ekologikomillar va qonuniyatlar. biosfera va uning vazifalari

PPTX 57 pages 3.1 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

qishloq xo'jaligi mahsulotlarini baholari va ularni takomillashtirish mavzu:ekologik omillar va qonuniyatlar. biosfera va uning vazifalari reja: 1 atrof muxitni muxofaza qilishning ilmiy asoslari . 2 biosferaning tuzilishi tarkibi. 3 biosferaning funktsiyalari. o'zbekiston respublikasi shuningdek mustaqillik yillarida atrof muhit muhofazasi borasida bir qator umumjahon konventsiya hamda kelishuvlariga qo'shildi. jumladan «ozon qatlamini muhofaza qilish bo'yicha vena konventsiyasi» (1993) «xavfli chiqindilarni va neytrallashni nazorat qilish bo'yicha bazel konventsiyasi» (1995) «biologik xilma xillikni saqlash konventsiyasi» (1995) «suv qushlarini asrash bo'yicha ramsar konventsiyasi» (1996) «cho'llanishga qarshi kurash konventsiyasi» (1995) «iqlim o'zgarishi bo'yicha bmt konventsiyasi» (1993) kabilardir. atrof-muhitni muxofaza qilishning ilmiy – nazariy asoslarini ishlab chiqish uchun eng avvalo tabiat qonunlarini va nixoyat insoniyat jamiyati bilan tabiat o'rtasidagi bog'liqlik qonunlarini mukammal ravishda o'rganib chiqishimiz zarurdir. ko'pchilik falokatlar aynan ana shu bog'liqlik qonuniyatlarini xisobga olmay insonlarning tabiatga ko'rsayotgan ta'sirlari oqibatidan kelib chikayapti. insonlarning tabiatga ko'rsatayotgan ta'sirlari aytarlik katta bo'lmagan takdirlarda ushbu muammo iqtisodiy muammolarga kirilmas edi. ya'ni …

2 / 57

ib qolgan. uralsk-voljsk cho'llari ham noto'g'ri chorva boqilishi xisobiga xosil bo'lgan. oxirgi vaqtlarda yana shunday ekologik inkirozlardan biri orol dengizini kurishi xisobiga uning atrofida chullarning kengayib, tuproqda tuz miqdorini ortib brishidir. natijada ichimlik suvining sifati yomonlashib, turli kasallik turlari ortib boryapti. mavjud ilmiy manbalarga ko'ra er sayyorasida hayotning paydo bo'lish tarixi 3.5-3.8 milliard yilga teng deb xisoblanadi birinchi marta biosfea atamasini j.b.lamark fanga kiritib,uning asl ma'nosi xayot tarqalgan joy va er yuzida bo'layotgan jarayonlarga tirik organizmlarning ta'siridan iborat ekanligini ko'rsatadi. avstriyalik geolog olim z.zyuss 1875 yil lamarkdan keyin biosfera atamasini ikkinchi bor fanga kiritadi va erda tiriklikning maxsus qobig'i deb izoh beradi. biosfera – bu erning tirik organizmlar va ularning yashash, mavjudlik muhitlarini tashkil etuvchi o'lik tabiatni o'z ichiga oluvchi tashqi qobigi (sfera) dir. (bios - hayot, yashash; sfera - shar). biosfera - tirik va o'lik materiyalarning o'zaro ta'sirlari natijasini ifodalaydi. biosfera haqidagi ta'limotni buyuk olim akad. v.i.vernadskiy 1926 yilda …

3 / 57

n. hayot yer paydo bo’lgandan keyin yuzaga kelgan. hayot yerning shakllanish jarayonida yuzaga kelgan. v.i. vernadskiy uchunchi variantni ma’qullagan va bizning sayyoramizda qachonlardir hayot izlari yoki tiriklik namunasi bo’lmagani haqida ishonchli ilmiy dalil yo’qligini e’tirof etgan. biosfera xakida ma'lumot. biosferadagi tirik moddalarning umumiy massasi biomassa deyiladi. xozirgi davrda erda yashaydigan o'simliklarning 500000 ga yaqin turi xayvonlarni esa 1,5 mln ga yaqin turi aniqlangan. biosfera katlamlari. biosferada yana bir tushuncha mavjud-noosfera noosfera-grekchada noos-aql,spaira-sferik qobiq yani noosfera bu fikrlovchi qobiq yoki insonning ongli faoliyati natijasida jamiyat va tabiat o'rtasidagi rivojlanishni xarakatga keltiruvchi kuch yoki omil. noosfera atamasini dastlab frantsuz filosofi e.lerua (1927) tomonidan qo'llanilgan. biosferada uchraydigan suv havzalaridan ayrimlari haddan ortiqcha sho'r bo'lganligi tufayli ularda hayvonlar uchramaydi.masalan: o'lik dengiz-(mertvoe more) suvining sho'rligi 23 % armanistondagi tuz ko'lining sho'rligi 32% qizil dengizning atlantis chuqurligi (2000 m) suvining xarorati 56˚s,sho'rligi 32% bo'lib,suvda turli metal tuzlarining haddan ziyod ko'pligi tufayli,bu erlarda tirik organizmlar mutloq uchramaydi. …

4 / 57

qdorda ultrabinafsha nurlarni qaytargan. organizmlar xayoti shu tarzda million-million yillar davom etgan 2mlrd yil oldin suvda erigan kislorod atmosferaga diffuziya yo'li bilan o'tib azon qatlami qalinlashgan va organizmlar suv yuzasida ham yashashga moslashgan. 1 mlrd yil oldin kislorod miqdori 3-4% ga etganda dastlabki yadroli organizmlar paydo bo'lgan. 700 mln yil oldin kislorod miqdori 8% ga etganda dastlabki ko'p xujayralilar paydo bo'lgan (kembriy). 400 mln yil oldin kislorod 20-21% ga etadi(paleozoy o'rtalarida) paleozoy oxrida kislorod keskin kamayib ketib karbonat miqdori ortadi,natijada organizmlar nobud bo'lib katta miqdorda er osti qazilmalari paydo bo'ladi biosferaning tarkibi v.i.vernadskiy ta'limotiga binoan biosfera quyidagi tarkibga egadir: 1. tirik moddalar- o'simlik, xayvonlar, mikroorganizmlar. 2. biogen moddalar- organik asosli moddalar, ular 2 turga bulinadi: fitogen moddalar- (o'simliklar qoldiqlaridan hosil bo'lgan) ko'mir, torf, neft, gumus va boshqalar. zoogen moddalar (tirik organizm qoldiqlaridan hosil bo'lgan)- bo'r, oxak va boshqa chukindi moddalar. 3. kos moddalar- noorganik va magmatik asosli tog' jinslari, erning …

5 / 57

ing aloxida faoliyat ko'rsatuvchi elementlar struktura birligini biogeotsenoz deb ataluvchi ekologik sistemalar tashkil etadi. biogeotsenoz- bu biotik, topografik va iqlimiy jixatdan, bir xil bo'lgan abiotik muhitdagi o'zaro bog'liq bo'lgan o'simliklar va xayvonlar yig'indisidan iboratdir. biogeotsenoz deb- nisbatan bir xil uchastkada joylashgan va o'zoq muddat davomida chiqindisiz, yopiq ishlab chiqarish jarayonini amalga oshiruvchi o'simliklar, xayvonlar va mikroorganizmlar populyatsiyalari yig'indisiga aytiladi. populyatsiya tushunchasi va xususiyatlari. populyatsiya – bu bir turning yoki bir necha tur vakillarining guruhi bo’lib, ular ma’lum joyda uchraydi va ko’p hayotiy belgilarga ega bo’ladi. shu belgilar butun guruhning doimiy funsiyalari hisobini aks ettiradi. populyatsiya a’zolarning hayotiy belgilari : tur vakillari qalinligi, tug’ulishi, o’lishi, yosh bo’yicha taqsimlanishi, organizmning biotic potensiali, ma’lum hududda tarqalishi va o’sish xillaridir. populyatsiya genitik xususiyatlarga ham ega bo’lib, bu holati organizmning to’rg’ridan – to’g’ri ekologik moslashishi, qayta ko’payishi va turg’unligiga bog’liq, ya’ni, uzoq vaqt nasl qoldirish qobilyatini saqlab qolishdir. biotsenozlar – bu o’simlik, hayvon va mikroorganizmlar …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologikomillar va qonuniyatlar. biosfera va uning vazifalari"

qishloq xo'jaligi mahsulotlarini baholari va ularni takomillashtirish mavzu:ekologik omillar va qonuniyatlar. biosfera va uning vazifalari reja: 1 atrof muxitni muxofaza qilishning ilmiy asoslari . 2 biosferaning tuzilishi tarkibi. 3 biosferaning funktsiyalari. o'zbekiston respublikasi shuningdek mustaqillik yillarida atrof muhit muhofazasi borasida bir qator umumjahon konventsiya hamda kelishuvlariga qo'shildi. jumladan «ozon qatlamini muhofaza qilish bo'yicha vena konventsiyasi» (1993) «xavfli chiqindilarni va neytrallashni nazorat qilish bo'yicha bazel konventsiyasi» (1995) «biologik xilma xillikni saqlash konventsiyasi» (1995) «suv qushlarini asrash bo'yicha ramsar konventsiyasi» (1996) «cho'llanishga qarshi kurash konventsiyasi» (1995) «iqlim o'zgarishi bo'yicha bmt konventsiyasi» (19...

This file contains 57 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "ekologikomillar va qonuniyatlar. biosfera va uning vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologikomillar va qonuniyatlar… PPTX 57 pages Free download Telegram