o‘zbekistonda ekologik vaziyat va orol foʻjiasi

DOCX 9 sahifa 54,9 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 54,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

2-mavzu: mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar reja: 1. o‘zbekistonda ekologik vaziyatning og‘irlashishi va orol fojiasi. 2. o‘zbekistonda paxta ishi va uning oqibatlari. 3. qayta qurish siyosati va uning inqirozi. farg‘ona fojialari. 4. o‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. o‘zbekistonda ekologik vaziyatning og‘irlashishi va orol fojiasi. tabiat va atrof-muhitni muhofaza qilish muammosi, asosan, inson faoliyati natijasida, ya’ni insonning tabiiy jarayonlarga aralashuvi kengayib va chuqurlashib borishi sababli paydo bo‘ladi. xx asr 60–80-yillarida bu muammo bashariyat uchun katta xavf tug‘dirdi. insonning xo‘jalik faoliyati yildan-yilga kuchayib bordi, qo‘riq yerlar o‘zlashtirildi, elektr stansiyalari va zavod-fabrikalar qurildi, yangi shaharlar soni ko‘paydi. yangi yerlarning o‘zlashtirilishi, sanoat va qishloq xo‘jalik korxonalari, transport faoliyatining nazoratdan chetga chiqib ketishi esa tabiatda mavjud muvozanatni buzib, noxush ekologik vaziyatni vujudga keltirdi. olimlar butun dunyoda ekologik muvozanat buzilgan, buning xavf-xatari yadro urushi xavfidan qolishmaydi, deb turgan bir paytda sovet hokimiyati va kommunistik partiya bizning mamlakatimizda ekologiya muammosi yo‘q, deb bu tahdidning oldini olish uchun …

2 / 9

bekiston aslida aholi zich yashaydigan mintaqalardan hisoblanardi. kimyo zavodlari asosan aholisi ko‘p bo‘lgan navoiy, chirchiq, farg‘ona shaharlarida qurilgan edi. zarafshon, uchquduq, olmaliq, bekobod va poytaxt toshkent shahrining ham ekologik holati yomon bo‘lgan. markaz ko‘rsatmasi bilan o‘zbekiston paxtazorlarida g‘o‘za zararkunandalari va kasalliklarga qarshi kurashda o‘ta zaharli kimyoviy moddalar ishlatildi. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublikada 90 000 tonna pestitsidlar qishloq xo‘jaligida qo‘llanildi. zaharli moddalar bilan ishlov berish maydonlarning taxminan yarmida samolyotlarda bajarildi. bu holat havo va suvni zaharlab, aholi salomatligi hamda tabiat va hayvonot dunyosiga katta zarar yetkazdi. zaharlilik darajasi yuqori bo‘lgan kimyoviy modda – butifos g‘o‘zani de- foliatsiya qilish (bargini to‘kish) uchun o‘zbekistonda 20 yil davomida ish- latildi. defoliatsiya asosan samolyotlarda bajarilar edi. ko‘p hollarda butifos har gektar paxta maydoniga belgilangan me’yordan 2-3 baravar ko‘p ishla- tilgan. zaharli butifosning defoliatsiyada keng qo‘llanilishi atrof-muhit va odamlar salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatdi. o‘zbekiston rahbariyati 1981- yili respublikada bu kimyoviy moddadan foydalanishni taqiqlasa ham, ayrim …

3 / 9

quyi oqimida baliqchilik, mo‘ynachilik, ovchilik xo‘jaliklari yo‘q bo‘lib ketdi. paxtachilik va chorvachilik 1980 – 1985-yillarda har yili 30 mln rubldan ortiqroq zarar ko‘rdi. orolbo‘yi mintaqasida vujudga kelgan og‘ir vaziyat yerli xalq ahvolini nihoyatda tang qilib qo‘ydi. bu yerda turli xil kasalliklar ko‘paydi. yosh bolalar o‘limi ortib bordi. majruh tug‘ilgan bolalar soni ham ortib, bir yoshgacha bo‘lgan bolalar orasida o‘lim har ming bolaga nisbatan 1980-yildagi 46,5 nafardan 1986-yilda 72 nafarga yetdi. ayollarning 60 foizi kamqonlik kasalligiga chalingan edi. orolbo‘yida qorin tifi kasalligi 30 marta, yuqumli sariq kasalligi 7 marta ortdi, ayniqsa, saraton (rak) kasalligi ko‘payib ketdi. orolbo‘yi mintaqasida vujudga kelgan og‘ir ekologik vaziyatda, ayniqsa, dengizga yaqin bo‘lgan mo‘ynoq, qo‘ng‘irot, chimboy shaharlari va atrofidagi ovullar aholisi ko‘p aziyat chekdi. baliqchilik bilan nom chiqargan mo‘ynoqliklarning ko‘pchiligi 10–15 yil ichida ishsiz va nochor ahvolga tushdi. qiyinchiliklarga qaramasdan o‘z yerida qolgan mahalliy xalq murakkab muammolar iskanjasida qoldi. o‘zbekistonda paxta ishi va uning oqibatlari. mamlakat siyosiy …

