tabiatni muhofaza qilishning jihatlari. tabiatni muxofaza qilishning nazariy asoslari va jihatlari

DOC 47,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452082930_63068.doc tabiatni muhofaza qilishning jihatlari. tabiatni muxofaza qilishning nazariy asoslari va jihatlari reja: 1. muxit tushunchasi. 2. muxiyning yashash sharoitidan farqi. 3. tabiatni muxofaza qilishning jixatlari (aspektlari). яшаш муҳитлари. организмлар яшайдиган ер сирти ( унинг қуруқлик, сув қисми ) ва теварак-атрофдаги ҳаво қатлами биосферани, яъни ҳаёт сохасини ташкил этади. биосфера-ер эволюциясининг қонуний маъсули. ердаги ўзгаришларда тирик моддалар катта ролъ ўйнайди. владимир иванович вернадский худди ана шундай хулосага келган. олим ер қобиғининг кимёвий таркиби ва кимёвий эволюциясини татқиқ этган. у атомларнинг геокимёвий миграциясида тирик модданинг ролини ъисобга олмасдан туриб, фақат геологик сабаблар билангина уларни тушунтириб бўлмасликни исботлаб берди. биосфера географик кенгликка, жой релъефига, иқлимнинг мавсумий ўзгаришига боғлиқ табиий шарт-шароитларнинг хилма-хиллиги билан характерланади. бироқ биосфера хилма-хиллигининг асосий манбаи, бу - тирик организмларнинг ўзининг фаолиятидир. организмлар ва уларни ўраб турган нотирик табиат ўртасида узлуксиз равишда модда алмашинув содир бўлади ва шунинг учун хам ҳар қайси дақиқада қуруқлик ва денгизнинг турли қисмлари бир-бирларидан физикавий …

и организмлар гидробинтлар деб аталади. организмлар сув қатламида ёки унинг тубида яшайдилар. сув қатламидагилар планктон экологик гуруъини, сув тубида яшовчилар эса бентос экологик гуруъни ташкил этади. сувда яшайдиган организмлар ўзларининг ҳаракатланиши, нафас олиш, озиқланиш ва кўпайиш усуллар бўйича сув муҳитининг асосий хусусиятларига мослашган. сув муҳити қуйидаги яшаш жойлари сифатида учрайди: чучук ва шўр сув, кўлмак ва оқар сув, чуқур ва сайёз, илиқ ва совуқ ва хаказо. айниқса, океан-денгизларда кўплаб хайвонлар яшайди. океан-денгиз суви босими ундаги ҳаётни белгилайди. сувнинг шўрланиши даражаси хам катта ахамиятга эга. сув ҳарорати, ёруғлик хам организмлар учун мухим ҳаётий омилдир. ёруғлик кучи ва таркиби океан тубига қараб ўзгаради. ер усти-ҳаво муҳити эволюция жараёнида сув муҳити томонидан ўзлаштирилган. у анча мураккаб ва хилма-хилдир. ер усти -ҳаво тирик тузилмаларнинг анча юқори даражасини талаб этади. бу ерда бўлган организмлар ҳаётининг энг мухим омили уларни ўраб турган ҳаво массасининг таркиби ва хусусияти ъисобланади. ҳаво зичлиги сувникига қараганда анча кичик, шунинг учун …

