abiotik omillarga organizmlarning moslashishi

DOC 77.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1364041072_42891.doc abiotik omillarga organizmlarning moslashishi www.arxiv.uz reja: 1. makro va mikro iqlimlar 2. yorig’lik va uning organizmga ta’siri 3. yorug’likning ekologik mohiyati 4. yorug’likka nisbatan o’simlik va hayvonlarning ekologik guruhlari muhitning iqlimlik mohyati unda turli tirik organizmlarning yashashidir. jumladan, o’rta osiyo cho’l dashtlari yoki afrika savannalarda katta suv emizuvchilari bilan bir qatorda hashoratlar ham yashaydi.ya’ni kiyiklar, saygaklar yoki yerdan 2 m balandlikdagi jirafalar va o’tlar orasidagi chumolilar uchun yashash muhiti har xildir. shuning uchun ham organizmlarning yashash muhiti iqlimini makro- iqlim, mezo- iqlim va mikro iqlimlarga bo’lish mumkin. makro- iqlim- ma’lum joining geografik va orografik holatlaridan kelib chiqadi masalan, toshkent viloyati yoki farg’ona vodiysining yerlari, qizilqum, oly vodiysi kabi katta maydonlar makro- iqlimlarga misol bo’ladi. makro iqlim ichidagi ayrim abiotik omillar komponentlarining o’zgarib turishi, shu katta maydon ichida mezzo iqlomni keltirib chiqaradi. masalan, chimyon tog’idagi archazorlar, qizilqumdagi saksovul o’rmonlari, katta tepalikning shimoliy yoki janubiy qiyaliklari, ko’l yoki suv omborlarining atrofi …

ko’payishi, avtotrof organizmlar tomonidan organik moddalarning hosil bo’lishi va organizmlarning hayot-faoliyatini to’la o’tishi uchun yashash muhitini hosil qiladi. yorug’likning ekologik mohiyati. yorug’likning ekologik mohiyati kun davomida tirik organizmlarga ta’sir qiladi. energiya manbai va ta’sir qilish tezligi quyosh nurining (spektral) tarkibidan kelib chiqadi. quyosh energiyasi nurlarining o’simlik yagrog’iga ta’sirini 4 ta fiziologik mintaqaga bo’lish mumkin: 1). 300-520 nm uzunlikdagi to’lqinlar ta’sir qiladigan mintaqa: quyosh nurining bu to’lqinlari xlorofill, karotinoid, protoplazma, fermentlar tomonidan yutiladi, qabul qilinadi. 2). 520-700 nm uzunlikdagi to’lqinlar mintaqasi bo’lib, u nurli to’lqinlarni faqat xlorofilgina qabul qiladigan to’q sariq, qizil nurlardan iborat. bu nurlar hamma fiziologik jarayonlar uchun, ya’ni fotosintez, rivojlanish va forma hosil qilishda katta ahamiyatga ega. 3). 700-1050 nm infraqizil nurlar mintaqasi bo’lib,ularning hech qanday biologik roli yo’q. 4). 1050 nm dan yuqori mintaqa –uzun infraqizil radiatsiyalar, kuchli issiqlik omili bo’lib, uni sitoplazma va suvgina yutadi. quyosh radiatsiyasi to’q sariq-qizil va qizil nurlar (600-6800nm) yaproq tomonidan intensiv …

i tomonidan qaytariladi. quyosh radiatsiyasining ekologik spektri ta’siri ostida o’simlik va hayvonlarda turli moslashishlar yuzaga keladi. yashil o’simlilda quyosh nuri ta’sirida: 1). yorug’lik yutuvchi pigmentlar majmuasi yuzaga kelib, ular yordamida xlorofill va xloroplast hosil bo’ladi,fotosintez jarayoni bo’lib o’tadi 2) ustitsa apparati ishlaydi 3) o”simlik tanasida gaz almashish va transpiratsiya jarayoni bo’ladi 4. turli fermentlar, oqsil va nuklien kislotalarning sintezi tezlashadi 5. yorug’lik ta’sirida o’simliklar hujayralari ko’payadi, rivojlanadi, gullaydi, meva, don hosil bo’ladi 6. yorug’lik ta’sirida o’simliklarda turli ranglar hosil bo’lib, ular o’z navbatida gulni changlovchi hashoratlarni o’zlariga jalb qiladi. ochiq joyda uchraydigan o’simliklar to’g’ri va sochilgan nurlardan tashqari qishda qor yuzasidan qaytadigan nurlarni ham qabul qiladi. qor yuzasi o’rtacha 1 kunlik yorug’likning 30%, juda toza qor 80% gacha nurni qaytaradi. yashil qalin o’tloqzorlar uzun to’lqinli nurlarning 4% ini qaytaradi. ayniqsa, daryo ko’l va dengizlarning janubiy qiyaliklaridan qaytaradigan turli nurning 35-85% ni tashkil qiladi. suvning o’tkazuvchanlik xislati havoga qaraganda juda ham …

da urug’laridan ko’payadi. 2. soyaga chidamli o’simliklar. bu guruh o’simliklar yorug’lik omiliga nisbatan keng moslashgan bo’lib, ular ochiq yorug’lik ko’p joylarda yaxshi o’sadi va rivojlanadi, lekin har xil soyali, turli yorug’lik rejimli joylarga moslashib o’sa oladi. soyaga chidamli o’simliklarga qator daraxtlar; qoraqarag’ay, zarang, grob, qoraqayin buta hamda chala butalar, ko’p yillik o’tli o’simliklar uyda o’sadigan ayrim o’simliklar ham kiradi. soyaga chidamli o’simliklarga ko’pchilik o’tloqzor,o’rmonzorlarda o’sadigan o’simliklar,o’rmon chetlari,ochiq yerlarda uchraydigan butalar,o’t o’simliklar ham kiradi.lekin kuchli quyosh nurida ularning fotosintetik aktivligi past bo’ladi. 3.soyani sevuvchi (soyali) o’simliklar yoki ssiofitlar.soyani sevuvchi (soyali) o’simliklar yoki ssiofitlar faqat soyali joylarda o’sadi.ular ochiq,quyosh nuri ko’p joylarda mutloq o’smaydi.soyani srvuvchi o’simliklarning morfologik va fiziologik-bioximik xususiyatlari ko’p suv bilan ta’minlanishiga bog’liqdir. o’simliklar vakillari ma’lum bir joyda,bir xil tuproq sharoitida o’sib rivojlanadi,quyosh nurini talab qilish darajasi va unga moslashishi bir xil bo’ladi.bu holatlari bilan o’rmonchilar,bog’bonlar qaysi daraxtni qanday joyga o’tkazishni yaxshi biladilar. bir o’simlik turi rivojlanish davrida turlicha yorug’lik …

ar o’rtasidagi masofani aniqlaydi, turli xavflarni o’zlarini saqlaydi. hayvonlar tomonidan atrof-muhitni to’la ko’rish sezish ularning ko’rish organlarining evolutsion rivojlanish darajasiga bog’liq. masalan, ko’pchilik umurtqasiz bir hujayrali hayvonlar uchun sodda tuzilgan ko’zchalar – sitoplazmaning yorug’lik sezuvchi qismi yoki ko’p hujayrali shakllarda maxsus yoruglik sezuvchi hujayralar yordamida muhitdagi borliq qabul qilinadi. namlikka nisbatan o’simlik va hayvonlarning ekologik guruhlari. tirik organizmlarda evolyutsion rivojlanish jarayonida namlikka nisbatan ma’lum xislatlar hosil bo’lgan-ki, bu xislatlar ularning suv bilan ta’minlaydi. har bir tur o’ziga xos miqdorda namlik talab qiladi. tanadagi namlikni boshqarish bo’yicha o’simliklar poykilogidrid guruhiga kiruvchi organizmlar o’zlari tanasidagi suv rejumini aktiv boshqara olmaydi. ular tanasidagi namlik miqdori atrof-muhitdagi namlikka bog’liqdir. bu guruhga tuproq yuzasida uchraydigan suv o’tlar, zamburg’lar, lishayniklar, moxlar va poporotniksimonlarning vakillari kiradi. gomeogidrid guruh o’simliklar oldingi guruh o’simliklarga mutloq qarama-qarshi belgilarga ega bo’lib, ular tanasida suv bilan ta’minlanish namlik o’tkazmaydigan to’qimalar, o’ralib turadigan barglar orqali amalga oshadi va tanada bir xil miqdorda namlik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "abiotik omillarga organizmlarning moslashishi"

1364041072_42891.doc abiotik omillarga organizmlarning moslashishi www.arxiv.uz reja: 1. makro va mikro iqlimlar 2. yorig’lik va uning organizmga ta’siri 3. yorug’likning ekologik mohiyati 4. yorug’likka nisbatan o’simlik va hayvonlarning ekologik guruhlari muhitning iqlimlik mohyati unda turli tirik organizmlarning yashashidir. jumladan, o’rta osiyo cho’l dashtlari yoki afrika savannalarda katta suv emizuvchilari bilan bir qatorda hashoratlar ham yashaydi.ya’ni kiyiklar, saygaklar yoki yerdan 2 m balandlikdagi jirafalar va o’tlar orasidagi chumolilar uchun yashash muhiti har xildir. shuning uchun ham organizmlarning yashash muhiti iqlimini makro- iqlim, mezo- iqlim va mikro iqlimlarga bo’lish mumkin. makro- iqlim- ma’lum joining geografik va orografik holatlaridan kelib chiqadi masalan, t...

DOC format, 77.5 KB. To download "abiotik omillarga organizmlarning moslashishi", click the Telegram button on the left.

Tags: abiotik omillarga organizmlarni… DOC Free download Telegram