ekosistemalar

DOC 52.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1364045311_42925.doc ekosistemalar www.arxiv.uz reja: 1) yashil usimliklar yerdagi ozika va kislorodning asosiy manbai ularni muxofaza kilish 2) tabiatda modda almashinishida xayvonlarning roli usimliklar dunyosi, organik modda fotosintez jarayoni, mikroiklimga ta’siri kayta tiklash mumkin bulgan tabiiy resurs usimliklar dunyosi yerdagi xayotning birlamchi manbaidir. ular yiliga 380 mlrd .t. dengiz va okean usimliklariga 38 mlrd .t.urmonlarga. 6 mlrd.t. utloklarga tugri keladi. bundan tashkari usimliklar ya’ni yashil usimliklar tufayli fotosintez jarayoni ruy beradi. yerdagi xayotning yashashi uchun zarur bulgan kislorodni ishlab beradi. agar fotosintez jarayoni kishilar va xayvonlar nobud bular edi. birok atmosferada suv yuzasidan tuprokdan kechayotgan usha so2 gazi usimliklar tomonidan yutilib fotosintez jarayoni natijasida yashil usimliklar atrofga kislorodni chikarib turadi. shunday kilib fotosintez orkali yer sharidagi suv 5,8 mln yilda atmosferadagi kislorod 5800 yilda so 2 yilda bir marta yangilanib turadi. insonning kundalik xayotida usimliiklarning axamiyati juda katta. chunki usimliklar muxim tabiy geografik omil sifatida yer yuzasida suv okimiga buglanishga tuprokda …

yolarning gidrologik rejimini tartibga solib turishda, inson va xayvonat dunyosi uchun normal gigienik sharoit yaratishda muxim vazifani bajaradi. xayvonlar biologik resurslarning ajralmas bir kismi bulib, tabiatda modda va enyergiya almashinuvida muxim rol’ uynaydi. xayvonlar usimliklar bilan uzviy alokada bulib geografik kobikda ximiyaviy elementlarning migraciyasida katnashadi. xayvonlar usimliklar tomonidan kuyosh nuri ta’sirida xosil kilgan organik moddalar va bir birlari bilan oziklanib biologik xamda tabiatda moddalar ining almashinuvida ishtirok etadi.yirik mavjudotlaring bir-biri bilan ozika alokasi -bu enyergiyaning bir organizmdan ikkinchi organiziga utkazuvchi mixanizimdir. yer sharida yashil usimliklar kuyosh enyergiyasining fakat 1% uzla shtirib yiliga 150-200 mlrd.t.organi k modda xosil kiladi.100%desak shunda n 50% usimliklar nafa s olish jarayonida kolg an enyeriyani uzlashshtirib orgakik modda kolga organiz modda sifatida organizmda tuplaydi . bu tuplangan organik modda utkur va bir biri bilan oziklanuvchi xayvonlarga utadi. utxur va etxur xyavonlarda enyergiya balansi kuyidagicha buladi. yutilgan ozuka enyergiyasi tula uzlashtirilmaydi, uning bir kismi tashki muxitga notos …

g va mevalarni boshka joylarga olib borib tarkatishda xayvonlarning ishtiroki bor. agar xayvonlar bulmaganda edi juda kup usimliklar changlanmagan va okibatda meva bermagan bular edi. xasharotlar xususan arilar kapalaklar va kushlar tufayli usimliklar changlanadi. juda kup usimliklarning tyerritorial tarkalishda xayvonlar faol ishtirok etadi. ular usimlik uruglarini uzok joylarga olib boradi. ba’zi xayvonlar yirtkich kushlar zararkunanda kemiruvchilarni kirib usimlik xosildorligini oshiradi yoki ba’zi foydali xasharotlar usimliklarni zararkunanda xasharotlardan va kasalliklardan saklaydi. masalan boykush bir yilda 1000 ta sichkonni yuk kilib 0,5 t donni saklab kolsa, chumolilar urmonlarni kasalliklardan saklaydi. litosfera yyerning kattik tosh kobigi bulib juda katta axamiyatga egadir. ma’lumki abiotik omillar uz navbatida xozirgi zamon forialarining biosferada tarkalishiga ularni uzaro munosabitlariga ya’ni muxitning bialogik omillariga ta’sir kursatadi biotik omillar bu bir organizimga ikkinchi organizimning ta’sir kursatishidir biotik omillar tur ichidagi uzaro munosabatlardan va turl turlarga mansub bulgan ayrim individlar orasidagi uzaro alokalardan tarkib topadi ma’lum turlararo munosabatlar formalari xilma xil …

tlari bilan oziklanib yashaydi turlar aro rakobot ekalogik sharoit birgaglikda bir tur individlarining ezilishida ruy beradi birok rakobot ayniksa bir xil ekalogik sharoitga moslashgan ikkii turning bir tukumdayashashida kuchli buladi bunga chigirtka utxur sut emizuvchilar orasidagi rakobatdir kvartirantlik bu bir turga mansub individlarning boshka tur uchun makon xiematini utaydiga kurilmalarga kirib joyloshib olishlaridir bir turning ikkinchi tur tamonidan tarkatilishi biocenozda katta rol uynaydi chunki xarkanday xayvon tanas yuzasiga mikroorganizimlar siporalarining epishib ularning tarkalishiga yerdam beradi bz’zi xaevonlar usimlik urugi va mevalarini boshka joyga olib borib tarkatadi xasharotlar va parrandalar yerdamida usimliklar chetdan changlanadi va ular kupayadi ba’zixollarda kyerakli changlatuvchilarning kamligi eki yukligi sababli ma’lum usimlik turi urchiy olmaydi okibatda maydoni kamayadi shunday kilib yukorida kayd kayid kilingalardan malumki tabiiturkumda usimlik va xayvon turlarinig uz uzidan boshkarilishida rivojlanishida va makonda tarkalishida turlar aro alokaning axamiyatijuda katta usimlik koplami ularni muxofaza kilish. 2). xayvonlarning enyergiya almashinuvida roli adabiyotlar: 1 gerasimov i p …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ekosistemalar"

1364045311_42925.doc ekosistemalar www.arxiv.uz reja: 1) yashil usimliklar yerdagi ozika va kislorodning asosiy manbai ularni muxofaza kilish 2) tabiatda modda almashinishida xayvonlarning roli usimliklar dunyosi, organik modda fotosintez jarayoni, mikroiklimga ta’siri kayta tiklash mumkin bulgan tabiiy resurs usimliklar dunyosi yerdagi xayotning birlamchi manbaidir. ular yiliga 380 mlrd .t. dengiz va okean usimliklariga 38 mlrd .t.urmonlarga. 6 mlrd.t. utloklarga tugri keladi. bundan tashkari usimliklar ya’ni yashil usimliklar tufayli fotosintez jarayoni ruy beradi. yerdagi xayotning yashashi uchun zarur bulgan kislorodni ishlab beradi. agar fotosintez jarayoni kishilar va xayvonlar nobud bular edi. birok atmosferada suv yuzasidan tuprokdan kechayotgan usha so2 gazi usimliklar tomonidan y...

DOC format, 52.5 KB. To download "ekosistemalar", click the Telegram button on the left.

Tags: ekosistemalar DOC Free download Telegram