geoekologik bashorat va ekspertiza

DOC 40,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1472126828_64749.doc geoekologik bashorat va ekspertiza reja: 1. bashorat va ekspertiza tug’risida umumiy tushuncha 2. geoekologik bashoratlashtirish uning ilmiy asoslari fan hamda amaliyot uchun ahamiyati 3. o’zbekistondagi ekologik vaziyatlar o’zgarishining bashorati 4. o’zbekistonda ekologik-geografik ekspertiza va uni amalga oshirish hususiyatlari insoniyat ijtimoiy va fan – texnika taraqqiyoti yo‘lidan qanchalik jadal rivojlansa, sayyoramiz va koinotning sayyoramiz atrofidagi qismlarining muntazamroq o‘rganilgan sari atrof tabiiy muhit rivojlanishini, aholi sonini o‘sishi va joylashuvini, hududlarni o‘zlashtirishni, ishlab chiqarishni rivojlantirish va joylashtirishni, aholi iste‘moli tuzilmasining kengayishi va o‘zgarishini va boshqa tabiiy hamda ijtimoiy – iqtisodiy jarayonlarni uzoq muddatli bashorat qilish ham amaliy jihatdan zarurroq bo‘lib qolmoqda. geologik, okeanologik, ekologik, antropologik, tibbiy – biologik (jumladan genetik ham), demografik, urbanistik, iqtisodiy, sotsiologik, siyosiy va boshqa bir qator (aholi iste‘molini, transport tarmoqlarini rivojlantirishni, rekreatsiya jabhalarini rivojlanishini bashorati) ishlab chiqilgan va chiqilmoqda. bashoratlarning turli xillari va mo‘ljaldagilari orasida geografik bashorat ham o‘zining munosib o‘rniga ega. bashorat deb keng ma’noda muayyan voqealar, …

rivojlanishini to‘g‘risida muayyan ishonchli mulohaza chiqarishdi. yer to‘g‘risidagi ko‘pgina fanlarning eng dolzarb muammolaridan biri kelgusida tabiiy muhit holatining bashoratidir. tabiat jarayonlari, hodisalari va ob’yektlarining har qanday bashorati ularning oldingi holatini(maylini) bilishga asoslanadi va shu sababli bashorat oldidan muayyan ilmiy tadqiqotni taqoza etadi. geografiya turli larni – tabiiy, ishlab chiqarish ijtimoiy, tabiiy – ijtimoiy tizimlarni o‘rganadi. shu sababli geografik bashorat – geosistemalarning kelgusidagi holatini oldindan ko‘ra bilish yoki aytib berishdir. bashorat nafaqat geosistemalarni kelajakdagi o‘zgarishini avvaldan asoslashgina bo‘lib qolmay, balki ularning asosiy o‘zgarish yo‘nalishlarini, tadrijiy o‘zgarishlarini, murakkablashishini ham o‘z ichiga oladi. shu sababli – geografik bashorat – muayyan tabiiy sistemadagi ob’yektlar, hodisalar va jarayonlarning kelajakda gi o‘zgarishlarini, shuningdek shu sistemalarning o‘tmishdagi va hozirgi holatini, boshqa tabiiy sistemalar (atmosfera, litosfera, hidrosfera) bilan aloqalarini tahlil qilish asosida taxminlash va hisob qilishdir. bashoratlashtirish jarayoni bashoratlashtirish ob‘ektining (hodisa, voqea, jarayonning) o‘tmishda va hozirgi rivojlanish qonuniyatlari va yo‘nalishlari to‘g‘risida tushunchaga ega bo‘lishni, kelajakdagi rivojlanishi va holatini …

variantda tayyorlanadi va shu variantdan biri xaqiqatga yaqinroq bo‘ladi. rejani tuzish uchun aniq ko‘rsatkich va hisob – kitoblar qilishga to‘g‘ri keladi. reja 2-2, uzog‘i bilan 5 yilga, bashorat esa undan uzoqroq muddatlarga tuzilishi mumkin. geografik bashorat kengroq bashoratlarning, eng avvalo ijtimoiy – iqtisodiy bashoratlarning bir qismidir, chunki geografik bashorat ijtimoiy va iqtisodiy bashoratlar bilan chambarchas bog‘liq. bundan tashqari, geografik bashoratda gidrologik, iqlimshunoslik, ekologik, geokimyoviy va boshqa xususiy bashoratlarga ham jiddiy e‘tibor qaratiladi. xususiy bashoratlarning qiymati inson ta‘siri ostidagi kelajakni begilaganda oshadi. odam omilini e‘tiborga olmasdan turli geografik bashorat ishlab chiqilishi mumkin emas. geografik bashorat o‘z oldiga integral geotizimlar kelajakda qanday bo‘lishini ilmiy asoslashni, ya‘ni turli mamlakatlar guruhlari, aniq mamlakatlar, viloyatlar, shaharlar, landshaftlarning guruhlari va ayrim landshaftlarning tizimlarida tabiat, aholi, texnika, xo‘jalikning o‘zaro ta‘siri qanday bo‘lishini ilmiy asoslashni vazifa qilib qo‘yadi. barcha geografik bashoratlar sistemalarning bashorat qilinayotgan elementlarining xususiatlari, miqyoslari va aniqlik darajasiga ko‘ra farqlanadi. geografik bashorat: a) tabiiy – geografik, …

