o‘rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid manbalar

PPTX 19 стр. 4,3 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

o‘rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid yozma manbalar. mavzu 8. reja. 1. asosiy siyosiy-ijtimoiy voqealar. 2. o‘zbek tilidagi manbalar. 3. fors tilidagi manbalar 1 xvii asrdan boshlab mamlakatda tarqoqlik yanada kuchaydi abulg‘ozixon va anushaxon movarounnahiga tez-tez bostirib kirib, uning chorjo‘y, buxoro va samarqand shaharlari va qishloqlarini talon-taroj qila boshladilar. mamlakatdagi beqarorlik ubaydullaxon soniy (1702-1711) hukmronligi yillarida juda kuchaydi. ulus hukmdorlari, balxdagi mahmudbiy qatag‘on markaziy hukumatga bo‘ysunmay qo‘ydilar. samarqand va hisor viloyatlarida yuz qabilasi, shahrisabz va qarshida kenagas va mang‘it qabilalari xonga qarshi isyon ko‘tardilar. 1753-yilning 16-dekabrida muhammad rahimbiy xon bo‘lidi. shu kundan boshlab buxoro xonligida hokimiyat mang‘itlar sulolasi qo‘lida bo‘lib, ular 1920-yilning sentabr oyigacha hukmronlik qilgan. qo‘qon xonligi (1709-1876) tashkil topdi 2 o‘zbek tilidagi manbalar “shajarayi turk va mo‘g‘ul” 1664-yili yozilgan, lekin abulg‘ozixonning og‘ir dardga chalanib qolishi va tez orada vafot etishi sababli tamomlanmay qolgan. asar ix bobining davomi, ya’ni 1644- 1663-yillar voqealari anushaxonning topshirig‘i bilan mahmud ibn mulla muhammad …

2 / 19

k qilgan farzandlari va nihoyat, ix bobda shayboniyxonning 1511 -yildan xorazmda podshohlik qilgan avlodi bilan bog‘liq voqealar bayon etilgan. "shajarayi tarokima" ("turkmanlar shajarasi") — tarixiy asar, muallifi oʻzbek tarixchisi abulgʻoziy bahodirxon. eski oʻzbek tilida yozilgan (1661). asarda odam-ato haqidagi diniy xarakterdagi afsonalar, oʻgʻuz-turkmanlar haqidagi maʼlumotlar hamda real asosga ega bo‘lgan voqealar bayon qilingan. obida turkiy kabilalar, xususan, turkman xalqining kelib chiqishi haqidagi maʼlumotlari bilan qimmatlidir. unda barcha turkiy qabilalarning afsonaviy hukmdori oʻgʻuzxon va uning avlodlari tarixi, shuningdek, turkman urugʻlari — solur, taka, boyandur, tevagi, yovmut, xizr eli, ali eli, sariq, ersari, yozir va boshqalarning genezisi xususida qisqa maʼlumotlar berilgan. manbaning tanqidiy matni, rus tiliga tarjimasi va ilmiy tadqiqi 1958-yil akademik a.n.kononov tomonidan chop etilgan. asar 1992-yil joriy alifboda toshkentda nashr qilindi. abulgʻozi bahodirxon asarlarining oʻzbekiston fanlar akademiyasi sharqshunoslik instituti fondida bir qancha qoʻlyozma nusxalari mavjud (inv. № 7668, 1223, 4017). abulgʻozi bahodirxon “shajarayi turk“ nomli asarini qaysi vaqtda yozilganligini va …

3 / 19

gan shoh asarning ijodkorlari xviii asr so‘nggi choragi va xix asrda o‘tgan yirik shoir, tarjimon va tarixnavis shermuhammad ibn avazbiy munis (1778-1829) va uning jiyani muhammad rizo erniyozbek o‘g‘li ogahiydir (1809-1847). “firdavs ul-iqbol”ning to‘qqizta qo‘lyozma nusxasi mavjud bo‘lib, ulardan ikkitasi, rossiya fanlar akademiyasi sankt-peterburg sharq qo‘lyozmalari intitutida (inv. s 571 (590 oa), ye-6-1 (590 ov), oltitasi o’zbekiston fa abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti xazinasida (inv. 821/1, 5364/1, 9979/1, 5071, 7422, h. sulaymonov nomidagi fond. 275/1), yana bir nusxasi esa xelsinkida saqlanmoqda. “firdavs ul-iqbol” badiiy-tarixiy nasrda ogahiy uchun katta tajriba maktabi bo‘lgani, shubhasiz. bu asarni yozish jarayonida orttirilgan tajriba keyinchalik shu turdagi boshqa asarlarini yozishda unga qo‘l kelgani aniq. “...jahon fozillarining afzali va zamon komillarining akmali, fazlu donish tengizining timsoli, aqlu binish safinasining mallohi, ilm quyoshining matla’i va kamol ahlining marja’i, halloli mushkuloti daqoyiq, kashshofi g‘atoyoyi haqoyiq, fazoilmaob, kamolotintisob, ya’ni munis mirob...” ‘firdavs ul-iqbol“ asari uzoq, davrni qamrab olgan boʻlib, …

