orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari

DOC 60,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1364032087_42847.doc orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari www.arxiv.uz reja: 1. orol dengizi va orolbo`yi ekologiyasi 2. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? 3. qumli cho`llar ekologiyasi 4. adr va tog` mintaqalari ekologiyasi. 5. tog` etakalri va tog`larning ekologik muammolari 6. sug`oriladigan yerlar ekologiyasi. 7. ekologik ma`lum va tarbiya-biosferani saqlab qolishning muhim omili. tabiat va inson o`rtasidagi munosabatlar ma`lum qonuniyatlar asosida borib, unin gbuzilishi ertami-kechmi, ekologik falokatga olib keladi. tabiiy ersurslardan pala-partish foydalanish, iqlim o`zgarishiga tuproq buzilishiga olib keladi.o`zbekiston respublikasi bozor iqtisodiyotiga o`tish davrida rivojlanish bilan tavsiflanadi. respublikamizdagi tabiatni muhofaza qilish mintaqaviy hususiyatlardan iborat: · qishloq xo`jalik va sanoat ishlab chiqarish bilan bog`liq holdagi nisbatan kichik hududda aholining zichligi. shunin guchun insonnin gkimyolashtirilgan xo`jalik va mayishiy faoliyati natijasida atrof muhitga salbiy ta`siri kuzatiladi. · suv resurslarining tanqisligi, ulardan sug`orish sanoat mayishiy turmush sohalarida keng foydalanish va ularni ifloslanishi · respublika hududining bir qismi tog` oraliqlarida bo`lgani uchun tabiat iqlim …

i va yuzadan suvning bug`lanishini tashkil etadi. qadimgi tarixiy davrlarda dengiz sathining 1,5-2 m o`zgarishi, tabiiy iqlimi xususiyatlari biloan bog`liq bo`lib, suvning hajmi 100-150 km3 suv sathi maydoni 4000 km2 ni tashkil etadi. sug`oriladigan dehqonchilikning rivojlanishi natijasida sug`orishga foydalaniladigan qaytmas suvlar va qurg`oqchilik yillari amudaryo va sirdaryoning belgisiga quyidagilar suv miqdori kamaydi. shunday qilib, hozirgi vaqtda dengizning sathi 1961 yilga nisbatan 16,8 marta pasaydi. bunda dengizning hajmi 3 marta yuzasi esa 2 marta sho`rlanish darajasi 9-10 g/l dan 34-37 g/l ga ortdi. hozirgi kunda dengiz sathining pasayishi yiliga 80-100 sm tashkil etmoqda. qirg`oq chizig`i 60-80 km ga pasayib ochilib qolgan yerlar 23 ming km2 ni tashkil etadi. amudaryo va sirdaryoning quyi oqimlarida suvning sifati yomonlashdi hamda ichish uchun yaroqsiz bo`lib qoldi. ekologik tizimlar, o`simlik va hayvonlar chuqur inqirozga uchrayapti. eng yomon ahvol janubiy oroldadir. ushbu mintaqa o`z ichiga shimoliy g`arbiy qizilqum zaungauz qoraqumi janubiy ustyurt va amudaryo deltasi kabi lanshaft …

ishi mumkin. dengiz tubidan ko`tarilgan chang tuz to`zoni atmosferani ifloslanishini 5 foizdan ham orttirib bormoqda. chang tuz to`zonlarini atmosferaga ko`tarilishini birinchi marta 1975 yili kosmosdan kuzatilgan. bunday to`zonlar yilning uch oy davomida kuzatiladi. chang-tuz to`zonlarining uzunligi 400 km eni esa 40 km bo`ladi, radiusi 300 km ni tashkil etadi. tuzlarning yer yuziga yog`ilishi paxtaning hosildorligi 5-15 foiz, sholining esa 3-6 foizga pasayib ketdi. orol bo`yida yog`ilayotgan chang-tuz zarrachalarning umumiy miqdori o`rtacha 52 kg ni tashkil etib, tuproq holati yomonlashuvini asosiy sababchialridan biri bo`lib qoldi. qoraqalpog`iston respublikasining sug`oriladigan maydonlari chang-tuz fraksiyalari 250 kg dan, chomboy tumanida 500 tonnagacha boradi. sho`rlangan qum-to`zonlari yiliga orol bo`yidagi 15 mingga yaqin yaylovlarni egallab bormoqda. g`o`za uchun ajratilgan maydonlar kasallik qo`zg`atuvchi zararkunandalar bilan zararlangan. qishloq xo`jalik mahsulotlarning hosili pasayib ketmoqda. amudaryoning yuqori oqimidagi hududlarida meliorativ holati yomonlashishi (surxandaryo, qashqadaryo, buxoro, samarqand) ii kategoriyadagi yerlarning ko`payishiga olib kelmoqda. amudaryoning o`rta oqimiga joylashgan turkmanistonning suv xo`jalik tumanlarida murakkab …

lar zaxirasi kamayib siyraklashib bormoqda. yaylovlarning qisqarishi va hosildorlikning pasayishi chorva molla;riga o`z ta’sirini ko`rsatmoqda. sho`rlangan yerlar maydoni kundan-kunga ortib bormoqda. qirg`oqchilik tufayli iqlimning keskin kontinentanligi ortib ketdi. dengiz va quruqlik o`rtasidagi haroratni o`zgarishi shamol tezligining ortishi suvning to`lqinlanish xodisasini kuchayishiga olib keldi. avvali qumlar ortiqcha namlikni yutishi hisobiga, namlikni doimo ushlab turishiga cho`l o`simliklarning rivojlanishiga yordam berar edi. kuchli sho`rlangan yer osti suvlarining yuza joylanishi, cho`llanish jarayonini kuchaytirmoqda. amudaryo va sirdaryo qirg`oqlarining pasayishi natijasida daryoning quyi qismida suv toshqinlarini kamaytirib yubordi. bu o`z navbatida to`qay o`simliklari maydonlarini qisqarishiga ilgari gumusga boy bo`lgan o`tloqlar o`tloq botqoqli tuproqlar unumsiz, o`tloq taqir, cho`l, qumli o`tloqlarga ayalanishiga olib keladi. sut emizuvchi hayvonlar va qushlar kamayib ketdi. qurigan maydonlar aholi uchun xavfli kasallik tarqatuvchi kemiruvchilar bilan to`lib bormoqda. orol buyining epidemiologik ahvoli nihoyatda og`ir. aholining markazlashgan suv bilan ta’minlash 29067 foizni tashkil etadi. aholining yarmi ifloslangan ochiq suv xafzalaridan foydalanadi. orol dengizini saqlab qolish …

985 – 1987 yillarda o`zbekiston yozuvchilar uyushmasi a’zolari tomonidan va boshqa qardosh respublika yozuvchilari tomonidan ko`plab quvvatlangan. ikkinchi fikrni ba’zi meliorativ va elegatorlar ko`plab quvvatlamoqdalar. ular barcha suvni yangi yerlarni o`zlashtirish va sug`orishga sarflash kerak. dengizni qutqarib bo`lmaydi, uning qurishi muqarrar demoqda. uchinchi fikr orol muammosi bilan maxsus shug`ullangan olimlar va mutaxassislar tomonidanm ko`tarilgan. ular o`z fikrlarini ushbu muammo uslubida olib brogan ko`p yillik ilmiy izlanishlari asosida tushuntirib dengizning barcha ekologik va ijtimiy-iqtisodiy ahamiyati to`g`ri tahlil qilingan holda, uning sathini ma’lum mutloq balandlikda saqlab qolish mumkinligini isbotlab berdilar. orol dengizi dastlabki mutloq balandlikka (53 m) ko`tarishni iloji yo`q. orol sathini ma’lum bir balandlikda saqlab qolish uchun hozirgi kunda bir qancha fikrlar o`rtaga tashlanmoqda. ba’zolar kaspiy orolining suvlarini orolga quyish masalasini ko`rmoqdalar. ekologik ta’lim va tarbiya to`g`risidagi dastlabki oddiy tushunchalar, o`rta maktabda boshlanadi. maktabda o`tiladigan nazariy ekologiya, biologiya fanlari o`qitilib, o`quvchilarni mehnat faoliyatiga tayyorlash, tashqi muhitni ehtiyotkorlik bilan muxofaza qiluvchilar etib …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari"

1364032087_42847.doc orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari www.arxiv.uz reja: 1. orol dengizi va orolbo`yi ekologiyasi 2. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? 3. qumli cho`llar ekologiyasi 4. adr va tog` mintaqalari ekologiyasi. 5. tog` etakalri va tog`larning ekologik muammolari 6. sug`oriladigan yerlar ekologiyasi. 7. ekologik ma`lum va tarbiya-biosferani saqlab qolishning muhim omili. tabiat va inson o`rtasidagi munosabatlar ma`lum qonuniyatlar asosida borib, unin gbuzilishi ertami-kechmi, ekologik falokatga olib keladi. tabiiy ersurslardan pala-partish foydalanish, iqlim o`zgarishiga tuproq buzilishiga olib keladi.o`zbekiston respublikasi bozor iqtisodiyotiga o`tish davrida rivojlanish bilan tavsiflanadi. respublikamizdagi tabiatni muhofaza qilish mint...

Формат DOC, 60,0 КБ. Чтобы скачать "orol va orol bo`yi ekologik vaziyat keskinlashuvining asosiy omillari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: orol va orol bo`yi ekologik vaz… DOC Бесплатная загрузка Telegram