xvi-xix asrlar tarixiga oid yozma manbalar

PPTX 19 стр. 193,7 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 193,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

презентация powerpoint mavzu-5: o’rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid yorgorliklar reja 1,xvi-xix asrlar tarixiga oid fors-tojik tilidagi yozma manbalar. 2,xvi-xix asrlar tarixiga oid eski o’zbek tilidagi yozma manbalar. 3,zahiriddin muhammad boburning “boburnoma” asari tarixiy manba sifatida xvi-xix asrning birinchi yarmiga oid o‘zbek tilidagi manbala temuriylar davridan boshlab movaraunnaxrning ijtimoiy-siyosiy va madaniy xayotida turkiy (eski o‘zbek) tilining nufuzi va axamiyati ortib bordi. xvi asrdan boshlab eski o‘zbek tilida xam ilmiy asarlar yaratila boshlandi. bu tilda tarixiy asarlar vujudga kela boshladi. ayniqsa shayboniylar xukmronligi davridan boshlab tarix ilmi bobida o‘zbek tilida yozilgan asarlarniig soni tobora ortib bordi. o‘zbek tilida bitilgan tarixiy asarlar shayboniylar davlati, xiva va qo‘qon xonliklari tarixiga bag‘ishlangan edi xvi asrning boshida eski o‘zbek tilida yozilgan muxim tarixiy manbalardan biri "tavorixi guzude», «nusratnoma" "tanlangan tarix» «falsafa kitobi" xisoblanadi. muallifi nomalum. shu narsa aniqki, asar shayboniyxonning topshirig‘i bilan saroyga yaqin bo‘lgan tarixnavislardan biri tomonidan yozilgan. asar ikki mustaqil qismdan-"tavorixi guzide" va …

2 / 19

rix tipida yozilgan bu asarning so‘nggi xi qismi original xisoblanadi. unga xvi asrning birinchi choragida xuroson va movounnaxrda sodir bo‘lgan voqealar bir muncha keng yoritilgan. xv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrning birinchi yarmida yashab o‘tgan atoqli shoirlardan biri muxammad solix xisoblanadi. muxammad solix temurga yaqin bo‘lgan amirlardan biri shoxmalikning nabirasi bo‘lgan. uning otasi xam temuriylarga xizmat qilgan, lekin qaysidir gunoxlari uchun u abu said tomonidan qatl etilgan. shu boisdan muxammad solix yoshligidan ko‘p qiyinchiliklarga duchor bo‘ldi. . keyinchalik xusayn boyqaro saroyida bir necha yil xizmat qildi, lekin iltifot ko‘rmadi. shuning uchun xam taxminan 1499 yilda muxammad solix shayboniyxon xizmatiga kiradi. shayboniyxon uni iltifot bilan kutib olib, "malik ush-shuaro" unvonini beradi. muxammad solix shayboniyxonning bir necha yurishlarida unga xamkorlik qildi. muxammad solix o‘zining asosiy asari bo‘lgan "shayboniynoma" dostonida shayboniyxonning 5-6 yillik daxshatli yurishlarini tasvirlaydi. asarda tendensioz rux kuchli. muallif shayboniyxon va uning atrofidagi kishilarni ko‘klarga ko‘tarib maqtaydi, temuriylarni esa kamsitib, …

3 / 19

hi xaqida baxs yuritadi. "shajarayi turk" ("shajaraiy turk va mug‘ul" deb xam ataladi») kitobi esa muqaddima va 9 bobdan iborat. abulg‘oziy asarning 7, 8 va 9-bobning bir qismini yozib ulgurgan, xolos. 1-6-boblar va 9-bobning davomi (1644-1664 yillar voqealari) anushaxonning topshirig‘i bilan maxmud ibn mulla muxammad urganjiy ismli ulamo tarafidan yozilgan. muallif o‘z kitobini tarif etishda chingizxon va uning avlodlari tarixiga bag‘ishlangan 18 ta asardan foydalanganligini aytib, ulardan sharafuddin ali yazdiyning "muqaddimayi zafarnoma" va rashiduddinning "jome ut-tavorix" nomli asarlarini eslatib o‘tadi. asarning original qismi xisoblangan 8 va 9 boblarini yozishda muallif o‘zi bilgan va so‘rab-surishtirib to‘plagan ma’lumotlardan keng foydalangan. asarning original qismida xvii asrning birinchi yarmida xiva xonligidagi siyosiy voqealar batafsil bayon qilingan. abulg‘oziy xorazmda o‘ziga xos tarixnavis maktabiga asos soldi, desak bo‘ladi. xviii va xix asrlarda bu tarixnavislik an’anasini shoir va tarixchi olimlar munis va ogaxiylar davom ettirdilar. shermuxammad ibn avazbiy munis (1778-1829) xivadagi madrasalarda taxsil olib. 1800 yildan boshlab …

4 / 19

oqoe» asarlari shular jumlasidandir. «firdavs» ul-iqbol" xorazmning qadim zamonlardan to 1825 yilgacha bo‘lgan tarixini o‘z ichiga oladi. asar muqaddima va besh bobdan iborat. munis va ogaxiylarning mazkur asarining axamiyati shundaki, unda xorazmning qariib 300 yillik tarixi (1511-1825) yaxlit, xronologik tarzda bayon etilgan asar turli mazmundagi faktik materiallarga nixoyatda boy. xix asrda tarixnavislik maktabi qo‘qonda xam vujudga keldi. o‘zbek tilida yozilib, qo‘qon xonligining xix asrning o‘rtalaridagi siyosiy axvolini o‘zida aks ettirgan asarlardan biri "ansob us-salotin va tazorix ul-xavokin" kitobidir. mazkur asarning muallifi mirza mushrif toshkandiyning biografiyasiga doir ma’lumotlar ko‘p emas. lekin uning nisbasidan xon saroyida xizmat qilganligini taxmin qilish mumkin. xonliklar davri tarixiga oid, rus va evropa tillaridagi manbalar. buyuk jug‘rofik kashfiyotlardan so‘ng ipak yo‘li o‘z axamiyatini yo‘qotganligi sababli, o‘rta osiyo jaxon xo‘jaligi savdosidan chetga tushib qoldi. lekin bundan qat’i nazar vatanimizni ovrupo mamlakatlari bilan savdo diplamatik aloqalari batamom to‘xtab qolmadi. xvi asrdan boshlab o‘rta osiyo va rossiya o‘rtasidagi xar tomonlama …

5 / 19

opalik mualliflar xam yiqqanlar. ular orasida ayniqsa vengar olimi va sayyoxi german vamberi va ingliz zobiti va aleksandr byorns yozib qoldirgan ma’lumotlar e’tiborga sazovordir. o‘rta osiyoga kelib ketgan elchilar va sayyoxlar xotiralari va xisobotlari o‘lkamiz tarixini o‘rganishda muxim manba bo‘lib xizmat qiladi. ularga buxoro, xiva va qo‘qon xonliklarining davlat tuzimi, shaxarlari, xo‘jaligi, axolining mashg‘ulotlari va turmush tarzi xususida boy ma’lumotlar bor. shu bilan birga mazkur xotira va xisobotlar mualliflari ba’zi xollarda bir yoqlamalik va sub’ektivizm singari nuqsonlarga yo‘l qo‘yishlarini xam ta’kidlab o‘tish zarur. xvi asrning o‘rtalarida o‘rta osiyoga tashrif buyurgan birinchi evropalik ingliz sayyoxi antonii jenkinson edi. jenkinson «moskva savdo kompaniyasi»da xizmat qilgan va o‘rta osiyodan xitoy va xindistonga olib boradigan yo‘llarni aniqlash maqsadida kelgan. jenkinsonning buxoroga qilgan safari xaqidagi xotiralari 1987-yilda to‘la xajmda nashr qilingan. xvii asrda o‘rta osiyoga kelib ketgan rus elchilari i. d. xoxlov (1620-1622) va s. i. pazuxinlar, v. a. dovudovlar va m qosimovlarning rus podshosi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi-xix asrlar tarixiga oid yozma manbalar"

презентация powerpoint mavzu-5: o’rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid yorgorliklar reja 1,xvi-xix asrlar tarixiga oid fors-tojik tilidagi yozma manbalar. 2,xvi-xix asrlar tarixiga oid eski o’zbek tilidagi yozma manbalar. 3,zahiriddin muhammad boburning “boburnoma” asari tarixiy manba sifatida xvi-xix asrning birinchi yarmiga oid o‘zbek tilidagi manbala temuriylar davridan boshlab movaraunnaxrning ijtimoiy-siyosiy va madaniy xayotida turkiy (eski o‘zbek) tilining nufuzi va axamiyati ortib bordi. xvi asrdan boshlab eski o‘zbek tilida xam ilmiy asarlar yaratila boshlandi. bu tilda tarixiy asarlar vujudga kela boshladi. ayniqsa shayboniylar xukmronligi davridan boshlab tarix ilmi bobida o‘zbek tilida yozilgan asarlarniig soni tobora ortib bordi. o‘zbek tilida bitilgan tarixiy asarlar sha...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (193,7 КБ). Чтобы скачать "xvi-xix asrlar tarixiga oid yozma manbalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi-xix asrlar tarixiga oid yoz… PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram