ekologik vaziyat va uni baholash mezonlari

DOC 82,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1472126721_64748.doc ekologik vaziyat va uni baholash mezonlari ekologik muammoning tarkib topishi va rivojlanishi muammoli vaziyatning shakllanishi bilan bevosita bog‘liq. muammoli vaziyat – atrof muhitning nomaqbo‘l (salbiy) ekologik, sotsial va iqtisodiy oqibatlarga sabab bo‘ladigan yoki bo‘lishi mumkin bo‘lgan antropogen (ba’zan tabiiy) o‘zgarishidir. bu tushuncha har qanday ekologik komponentlarni yoki ularning majmualarining (mexanik ta’sir, fizikaviy, kimyoviy va biologik ifloslanishi, chiqindilardan nooqilona foydalanish va boshqalar tufayli) landshaftlar (geosistemalar)ning buzilishini qamrab oladi. ekologik muvozanat – tabiiy muhitdagi uning asosiy komponentlarining o‘z – o‘zini tartibga solishi yoki qayta tiklanishi tabiiy yoki insonning aralashuvi bilan sun’iy yo‘l bilan dinamik holatini saqlab turishidir. ekologik muvozanat – ma’lum chegaralangan hudud (landshaft)da jonli va jonsiz tabiat o`rtasidagi tenglik, to`g`ri munosabat, bir-birlarini taqoza qilishi, ma’lum darajadagi o`lchamlari (kirim-chiqim, biomassa va b.) bilan tavsiflanadigan xususiyatlari, jonli organizmlarining o`zaro munosabatlaridan iborat. ekologik muvozanat tabiiy va antropogen omillar ta’sirida buzilishi mumkin. buzilish natijasida avvalo o`simlik gruhlarining tarkibi va tuzilmasi zararlanadi. ta’sir qisqa muddatli …

tengligi bo‘ladi. muayyan sistemaning shakllaninshiga imkon beradigan ekolgik vaziyatni ta’minlovchi komponentlarning miqdoriy birikmasi ekologik komponentlar balansi deyiladi. landshaftda nisbat yoki muvozanatni ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi landshaftning modda va energiya balansi deyiladi. balans – landshaftga keladigan, undagi jarayonlarga sarflanadigan va geosistemadan chiqib ketadigan modda va energiya miqdorini solishtirhdir. fan – texnika taraqqiyoti insonning tabiatga ta’sir ko‘rsatuvchi qudratini oshishiga va buning natijasida uning ishlab chiqarish va fan – texnika (taraqqiyoti) faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan omillar – industrilizatsiya va urbanizatsiya, energetika xom ashyo resurslarining kamayishi, tabiiy dinamik muvozanatning buzilishi natijasida atrof tabiiy muhit sifatining yomonlashuvi bilan bog‘liq bo‘lgan muammolardir. fan – texnika taraqqiyoti sharoitlarida jamiyat rivojlanishining shart – sharoitlari bo‘lgan tabiiy resurslarlan foydalanishning jadallashuvi va tabiiy muhitni muhofaza qilish hamda tabiiy resurslarni qayta tiklash orasidagi ziddiyatlar ekologik muammolarning negizini tashkil etadi. ta‘kidlash lozimki, har qanday miqyosdagi ekologik muammo tabiiy hamda ijtimoiy-iqtisodiy gegrafik qonuniyatlar asosida ro‘y berishi tufayli geografik muammo ham hisoblanadi. chunki, har qanday …

sidagi munosabatlarininig o`zgarishi natijasida tabiiy muhitda o`zgarishlar sodir bo`ladi..tabiatdan foydalanish tamoyillarining buzilishi nafaqat atrof muhitda o`zgarishlarga olib kelmaydi, balki jamiyatda ham aks ta’sir shakllanadi. boshqacha aytganda, jamiyat tabiiy resurslardan qanchalik asoslangan holda foydalanishga qarab shunchalik naf ko`radi. bu jarayonda tabiiy muhitda turli darajada vaziyat tarkib topadi. vujudga kelishiga ko`ra ekologik vaziyatlarni o`rganish amaliy ahamiyatga ega. biror joyning ekologik holati ‘sharoit”, “ahvol”, “holat”, “vaziyat” kabi bir-biriga yaqin yoki sinonimlar bo`lgan terninlar bilan ifodalanadi. bu terminlar orasida “vaziyat” termini ekologik ahvolni aniqroq tavsiflashg imkon beradi.ekologik vaziyat ekologik, ekologik iqtisodiy, sotsial-ekologik, geoografik-ekologik (geoekologik), landshaft-ekologik va boshqa iboralar bilan birgalikda qo`llaniladi. ”ekologik vaziyat” tusuhunchasiga bir qancha ta’riflar berilgan (shestakov, 1992; kalesnik,1992; kochurov va b.,1996; rafiqov, 2000; va b.). a.rafiqovga (2000) ko`ra, ekologik vaziyat – ma’lum sharoitda mavjud bo`lgan tabiiy muvozanat, uning dinamik holati komponentlarini shu vaziyatdagi me’yoriy xususiyatlarining o`zgarish yo`nalishlari, jonli va jonsiz tabiat tabiat o`rtasidagi munosabatni barqarorlik holati, kishilarning turg`un tabiiy holati darajasidan …

$осфера ҳавосини, г.а.тинина ва б. (1998) сув сифатини баҳолашнинг янги мезонларини таклиф қилишган. р.м.разақов (2000) республика ҳудудининг экологик жиқатдан районлаштириш учуи 20 та мезондан иборат шкалаии зарурлигини уқтирди. ш.т.искандарова (2000) ер усти сувларини гигеник жиҳатдан баҳолаш услубиётини ншлаб чиқди ва уни экологик вазиятларни баҳолашда қўлланилишини таъкидлади ўзбекистонда мавжуд экологик вазиятлар ш об'1,ектив бахолаш учун кўплаб таклифлар ишлаб чиқилган, лекин улардан амалий фойдаланиш мураккаб, аввало кўплаб миқдорий ва сифатий маълумотлар зарур бўлади, улардан фой \аланиш учун кўп маълумотларни қайта ишлаш керак. шуларни эътиборга олиб хозирги вақтда янги мезонлар шкаласи таклиф қилинган (рафиқов, н 99). у соддалиги ва кўплаб майда кўрсаткичлардан холислиги билан ажралиб туради. (5 — | 2.9. ўсимлпк қоплами аҳволи (мл\су\л<>рлн |"а 1 5 дап кам 13--30 30-00 ..0-90 90 л.ш юқори 2.10. я йлонлар дстрадацияги (бузнлган яйловлар майдииинн кўпайни!к,%| 7.5 дан кўп ь.0-7,5 2.5-5.0 1.. "1-2.5 2.11. умуртқали ҳаивонлар фаушсинннг дҳволи қайта ўзгарган(сим антроп ва келтирилган турлар 50% дан …$

блнка } ртачл кўрсаткичиг .1 мос келади (1.0) хх республика ўртача кўрсаткичпд ам кпм ( — 1,3-2,0 ххх) x) республика ўртача кўрсаткичидан шугча марта катта. экологик мувозанат табиий ва таъсирида бузилиш мумкин. бузилиш ўсимлик гуруҳларни таркиби ва стру таъсир қисқа муддзтли ва барқарор г>ў муддатли таъснр маконда вақти —вақти барқарор таъсир натижасида :»кос фавқулодда, баъзан бир текис ўзгаришга у характерга боғлиқ). экологик вазиятларни даражалари: > кегкин, танг ва фалокатли бўлиши мумкип н«1 б г.фчда бўлишн ҳам мумкип. ушбу дсфажалйр маълум мсзоилар агосида аниқланади. млсалан, гготн -.нм (экотизим) ларни холати, табиат комиоионтлоринипг холсгш, аҳоли соғлиғи холати зътиборга олииади. қаноатланарли -.«кологик вазият учун айнаи 311ла бошлайди, юқорп қисмларда :>котизимларни структураси во функциоиа-л мавжудлигида бузилишлар ку:иггилади. ўсимлик қоилами, ҳайвонот олами, қисман тупроқдё! ўзга[)ишлар учраг^ди. ёнбағрларни қуйи қисмларпда гравигацион жараёнлар рнвожлангаи, кўп жойларда усимлнк қоилами знчлигм ниҳоятда паст, сукцессия жараёнида ўзгаришлар куз^ гилади. шуларни эътиборга олиб вазият даражасини қаноатл<>нарли, жоиларда ўртача деб баҳолаш мумкин. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologik vaziyat va uni baholash mezonlari"

1472126721_64748.doc ekologik vaziyat va uni baholash mezonlari ekologik muammoning tarkib topishi va rivojlanishi muammoli vaziyatning shakllanishi bilan bevosita bog‘liq. muammoli vaziyat – atrof muhitning nomaqbo‘l (salbiy) ekologik, sotsial va iqtisodiy oqibatlarga sabab bo‘ladigan yoki bo‘lishi mumkin bo‘lgan antropogen (ba’zan tabiiy) o‘zgarishidir. bu tushuncha har qanday ekologik komponentlarni yoki ularning majmualarining (mexanik ta’sir, fizikaviy, kimyoviy va biologik ifloslanishi, chiqindilardan nooqilona foydalanish va boshqalar tufayli) landshaftlar (geosistemalar)ning buzilishini qamrab oladi. ekologik muvozanat – tabiiy muhitdagi uning asosiy komponentlarining o‘z – o‘zini tartibga solishi yoki qayta tiklanishi tabiiy yoki insonning aralashuvi bilan sun’iy yo‘l bilan dinami...

Формат DOC, 82,5 КБ. Чтобы скачать "ekologik vaziyat va uni baholash mezonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologik vaziyat va uni baholas… DOC Бесплатная загрузка Telegram