расида сон-саноқсиз бўшлиқ-коваклар бўлиб, улар сув ёки ҳаво билан тўлиб туради. шунинг учун хам тупроқни сув билан яшовчи ёки ҳаво билан нафас олувчи организмлар тарзида тасаввур қилинади. тупроқ ўсимликлар ҳаётида жуда катта ахамиятга эга. кўплаб организмларнинг танаси ёки жисми бошқа организмлар учун ҳаётий муҳит бўлиб ъизмат қилади. равшанки, бошқа организмлар ички ҳаёти очиқ муҳитдаги ҳаёт билан таққосланганда катта барқарорлиги билан характерланади. шунинг учун ўсимлик ёки хайвон танасида ўзига маскан топган организмлар эркин ҳаракатланувчи турлар учун хос (зарур) бўлган системалар ва органларини кўпинча бутунлай йўқотади. ъис қилиш ёки ҳаракат органлари ўрнига уларда ўзини хўжайинининг танасида тутиб туриш ва эффектив кўпайиш қобилияти ( кўпинча жуда такомиллашган тарзда ) юзага келади. организмларнинг муҳит xосил қилувчи фаолияти. тирик организмларга фақат уларни ўраб турган атроф-муҳит таъсир этибгина қолмайди, балки улар хам ўз яшаш муҳитига фаол таъсир кўрсатади. ҳаётий фаолият натижасида муҳитнинг физикавий ва кимёвий хусусиятлари ( ҳаво ва сувнинг газ таркиби, тупроқ тузилиши ва хусусияти, …

кўрсатади. бу ерда яшил ўсимликларнинг ролини алоъида таъкидлаб ўтиш мумкин. улар туфайли атмосферанинг таркиби шаклланади. фотосинтез ъодисаси туфайли атмосфера ҳаёт учун зарур бўлган кислород билан таъминланади. маълумки, атмосферадаги кислородсиз ерда бирор организм ва хатто инсон хам яшай олмайди. ўсимликлар тупроқ эритмасидан кўп миқдордаги сувни ва унда эриган моддаларни илдизлари, навдалари, барглари орқали пастдан юқорига силжитади. тирик организмлар кимёвий элементларнинг глобал кўчишида мухим тармоқ ъисобланади. тирик организмлар туфайли биосферада моддалар алманишуви доимий равишда содир бўлади. организмлар тупроқ таркиби ва ъосилдорлигига хал қилувчи ахамиятга эга таъсир кўрсатади. уларнинг фаолияти туфайли, хусусан, организмларнинг ўлик илдизларини, тўкилган барглари ва бошқа ўлик тўқималарни қайта ишлаши натижасиди тупроқда алоъида модда-гумус ъосил бўлади. унинг ъосил бўлишида кўплаб организмлар иштирок этади. масалан, бактериялар, грибоклар, содда бургалар, кўп оёқлилар, ёмғир қуртлари, хашаротлар ва уларнинг личинкалари, ўргимчаклар, молюсклар, крот ва бошқа ер тешувчиларни тилга олиб ўтиш мумкин. улар озиқланиб, ўлик органик моддаларни нафақат гумусга айлантирилади, балки аралаштиради, минерал зарраларга қўшади …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tabiatni muhofaza qilishning jihatlari. tabiatni muxofaza qilishning nazariy asoslari va jihatlari"

1452082930_63068.doc tabiatni muhofaza qilishning jihatlari. tabiatni muxofaza qilishning nazariy asoslari va jihatlari reja: 1. muxit tushunchasi. 2. muxiyning yashash sharoitidan farqi. 3. tabiatni muxofaza qilishning jixatlari (aspektlari). яшаш муҳитлари. организмлар яшайдиган ер сирти ( унинг қуруқлик, сув қисми ) ва теварак-атрофдаги ҳаво қатлами биосферани, яъни ҳаёт сохасини ташкил этади. биосфера-ер эволюциясининг қонуний маъсули. ердаги ўзгаришларда тирик моддалар катта ролъ ўйнайди. владимир иванович вернадский худди ана шундай хулосага келган. олим ер қобиғининг кимёвий таркиби ва кимёвий эволюциясини татқиқ этган. у атомларнинг геокимёвий миграциясида тирик модданинг ролини ъисобга олмасдан туриб, фақат геологик сабаблар билангина уларни тушунтириб бўлмасликни исботлаб берди. ...

Формат DOC, 47,5 КБ. Чтобы скачать "tabiatni muhofaza qilishning jihatlari. tabiatni muxofaza qilishning nazariy asoslari va jihatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tabiatni muhofaza qilishning ji… DOC Бесплатная загрузка Telegram