"kataliz nazariyalari.fermentativ kataliz"

PPTX 11 pages 478.6 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 478.6 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

слайд 1 buxoro davlat universiteti agronomiya va biotexnologiya fakulteti 13_4 bio 20 guruh talabasi qutbinisa shermatovaning " kataliz nazariyalari.fermentativ kataliz" mavzusida tayyorlagan prezentatsiyasi. kataliz katalizator, deb ataluvchi modda vositasida kimyoviy reaksiya tezligining oʻzgarishidir. reaksiyada ishtirok etayotgan reagentlardan farqli oʻlaroq, katalizator reaksiyaga kirishmaydi. reaksiyani tezlatuvchi katalizatorlar musbat katalizator, sekinlatuvchilari esa ingibitor deyiladi. katalizator faolligini oshiruvchi moddalar promouter, kamaytiruvchi moddalar esa katalitik zahar, deb ataladi. kataliz (yun. katalysis — buzilish, parchalanish) — kimyoviy reaksiyalar tezligining baʼzi moddalar (katalizatorlar) taʼsirida oʻzgarishi. katalizator reaksiyaga kirishuvchi modda (reagent)lar bilan bir qancha oraliq birikmalar hosil qilib, reaksiya nihoyasida miqdori va tarkibi oʻzgarmasdan ajralib chiqadi. katalizator sifatida turli xil moddalar (gaz, suyuqliklar va qattiq moddalar) ishlatilishi mumkin. reagentlar va katalizatorlarning fazaviy holatiga qarab katalitik jarayonlar, asosan, gomogen va geterogen k.ga boʻlinadi. bundan tashqari, mikrogeterogen, fermentativ katalitik jarayonlar ham mavjud. gomogen k.da reagentlar bilan katalizator bir jinsli aralashma hosil qiladi. reaksiya gaz yoki suyuq fazada boradi. katalizator sifatida …

2 / 11

ashtirish darajasiga bogʻliq. bu jarayonning asosiy kamchiligi mahsulot tarkibidan katalizatorni ajratib olish (tozalash) zarur boʻladi. geterogen k.da katalizator sifatida qattiq moddalar ishlatiladi. ularning sharsimon, granulasimon, spiralsimon va b. turlari maʼlum. shuningdek, bu katalizatorlar tarkibiga koʻra, bir, ikki yoki koʻp komponentli, holatiga qarab oksidsimon, metallsimon boʻladi. geterogen k. baʼzan kontakt k. deb ham ataladi. bu jarayon nihoyasida mahsulotdan (suyuq yoki fazadagi) katalizator oson ajratib olinadi. shu sababli geterogen k. sanoatda keng qoʻllaniladi. mikrogeterogen k.da reaksiya suyuq fazada boradi, katalizator sifatida kolloid zarrachalar ishtirok etadi. fermentativ k. oʻsimlik yoki hayvon toʻqimalarida sodir boʻladi, bu reaksiyada katalizator sifatida kolloid holdagi oqsil zarrachalari — fermentlar xizmat qiladi. baʼzi moddalar kimyoviy reaksiya tezligini susaytiradi yoki toʻxtatadi. bunday moddalar antikatalizator yoki ingibitorlar deb ataladi. bu holatni manfiy k. deyiladi. sanoatda, asosan, musbat k. katta ahamiyatga ega. katalizator qoʻllanganga bir vaqtda borishi mumkin boʻlgan parallel reaksiyalardan faqat birining tezligi ortadi. boshqalari esa toʻxtaydi (selektiv k.). mas:[ad]sn2—sn2[pd] [si]k. …

3 / 11

reaksiyalarda proton almashinishi roʻy beradi, yaʼni proton katalizatordan reagentga yoki, aksincha, reagentdan katalizatorga oʻtadi. k. jarayoni keyingi bosqichda polimerlanish, izomerlanish: kreking jarayonlari alyuminiy silikat taʼsirida shu kislotaasos katalizi mexanizmi bilan boradi. oksidlanish-qaytarilish katalizida metall, metall oksidlari, tuzlar katalizator boʻlib xizmat qiladi. bunday k.da elektron almashadi, elektron katalizatorlardan reagentga yoki, aksincha, reagentdan katalizatorga oʻtadi. shunday qilib, ok-sidlanish — qaytarilish jarayoni sodir boʻladi. maʼlum katalizator yoki katalizatorlar guruhi kimyoviy reaksiyaning maʼlum yoʻnalishinigina oʻzgartiradi, tezlatadi, xolos. shunga koʻra, muayyan reaksiya uchun katalizator tanlash amaliy ahamiyatga ega boʻlgan asosiy va muhim vazifadir. hoz. vaqtda k.ning umumlashgan yagona nazariyasi mavjud boʻlmasada, uning baʼzi tomonlarini eʼtiborga olgan ayrim nazariyalar bor. rus kimyogarlari n. i. kobozevning faol ansambl, a. a. balandinning multiplet k.i.ning elektron va zanjir nazariyalari shular jumlasidandir. chapda: qisman karamellashgan qand, oʻngda: qandni kul bilan yondirilmoqda (bu yerda kul - katalizator). kataliz nazariyasi kataliz hodisasining keng tarqalganligi, uning katta amaliy ahamiyatga egaligi va sirtdan qaraganda …

4 / 11

yaga bo‘linadi. oraliq birikmalar nazariyasi. bu nazariyaga ko‘ra kataliz protsessida katalizator reagentlar bilan ximyaviy reaktsiyaga kirishib, beqaror oralik birikmalar hosil qiladi. bunday oralik birikmalar ajratib olingan va ularning xossalari o‘rganilgan. oralik birikmalar hosil bo‘lishi bilan boradigan kataliz protsessi birin – ketin boradigan bir necha bosqichdan iborat bo‘ladi. har qaysi bosqichning aktivlanish energiyasi barcha bosqichlarning aktivlanish energiyalari yig‘indisidan kam bo‘ladi. bu kichik energiya g‘ovlarini yengish oson bo‘lganligidan ularni yengadigan molekulalarning soni ko‘p bo‘ladi, natijada reaktsiya tezlashadi. metall katalizlar ishtirokida ammiakni parchalash uchun quyida mexanizm taklif qilingan: nm3 + m  3h + mn mn  m + n nh3 + m  3h + mn haqiqatan ham bu reaktsiyada metall nitrid (mn) oralik birikmasi hosil bo‘lishi tajribalar natijasida tasdiqlangan. maydalangan cu, pb, co, ni, ag metallari h2+o2 aralashmaning suvga aylanish reaktsiyasida katalizator bo‘ladi. lekin bu metalllarda katalizatorlik xossasi faqat ularning oksidlari vodorod bilan qaytarilishi mumkin bo‘lgan temperaturadan yuqori temperaturadagina namoyon bo‘ladi. …

5 / 11

ini e‘tiborga oldi va natijada, kataliz hodisasini to‘laroq tushunishga imkoniyat beradi. katalizning fizik nazariyasi. bu nazariya adsorbilanish protsessiga asoslangan. fizik nazariya geterogen katalizdagi ko‘pgina kuzatishlar va tajribadan olingan natijalarni tushuntirib bera oladi. katalizning asosiy nazariyasini d.i. mendeleev yaratdi. bu nazariyaga ko‘ra, adsorbilangan molekula ma‘lum o‘zgarishlarga uchraydi. yuzadagi aktiv markazlarning ta‘siri natijasida molekuladagi bog‘lar bo‘shashadi va g‘atto, uziladi. buning natijasida reaktsiya uchun kam aktivlanish energiyasi kerak bo‘ladi va reaktsiya uchun kam aktivlanish energiyasi kerak bo‘ladi va reaktsiyaning borishi osonlashadi. fanning so‘nggi taraqqiyotida d.i.mendeleevning bu nazariyasi to‘la tasdiqlandi; uni asosan, rus olimlari mukammallashtirdilar. adsorbilangan molekulalarning holatini qanday va qanchalik o‘zgarishiga katalizator yuzasi – uning ximyaviy tarkibi va fizik tuzilishi katta ta‘sir qiladi. shuning uchun, katalizator yuzasining tabiatini o‘rganishga kirishildi. e’toboringiz uchun rahmat image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""kataliz nazariyalari.fermentativ kataliz""

слайд 1 buxoro davlat universiteti agronomiya va biotexnologiya fakulteti 13_4 bio 20 guruh talabasi qutbinisa shermatovaning " kataliz nazariyalari.fermentativ kataliz" mavzusida tayyorlagan prezentatsiyasi. kataliz katalizator, deb ataluvchi modda vositasida kimyoviy reaksiya tezligining oʻzgarishidir. reaksiyada ishtirok etayotgan reagentlardan farqli oʻlaroq, katalizator reaksiyaga kirishmaydi. reaksiyani tezlatuvchi katalizatorlar musbat katalizator, sekinlatuvchilari esa ingibitor deyiladi. katalizator faolligini oshiruvchi moddalar promouter, kamaytiruvchi moddalar esa katalitik zahar, deb ataladi. kataliz (yun. katalysis — buzilish, parchalanish) — kimyoviy reaksiyalar tezligining baʼzi moddalar (katalizatorlar) taʼsirida oʻzgarishi. katalizator reaksiyaga kirishuvchi modda (reagen...

This file contains 11 pages in PPTX format (478.6 KB). To download ""kataliz nazariyalari.fermentativ kataliz"", click the Telegram button on the left.

Tags: "kataliz nazariyalari.fermentat… PPTX 11 pages Free download Telegram