4 / 9

rafiq nishonov o‘zbekistonga rahbarlik qildi. xx asrning 80-yillariga kelganda sovet rejimi, uning siyosiy tizimi va xo‘jalik yuritish usullari o‘zining rivojlanish imkoniyatlarini tugata boshladi. o‘zbekiston iqtisodiyoti katta xomashyo va tabiiy boyliklar zaxirasiga ega bo‘lishiga qaramasdan sssrning markaziy hududlaridan ancha ortda qola boshlagan. ana shunday sharoitda o‘zbekistonning o‘sha paytdagi siyosiy rahbariyatida iroda, qat’iy jur’at, sovet ittifoqi doirasida respublika tutgan mavqeyini ochiq-oydin aytib o‘tish uchun mardlik yetishmadi. bu rahbarlar markaz topshiriqlarini tezroq “uddalash”, respublikaning sssrga boqimanda ekanligi to‘g‘risidagi uydirmalarni takrorlashdan nariga o‘tishmadi. o‘zbekiston ssrning ijtimoiy-siyosiy hayotida 1984-yil 23-iyunda bo‘lgan o‘zbekiston kompartiyasi markaziy komitetining xvi plenumi mash’um rol o‘ynadi. moskva tashabbusi va ko‘rsatmasi bilan tashkil qilingan bu plenumda qabul qilingan hujjatlar o‘zbekistonda o‘zbek xalqini asossiz badnom qilish kompaniyasini boshlab berdi. plenumda moskvadan maxsus yuborilgan kpss mk sekretari y.k.ligachev va boshqalar qatnashib, kreml ko‘rsatmalari izchillik bilan bajaralishini talab qilishgan. aynan ushbu plenum qarorlari bilan markaz tomonidan o‘zbekistonda “paxta ishi” deb atalgan siyosiy qatag‘onlar boshlandi. keyinchalik …

5 / 9

ardan ortiq tergovchilarga mahalliy rahbarlar va respublika huquq-tartibot organlarining ko‘plab xodimlari katta yordam bergan. 1985–1990-yillarda o‘zbekistonda “paxta ishi” degan uydirma bo‘yicha jami 40 000 kishi tergov qilindi, ularning aksariyati tergov izolyatorlarida prokuror sanksiyasisiz o‘tirdi, 5000 nafar kishi esa soxta ayblar bilan jinoiy javobgarlikka tortildi. tergov jarayonida inson huquqlari toptalib, tutqunlarga jismoniy va ruhiy tazyiq o‘tkazildi. ularning oila a’zolari va qarindosh-urug‘lari ham qamoqqa tashlandi. kadrlarni almashtirish siyosati ayanchli tus oldi. markaziy matbuotda e’lon qilingan maqolalarda o‘zbek xalqi badnom etilib, paxta ishiga ataylab siyosiy tus berildi va u “o‘zbeklar ishi”ga aylantirildi. bu siyosiy kompaniyani o‘zbekistonning o‘sha paytdagi rahbarlari qo‘llab-quvvatlashdi. markazdan yuborilgan kommunistik amalparastlar o‘zbekistonning par- tiya va hokimiyat tizimida asosiy o‘rinlarni egallab, o‘zbek xalqiga qarshi qatag‘onni avj oldirdilar. qatag‘on qilichi eng avvalo o‘zbekistonning sobiq rahbari, marhum sharof rashidov xotirasiga qarshi ko‘tarildi. “sharof rashidovchilik” degan sun’iy ibora o‘ylab topilib, undan sh.rashidovni o‘limidan so‘ng badnom qilish va shuhratini yerga urishda foydalanildi. xullas, sovet rejimining …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekistonda ekologik vaziyat va orol foʻjiasi" haqida

2-mavzu: mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar reja: 1. o‘zbekistonda ekologik vaziyatning og‘irlashishi va orol fojiasi. 2. o‘zbekistonda paxta ishi va uning oqibatlari. 3. qayta qurish siyosati va uning inqirozi. farg‘ona fojialari. 4. o‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. o‘zbekistonda ekologik vaziyatning og‘irlashishi va orol fojiasi. tabiat va atrof-muhitni muhofaza qilish muammosi, asosan, inson faoliyati natijasida, ya’ni insonning tabiiy jarayonlarga aralashuvi kengayib va chuqurlashib borishi sababli paydo bo‘ladi. xx asr 60–80-yillarida bu muammo bashariyat uchun katta xavf tug‘dirdi. insonning xo‘jalik faoliyati yildan-yilga kuchayib bordi, qo‘riq yerlar o‘zlashtirildi, elektr stansiyalari va zavod-fabrikalar qurildi, yangi shahar...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (54,9 KB). "o‘zbekistonda ekologik vaziyat va orol foʻjiasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekistonda ekologik vaziyat … DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram