aniq integral tushunchasi

DOCX 21 pages 427.1 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 427.1 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: aniq integral tushunchasi kirish.................................................................................................................... 3 asosiy qism aniq integrallar tushuncha……………...……….................................4 aniq integralning mavjudligi ……………………………………….12 integrallanuvchi funksiyalar sinfi…………………………………...14 xulosa………………………….……………………………………….18 adabiyotlar ro`yxati………….….…………………………………....19 kirish mamlakatimizda istiqlolning dastlabki yillaridan boshlab ta’lim-tarbiya tizimini rivojlantirish davlat siyosati darajasiga ko‘tarilib, biz yosh avlodni jahon andozalariga mos sharoitlarda zamonaviy bilim va kasb-hunarlarni egallashimiz, jismoniy va ma’naviy jihatdan yetuk insonlar bo‘lib voyaga yetishlarini ta’minlash, bizning qobiliyat va iste’dodimizni, intellektual salohiyatini ro‘yobga chiqarish, sadoqat va fidoyilik tuyg‘ularini kamol toptirish borasida ulkan ishlar amalga oshirilmoqda. so‘nggi 5 yil ichida oliy ta’lim tizimida ham ko‘plab yangiliklar va islohotlar natijasida tizimda ijobiy o‘zgarishlar bo‘lyapti. prizident shavkat mirziyoyev olimlar, ilmiy-tadqiqot muassasalari rahbarlari va ishlab chiqarish sektor vakillari bilan uchrashuv o’tkazdi. unda ilm-fan sohasidagi eng muhim vazifalar muhokama qilindi. har bir tumanda matematikaga ixtisoslashgan maktab tashkil qilinib, o’qituvchilarga qo’shimcha ustama to’anadi. yoshlarda matematika faniga qiziqishni kuchaytirish, iqtidorli bolalarni seleksiya qilib, ixtisoslashtirilgan maktablar va keyinchalik oliy ta’lim muassasalariga qamrab olish ishlarini to’g’ri tashkil qilish kerakligi …

2 / 21

qilish kerakligi ta’kidlandi. bolalar uchun mazkur fandan oddiy va tushunarli tilda yozilgan ommabop darslik va o‘quv qo‘llanmalari yaratish, matematik ongni, kerak bo‘lsa, bog‘chadan boshlab shakllantirish vazifasi qo‘yildi. asosiy qism . aniq integral tushunchasi ni bo’laklash. biror segment berilgan bo’lsin . uning ushbu munosabatda bo’lgan chekli sondagi ixtiyoriy nuqtalari sistemasini olaylik . agar deb belgilasak , u holda ravshanki , mazkur kursning 1—bobidagi to’plamni bo’laklash tushinchasi ta`rifiga binoan sistema da bo’laklash bajargan bo’ladi , va aksincha, agar bizga segmentning biror chekli bo’lak-lashi berilgan bo’lsa , u ushbu munosabatda bo’lgan chekli sondagi nuqtalar sistemasini aniqlaydi . binobarin , biz to’plamni bo’laklash ta`rifiga ekvivalent bo’lgan quyidagi ta`rifni kirita olamiz . 1—ta`rif . segmentning ushbu munosabatda bo’lgan ixtiyoriy chekli sondagi nuqtalari sistemasi segmentda bo’laklash bajaradi deyiladi . uni kabi belgilanadi . har bir nuqta bo’laklashning bo’luvchi nuqtasi, segment esa bo’laklashning oralig’i deyiladi. bo’laklash oraliqlari uzunligi larning eng kattasi , ya`ni ushbu miqdor bo’laklashning diametri …

3 / 21

nuqtalarga bog’liq bo’ladi. aniq integral ta’rifi. funksiya segmentda aniqlangan bo’lsin. segmentning shunday bo’laklashlarni qaraymizki ularni mos diametrlaridan tashkil topgan ketma—ketlik nolga intilsin: . bunday bo’laklashlarga nisbatan funksiyaning inte-ral yig’indilarini tuzamiz. natijada segmentni bo’laklashlarga mos funksiyaning integral yig’indilari qiymatlaridan iborat quydagi: ketma—ketlik hosil bo’ladi. ravshanki bu ketma—ketlikning har bir hadi huqtalarga bog’liqdir. 3—ta’rif. agar segmentni har qanday bo’laklashlar ketma-ketligi olinganda ham unga mos integral yig’indi qiymatlaridan iborat ketma—ketlik nuqtalarning tanlab olinishiga bog’liq bo’lmagan ravishda hamma vaqt bitta songa intilsa, bu son yig’indining dagi limiti deb ataladi. u kabi belgilanadi. yig’indi limitini quyidagicha ham ta’riflash mumkin. 4–ta’rif. agar son olingnda ham shunday son topilsaki, segmentni diametri bo’lgan har qanday bo’laklash uchun tuzilgan yig’indi ixtiyoriy nuqtalarda tengsizliklarni qanoatlantirsa, son yig’indining dagi limiti deb ataladi. 5—ta’rif. agar da funksiyaning integral yig’indisi chekli limitga ega bo’lsa, u holda funksiya segmentda integrallanuv-chi deyiladi, yig’indining chekli limiti esa funksiyaning segmentdagi aniq integrali deb ataladi. funksiyaning aniq integrali …

4 / 21

emak, . endi va yig’indilarni quyidagicha o’zgartirib yozib olamiz: agar ekanini e’tiborga olsak, u holda . demak, . bu munosabatdan tengsizlik kelib chiqadi. so’ngra uchun (bunda ) bo’lishidan da bo’lishini topamiz. demak, . bu esa ta’rifga ko’ra ekanini bildiradi. ► . segmentda dirixle funksiyasi uchun aniq integral mav-jud emasligi ko’rsatilsin. dirixle funksiyasi uchun integral yig’idini hususan quyidagicha bo’lishini ko’rgan edik: da yig’indi limitga ega emas. demak, dirixle funksi-yasi segmentda integrallanmaydi. odatda, yuqorida keltirilgan aniq integral riman integrali, integral yig’indini riman yig’indisi deyiladi. agar funksiya segmentda chegaralanmagan bo’lsa, u shu segmentda integrallanmaydi. darbu yig’indilari. funksiya oraliqda aniqlangan bo’lib, shu oraliqda chegaralangan bo’lsin: . oraliqda biror bo’laklashni olaylik. bu funksiyaning aniq chegaralari mavjud ixtiyoriy uchun bo’ladi. endi va sonlarni oraliqning uzunligi ga ko’paytirib quyidagi yig’inilarni tuzamiz. . ushbu yig’indilar mos ravishda darbuning quyi hamda yuqori yig’indilari deb ataladi. darbu yig’indilari, funksiyaga hamda p bo’laklashga bog’liq: va har doim bo’ladi. tengsizliklarni ga ko’paytirib …

5 / 21

i bo’lak-lashlar to’plami ning har bir bo’laklashi uchun funksiya-ning darbu yig’indilari ni tuzib, to’plamlarni qaraymiz. bu to’plamlar ga ko’ra chegaralangan bo’ladi. 7—ta’rif. to’plamning aniq yuqori chegarasi funksiyaning oraliqdagi quyi integrali deb ataladi. uni kabi belgilanadi. to’plamning aniq quyi chegarasi funksiyaning oraliqdagi yuqori integrali deb ataladi. kabi belgilanadi. demak, . 8—ta’rif. agar funksiyaning oraliqdagi quyi hamda yuqori integrallari bir–biriga teng bo’lsa, funksiya oraliqda integrallanuvchi deyiladi, ularning umumiy qiymati funksiyaning oraliqdagi aniq integrali deyiladi. agar bo’lsa, funksiya oraliqda integrallanmaydi deyiladi. demak, . aniq integralning mavjudligi 10. darbu yig’indilarining xossalari. faraz qilaylik, to’plam oraliqning barcha bo’laklashlaridan iborat to’plam bo’lsin. agar bo’laklashning har bir bo’luvchi nuqtasi bo’laklashning ham bo’luvchi nuqtasi bo’lsa, bo’laklash ni ergashtiradi deyiladi va kabi belgilanadi. aytaylik, funksiya oraliqda chegaralangan bo’lib, va bo’laklashlari uchun darbu yig’indilari bo’lsin. 1). agar bo’lsa, u holda bo’ladi. 2). uchun bo’ladi. 3). darbu yig’ndilaridan tuzilgan to’plam uchun ya’ni bo’ladi. 4). ixtiyoriy olinganda ham shunday topiladiki, diometri bo’lgan …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aniq integral tushunchasi"

mavzu: aniq integral tushunchasi kirish.................................................................................................................... 3 asosiy qism aniq integrallar tushuncha……………...……….................................4 aniq integralning mavjudligi ……………………………………….12 integrallanuvchi funksiyalar sinfi…………………………………...14 xulosa………………………….……………………………………….18 adabiyotlar ro`yxati………….….…………………………………....19 kirish mamlakatimizda istiqlolning dastlabki yillaridan boshlab ta’lim-tarbiya tizimini rivojlantirish davlat siyosati darajasiga ko‘tarilib, biz yosh avlodni jahon andozalariga mos sharoitlarda zamonaviy bilim va kasb-hunarlarni egallashimiz, jismoniy va ma’naviy jihatdan yetuk insonlar bo‘lib voyaga yetishlarini ta’minlash, bizning qobiliyat va iste’dodimizni, intellekt...

This file contains 21 pages in DOCX format (427.1 KB). To download "aniq integral tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: aniq integral tushunchasi DOCX 21 pages Free download Telegram