ngan holda kelajakda yo‘l tutiladi. retrospektiv usuldan foydalanib geografik bashoratlashtirishda o‘tmishdagi o‘zgarishlar yo‘nalishi qancha ko‘p vaqtni o‘z ichiga olsa, bashorat ham shuncha aniqroq bo‘ladi. masalan, 20 yilga mo‘ljallangan bashorat xaqiqatga yaqin bo‘lishi uchun o‘tmish 60-70 yildagi ma‘lumotlarga asoslanish lozim. 2) o‘xshashlik usulida bashoratlashtirilayotganda bashoratlashtirilayotgan ob‘ekt xuddi shunday xususiyatlarga ega bo‘lgan boshqa ob‘ekt bilan solishtiriladi va bashoratlashtirilib bo‘lingan ob‘ektda qanday o‘zgarishlar qutilgan bo‘lsa, yangi ob‘ektda huddi shunday o‘zgarishlar bo‘lishi mumkinligi tushuniladi. masalan, ko‘riladigan atrof muhitga ta‘sirini bashoratlashtirishda o‘xshash sharoitlarda joylashgan boshqa suv omboriga doir ma‘lumotlardan foydalanish mumkin. 3) ekstrapolyatsiya usuli geografik bashoratlarda, masalan, gidrologiya, meteorologiya, iqlimshunoslikda qo‘llaniladi. ekstrpolyatsiya uchun nisbatan uzoq davrdagi bir qator ko‘rsatkichlar zarur. chunki bu ko‘rsatkichlarni tahlil qilish asosida bashorat tuziladi. geografik bashoratlashtirishda landshaftli indikatsiya usuli dala sharoitida tadqiqot ishlari olib borilayotganda keng qo‘llaniladi. bu usulning mohiyati shundaki, landshaftning indikatorlik xususiyatiga ega bo‘lgan komponentlari orqali kuzatib bo‘lmaydigan komponentlarni o‘rganish mumkin bo‘ladi. masalan, yantoq yoki qamish sizot suvlarining sathini …

amiz miqyosida kelajakda kutilayotgan turli noxush hodisalarni bashorat qilish bilan shug‘ullanadi. atmosfera havosining ifloslanishi, ozon qatlamining yupqalashishi, “issiqxona samarasi” cho‘llashishi kabi jarayonlar shular jumlasidan. bu muammolarni tezlikda ijobiy ham qilmaslik insoniyat boshiga halokat keltiradi. binobarin, mazkur hodisalarni to‘g‘ri bashoratlash va uning rivojlanishini oldini olish olamshumul ahamiyatga ega. hududiy bashoratlashtirish tabiiy jihatdan chegaralangan muayyan tabiat komplekslarining kelajakda o‘zgarishini asoslaydi. o‘z ahamiyati jihatidan global miqyosdagi bashoratlashdan keyin ikkinchi o‘rinda turgan bu bashoratlashtirish ishlab chiqarish kuchaygan rayonlarda tabiat bilan jamiyat o‘rtasidagi ziddiyat ayniqsa kuchayadi. buning natijasida turli ekologik holatlar kelib chiqadi. bunday ekologik og‘ir ijtimoiy – iqtisodiy oqibatlarga olib keladi. hududiy bashoratlashtirish sayyoramizdagi ko‘pgina akvatoriyalar (dengizlar, qo‘ltiqlar) va txk lar uchun xos. dengizlarning ifloslanishi, quruqlikdagi katta tklarda turli noxush jarayonlar aholi uchun ham ma‘lum darajada turli xavf – hatarlarning oldini olish choralarini izlaydi, ularni bartaraf qilish tadbirlarini belgilaydi. mahalliy bashoratlashtirish ko‘proq sanoat korxonasi yoki sanoat korxonalari majmuasi (sanoat tuguni) suv ombori, sug‘orish kanali, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geoekologik bashorat va ekspertiza"

1472126828_64749.doc geoekologik bashorat va ekspertiza reja: 1. bashorat va ekspertiza tug’risida umumiy tushuncha 2. geoekologik bashoratlashtirish uning ilmiy asoslari fan hamda amaliyot uchun ahamiyati 3. o’zbekistondagi ekologik vaziyatlar o’zgarishining bashorati 4. o’zbekistonda ekologik-geografik ekspertiza va uni amalga oshirish hususiyatlari insoniyat ijtimoiy va fan – texnika taraqqiyoti yo‘lidan qanchalik jadal rivojlansa, sayyoramiz va koinotning sayyoramiz atrofidagi qismlarining muntazamroq o‘rganilgan sari atrof tabiiy muhit rivojlanishini, aholi sonini o‘sishi va joylashuvini, hududlarni o‘zlashtirishni, ishlab chiqarishni rivojlantirish va joylashtirishni, aholi iste‘moli tuzilmasining kengayishi va o‘zgarishini va boshqa tabiiy hamda ijtimoiy – iqtisodiy jarayonlarni uzo...

Формат DOC, 40,5 КБ. Чтобы скачать "geoekologik bashorat va ekspertiza", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geoekologik bashorat va ekspert… DOC Бесплатная загрузка Telegram