4 / 19

tugʻilishidan bu asarning yozilib tamom boʻlishiga qadar boʻlgan voqealar xususida qalam tebratilgan. xotima esa olimlar, avliyo, amir, bek, shoir, hunarmandlar xaqida maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. “firdavs ul-iqbol”ning tarixiy ilmiy asar emas, badiiy-tarixiy nasr namunasi ekani nimalarda ko‘rinadi? birinchidan, har qanday asarning xususiyati uning tilida, ifoda usulida namoyon bo‘ladi. “firdavs ul-iqbol” saj’li nasrda, badiiy uslubda yozilgan. “firdavsu-l-iqbol” ning ogahiy yozgan qismidagi she’riy matnlar mavzuiga ko‘ra quyidagichadir: 1) asarning yozilish sababi ta‟rifi; 2) xon va uning a‟yonlari vasfi; 3) bunyodkorlik ishlari tavsifi; 4) harbiy mojarolar tasviri; 5) shikor – ov tavsifi; 6) to‘y, sport va xalq o‘yinlari talqini. asarning i-ii boblari islomiyatdan avval o‘tgan payg‘ambarlar, eski tarix kitoblarida turk-mo‘g‘ul qabilalarining ajdodi hisoblangan yofas ibn nuh va qo‘ng‘irot amirlarining ilk tarixiga bag‘ishlangan. uchinchi bobda burtajon va chingizxon tarixi, mo‘g‘ul imperiyasining chingisxon zamonidan to oltin o‘rda xoni berdibek (1357-1361) davrigacha bo‘lgan tarixi bayon etilgan. to‘rtinchi bob xorazmning shayboniylar davri (1511 - 1804) dagi ijtimoiy-siyosiy …

5 / 19

nsob us-salotin va tavorix ul-xavoqin” farg‘onaning yoki qo‘qon xonligining xv-xix asrlar orasidagi tarixini o‘z ichiga oladi. muallif, ayniqsa 1842-1875-yillar tarixini keng yoritgan. kitobning to’rtta mo‘tabar qo‘lyozmalari o’zr fa sharqshunoslik instituti xazinasida mavjud. u qo‘qon xonligi tarixini o‘rganishda muhim manbalardan bo‘lib xizmat qiladi. qo’qon xonligida kengash abdulkarimbiy davrida (1733 – 1750) tuzilgan. mirzoolim mushrifning “ansob us-salotin va tavorix ulxavoqin” asarida abdukarimbiy huzurida kengash mavjud bo‘lganligi tasdiqlanib, bu kengashda “…umaro va fuzalolar pinhoniy maslahat” qilishlari va muayyan masalalar yuzasidan qaror chiqarishlari haqida xabar beriladi мирзоолим мушриф. ансоб ус – салотин ва таворих улҳавоқин / нашрга таёрловчи а. матғозиев, м. усмонова. – т., 1995. shajarayi xorazmshohiy «shajarayi xorazm shohiy” va “xorazm tarixi” (1910-1918) asarlari muallifi serqirra iste’dod sohibi muhammad yusuf ibn bobojonbek bayoniy (1858-1923) dir. bayoniyning nasli-nasabi xiva xonligini ko‘p yillar idora qilgan qo‘ng‘irotlar sulolasiga borib ulanadi. otasi bobojonbek xiva xoni eltuzarxon (1804-1806) ga nabira bo‘ladi. muhammad yusuf bayoniy yoshligidan yaxshi tarbiya topdi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid manbalar"

o‘rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid yozma manbalar. mavzu 8. reja. 1. asosiy siyosiy-ijtimoiy voqealar. 2. o‘zbek tilidagi manbalar. 3. fors tilidagi manbalar 1 xvii asrdan boshlab mamlakatda tarqoqlik yanada kuchaydi abulg‘ozixon va anushaxon movarounnahiga tez-tez bostirib kirib, uning chorjo‘y, buxoro va samarqand shaharlari va qishloqlarini talon-taroj qila boshladilar. mamlakatdagi beqarorlik ubaydullaxon soniy (1702-1711) hukmronligi yillarida juda kuchaydi. ulus hukmdorlari, balxdagi mahmudbiy qatag‘on markaziy hukumatga bo‘ysunmay qo‘ydilar. samarqand va hisor viloyatlarida yuz qabilasi, shahrisabz va qarshida kenagas va mang‘it qabilalari xonga qarshi isyon ko‘tardilar. 1753-yilning 16-dekabrida muhammad rahimbiy xon bo‘lidi. shu kundan boshlab buxoro xonligida hokimiyat m...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (4,3 МБ). Чтобы скачать "o‘rta osiyoning xvi-xix asrlar tarixiga oid manbalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘rta osiyoning xvi-xix asrlar … PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram