o‘rta osiyoning ix–xiv asrlar tarixiga oid yozma manbalar

PPTX 15 стр. 5,9 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

презентация powerpoint o‘rta osiyoning ix-xiv asrlar tarixiga oid yozma manbalar tayyorladi:xonto’rayev o’tkirjon o`rta asr yozma manbalari antik davr yoki yangi davr tarixiga oid manbalarga nisbatan o`ziga xos xususiyatlarga ega. o'rta asrlarda kichik taqsimot va umuman savodxonlik darajasi past bo'lganligi sababli, yozuv nisbatan kam qo'llanilgan. o'sha davr madaniyati, ayniqsa, ilk o'rta asrlar, asosan, og'zaki-marosimlar edi, shuning uchun ma'lumotlar asosan xotiradan uzatiladi. jonli so‘zlashuv tili bilan yozma til o‘rtasida tafovut mavjud bo‘lib, bu o‘rganilayotgan manbalardan foydalanish uslubi, terminologiyasi va tabiatiga ta’sir ko‘rsatdi. vaziyat faqat oʻrta asrlarning ikkinchi davrida xalq tillarida koʻproq matnlar paydo boʻlgachgina oʻzgara boshladi. xiv-xv asrlarga kelib. g'arbiy evropaning aksariyat mamlakatlarida ular allaqachon ustunlik qilmoqdalar, ammo ijtimoiy hayotning ba'zi sohalarida (diplomatiya, cherkov, fan) lotin tili hozirgi zamongacha o'z mavqeini saqlab qoldi. bundan tashqari, bir qator mamlakatlarda lotin tili darhol ikkita xalq tili - mahalliy va xorijiy tillar bilan birga yashagan. o'rta asrlar tarixi turli voqealarga to'la uzoq davrni o'z ichiga …

2 / 15

ilob, gumanistik tafakkurning gullab-yashnashi, uyg'onish davri durdonalari paydo bo'ladi. o'rta asrlar tarixiga oid tarixiy va yozma manbalar xorun ar-rashid tashabbusi bilan bag’dodda ilmiy markaz-akademiya («bayt ul-xikma»)-tashkil etilib, unga barcha musulmon o’lkalari, jumladan o’rta osiyodan ham olim va fozillar to’plandi. bu markazda movaraunnahr va xurosondan kelgan muso xorazmiy, ahmad farg’oniy, marvoziy, marvarudiy, javhariy kabi olimlar bag’dod akademiyasini jahonga mashhur bo’lishida katta hissa qo’shdilar. movaraunnahrda arab halifaligini hukmronligini o’rnatilishi hamda islom dinining keng yoyilishining ijobiy tomonlaridan biri shuki, bag’doddagi ilmiy akademiyadan o’rnak olib xorazmda ham x asrda ma’mun akademiyasi vujudga keldi va uning a’zolari bo’lmish o’z davrining olimu-donishmandlari o’z ijodlari bilan movaraunnahrni donishi olamga yoydilar. shuningdek o’lkamiz hududidan islom dunyosining eng mo’’tabar shaxslari, hadisshunoslari etishib chiqdilarki, ularning nomi hozirgi kungacha ham dunyoviy, ham tasavvuf ilmining yuqori pog’onalarida turibdi. ma’lumki, uzoq o’tmishga ega bo’lgan o’rta osiyo xalqlari taraqqiyoti tarixi o’z boshidan turli voqealarni, yuksalish va orqaga ketish davrlarini boshdan kechirdi. shubhasiz, bu davrlarning …

3 / 15

bor edi. o`zbеkistоnning vii asr охiridan bоshlab, хii asrgacha bo`lgan tariхi ko`prоq va dеyarli arab tilidagi yozma manbalarda yoritilgan va bu an`ana kеyinchalik ham tеmuriylar davrigacha davоm etgan. bu davrda yurtimiz avval arab хadifaligi tarkibida, so`ngra sоmоniylar, qоraхоniylar, g`aznaviylar, хоrazmshоhlar davlatlarini bоshdan kеchirdi. arab tilida vatanimiz tariхiga оid yozma manbalarni mualliflarning kеlib chiqishiga qarab, ikki guruhga ajratish mumkin. birinchi guruh - arab tilida ijоd etgan yurtimizdan chiqqan tariхchi va оlimlar. bular muhammad musо al-хоrazmiy, abu rayhоn bеruniy, mahmud kоshg`ariy, mahmud zamaхshariy, abu said sam`оniy, shahоbuddin muhammad nisоviy va bоshqalardir. ushbu muarriхlar asarlarida оna vatanga muhabbat alоhida namоyon bo`ladi, bu ayniqsa abu rayhоn bеruniyning “оsоr ul-bоqiya” asarida хalqimiz qadimgi madaniyati to`g`risidagi ma`lumоtlarida alоhida ko`zga tashlanadi. ikkinchi guruh - хоrijlik оlimlardan ibоrat bo`lib, ular yaratgan arab tilidagi asarlarida yurtimiz tariхi madaniyati, siyosiy-ijtimоiy hayoti yoritilgan. ushbu mualliflarning eng yiriklari abulhasan madоiniy (vaf. 840 y.), abulabbоs al-ya`qubiy (iх asr), abubakr al-balazuriy, ibn хurdоdbеh (820-taхm.913), …

4 / 15

ra jahon va mahalliy, prozaik va she'riy, cherkov va dunyoviy, ikkinchisini senyoriy, shahar va boshqalarga bo'linadi. o'rta asrlarga nisbatan manbalarning besh turini ajratib ko'rsatish maqsadga muvofiqdir, 1) tabiiy-geografik., ya'ni. landshaft, iqlim, tuproq, o'simlik va 2) etnografik, qadimiy texnologiyalar, urf-odatlar, turar-joylarning tashqi ko'rinishi, kiyim-kechak, oshxona, fikrlash stereotiplari, folklor; 3) haqiqiy binolar, asboblar, uy-ro'zg'or buyumlari, qurollar va boshqalar; 4) badiiy va vizual me'morchilik, rassomlik, haykaltaroshlik va amaliy san'at yodgorliklari; 5) yozilgan harflar, raqamlar, eslatmalar va boshqa yozuv belgilari bilan yozilgan har qanday matnlar. ular turli rollarni o'ynaydi. matnlar va badiiy asarlarda nisbatan kambag'al bo'lgan ilk o'rta asrlarni o'rganishda moddiy manbalar eng katta ahamiyatga ega. o‘rta asr yozma manbalarini uch sinfga bo‘lish maqsadga muvofiq: 1) hikoya(hikoya) 2) tartibga soluvchi, nafaqat mavjud huquqiy amaliyotni, balki qonun chiqaruvchining irodasini, mahalliy urf-odatlarni, cherkov kengashlarining qarorlarini, monastirlar, hunarmandchilik ustaxonalari, universitetlar va boshqalarning nizomlarini aks ettiradi; 3) hujjatli filmlar; asosan ijtimoiy-iqtisodiy, huquqiy-siyosiy hayotning alohida lahzalarini maxsus, asosan rasmiylashtirilgan …

5 / 15

bosqinidan keyingi xorazm to’g’risida endi evropa manbalarida ham ma’lumotlar mavjud xiii-xiv asrlar davomida turli sabablarga ko’ra xorazmda bo’lgan evropalik sayyohlar plano karpini (1246 yilda kelgan), aka-uka pololar (1260 yilda kelgan), italyan savdogari franchesko balduchchi pegoletti (1340 yilda kelgan) asarlarida xorazm shaharlari, ayniqsa, urganch to’g’risida qimmatli ma’lumotlar mavjud. 1333 yilda xorazmga markazlashgan arab sayyohi ibn battuta kelgan. uning “tuhfat an-nuzzar fi g’aroyib al-amsar va ajoyib al-afsar” (“g’aroyib shaharlar va ajoyib safarlar tomoshasi haqida tuhfa”) asarida xorazm savdo shaharlari to’g’risida ba’zi ma’lumotlar uchraydi. xiv asr oxiri – xv asr tarixchilari ichida ibn arabshohning “ajoyib al-maqdur fi axbori temur” (“temur sarguzashtlarida taqdir mo’’jizalari”) asari iqtisod, savdo-sotiq va shaharning boshqa ko’pgina jihatlarini yorituvchi ma’lumotlarga egaligi bilan ajralib turadi. muallif xorazmning xiv asrning ikkinchi yarmida iqtisodiy jihatdan rivojlangan hududlardan biri bo’lganligini ko’rsatib o’tish bilan birga, temur yurishlaridan so’ng shimoliy xorazm iqtisodiyotining tushkunlikka tushganligini ham qayd qilib o’tgan. foydalanilgan adabiyotlar islam. entsiklоpеdichеskiy slоvar. mоskva: nauka. 1991. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘rta osiyoning ix–xiv asrlar tarixiga oid yozma manbalar"

презентация powerpoint o‘rta osiyoning ix-xiv asrlar tarixiga oid yozma manbalar tayyorladi:xonto’rayev o’tkirjon o`rta asr yozma manbalari antik davr yoki yangi davr tarixiga oid manbalarga nisbatan o`ziga xos xususiyatlarga ega. o'rta asrlarda kichik taqsimot va umuman savodxonlik darajasi past bo'lganligi sababli, yozuv nisbatan kam qo'llanilgan. o'sha davr madaniyati, ayniqsa, ilk o'rta asrlar, asosan, og'zaki-marosimlar edi, shuning uchun ma'lumotlar asosan xotiradan uzatiladi. jonli so‘zlashuv tili bilan yozma til o‘rtasida tafovut mavjud bo‘lib, bu o‘rganilayotgan manbalardan foydalanish uslubi, terminologiyasi va tabiatiga ta’sir ko‘rsatdi. vaziyat faqat oʻrta asrlarning ikkinchi davrida xalq tillarida koʻproq matnlar paydo boʻlgachgina oʻzgara boshladi. xiv-xv asrlarga kelib. g'ar...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (5,9 МБ). Чтобы скачать "o‘rta osiyoning ix–xiv asrlar tarixiga oid yozma manbalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘rta osiyoning ix–xiv asrlar t… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram