqurroq tushunishga olib keladi: diniy matnlarni kontekstual (tarixiy, madaniy) asosda o‘rganish imkonini beradi. dinni aqida emas, tafakkur orqali anglash: bu ko‘proq ma’naviy yetuklik keltiradi. imom moturidiy: “aql va naqlni uyg‘unlashtirish zarur. naqlni aqlga to‘g‘ri tushuntirish kerak.” akademik misollar: seyyid huseyn nasr …
4 / 31
gining mahsuli sifatida o‘rganiladi reza aslan no god but god islom tarixidagi hurfikr maktablari, ilohiyotda yangilanish fazlur rahman islam and modernity tafsir va fiqhda tanqidiy fikrlash abdullahi an-na'im islam and the secular state sekulyarlik — dinga qarshi emas, balki himoya shakli sifatida o‘zbekistonda hurfikrlilik va ijtimoiy-madaniy taraqqiyot mustaqillikdan keyin: konstitutsiyaviy kafolatlar: so‘z va vijdon erkinligi. ilmiy konferensiyalar, ochiq suhbatlar, islomiy-ijtimoiy mavzulardagi tadbirlar ko‘paydi. ilmiy-tadqiqot institutlari: o‘zr fa sharqshunoslik instituti, imom buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi. madaniyatda hurfikrlilik: teatr, adabiyot va san’atda diniy-madaniy ohangda mustaqil fikrlar rivojlanmoqda: asqad muxtor, erkin vohidov, tohir malik — diniy motivli, ammo erkin g‘oyalarga ega ijodkorlar. hozirgi blogerlar va jurnalistlar — fikr erkinligi borasida faol muloqot yaratmoqda. tavsiya va istiqbolli yo‘nalishlar ta’limda: tanqidiy fikrlash, bahs madaniyatini o‘rgatish zarur. diniy ta’limda biryoqlamalik emas, turli yondashuvlarni solishtirish amaliyoti. axborot maydonida: fikr erkinligi doirasida turli nuqtai nazarlarga ochiqlik. senzuraga emas, mantiqiy bahsga tayangan ilmiy-tahliliy platformalar ko‘payishi lozim. ijtimoiy hayotda: dinga …
5 / 31
rmas – ochiq muloqot madaniyati hurfikrlikni mustahkamlaydi. charles taylor – sekulyar jamiyatda din yo‘q qilinmaydi, balki shaxsiy tanlovga aylanadi. diniy matnlarning tafsirida hurfikrlilik zarurati qur’on tafsirida tarixiy-kontextual yondashuv: har bir oyat tushgan tarixiy vaziyat (asbobun-nuzul) asosida tahlil qilinadi. misol: “erkaklar ayollar ustidadir” (niso surasi, 34-oyat) — bu oyatni zamonaviy tafsirchilar ijtimoiy mas’uliyat nuqtai nazaridan izohlaydi, ustunlik emas. zamonaviy tafsirchilar: muhammad abduh, fazlur rahman, nasr hamid abu zayd — qur’onni zamonaviy tafsir, ijtimoiy adolat, inson huquqlari nuqtai nazaridan tahlil qilgan. hur fikrlilik va shubha: dinda joyi bormi? shubha va tafakkur – taqiqlanmagan, balki targ‘ib qilingan: qur’onda: “ular tafakkur qilmaydilarmi?”, “bas, ibrat olingiz!” kabi chaqiriqlar ko‘p (masalan, rum surasi 21-24). imom g‘azzoliy: “agar shubha bo‘lmasa, haqiqat aniqlanmaydi. shubha ilmning kalitidir.” falsafiy yondashuv: dekart (rené descartes) – “men shubha qilaman, demak, mavjudman.” (cogito ergo sum) dinga ham aql va shubha bilan yondashish — ko‘r-ko‘rona emas, ongli e’tiqodga olib boradi. ommaviy axborot vositalarida hurfikrlilik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "din va hurfikrlilik"

презентация powerpoint termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot va axborot texnologiyalari fakulteti 1-kurs 1.24-guruh talabasi xayitova layloning dinshunoslik fanidan prizentatsiyasi din va hurfikrlilik reja: din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari islom dunyosida ilm-fan va hurfikrlilik uyg‘unligi hozirgi zamonda hurfikrlilik va din munosabati o‘zbekistonda hurfikrlilik va ijtimoiy-madaniy taraqqiyot din va hurfikrlilik tushunchalarining tarixiy ildizlari din nima? e'tiqod va e’tiqodni jamiyatga moslashtiruvchi kuch. dinning asosiy komponentlari: aqida, ibodat, axloq, shariat (qonunlar), jamiyatdagi rollar. misr, shumer, xitoy kabi qadimgi tsivilizatsiyalarda din siyosat bilan bog‘liq bo‘lgan (fir’avnlar ilohiy shaxs sifatida qaralgan). hurfikrlilik nima? har...

Этот файл содержит 31 стр. в формате PPTX (628,7 КБ). Чтобы скачать "din va hurfikrlilik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: din va hurfikrlilik PPTX 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram